Bộ Nông nghiệp và Môi trường: Phê duyệt Quy hoạch tổng hợp lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050

Phạm vi lập Quy hoạch gồm toàn bộ địa giới hành chính thành phố Đà Nẵng, một phần thành phố Huế và tỉnh Quảng Ngãi, được phân chia thành 4 tiểu vùng gồm: thượng lưu sông Vu Gia, thượng lưu sông Thu Bồn, hạ lưu sông Vu Gia - Thu Bồn và vùng phụ cận.

Bảo đảm an ninh nguồn nước, quản lý theo lưu vực sông

Quy hoạch hướng tới mục tiêu bảo đảm an ninh nguồn nước; tích trữ, điều hòa, phân phối tài nguyên nước công bằng, hợp lý; khai thác, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả gắn với bảo vệ và phát triển bền vững tài nguyên nước. Qua đó, đáp ứng nhu cầu nước cho dân sinh, phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và bảo vệ môi trường.

Cùng với đó, Quy hoạch đặt mục tiêu tăng cường phòng, chống suy thoái, cạn kiệt, ô nhiễm nguồn nước và tác hại do nước gây ra; xây dựng lộ trình phục hồi các nguồn nước bị suy thoái, cạn kiệt, ô nhiễm, đồng thời nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Một định hướng quan trọng là từng bước chuyển sang quản trị tài nguyên nước trên nền tảng công nghệ số, thông qua hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu tài nguyên nước quốc gia và các công cụ hỗ trợ ra quyết định, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng nguồn lực.

Giám sát toàn bộ công trình khai thác, sử dụng nước

Đến năm 2030, Quy hoạch đặt mục tiêu 100% công trình khai thác, sử dụng nước được giám sát vận hành và kết nối hệ thống theo quy định. Đồng thời, hoàn thành và công bố danh mục hồ, ao, đầm, phá có chức năng điều hòa, cấp nước, phòng, chống ngập úng, tạo cảnh quan, môi trường và bảo vệ các giá trị văn hóa, đa dạng sinh học để quản lý, bảo vệ.

Quy hoạch cũng đặt mục tiêu 100% nguồn nước liên tỉnh có tính chất quan trọng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trong kỳ quy hoạch được công bố khả năng chịu tải; hoàn thành việc lập và công bố hành lang bảo vệ nguồn nước.

Trong lĩnh vực kiểm soát ô nhiễm, 100% khu công nghiệp, khu chế xuất đang hoạt động phải có hệ thống xử lý nước thải tập trung vận hành đạt quy chuẩn kỹ thuật môi trường trước khi xả vào nguồn nước. Tối thiểu 90% nước thải đô thị của thành phố Đà Nẵng được thu gom, xử lý đạt chuẩn trước khi xả ra môi trường.

Tầm nhìn đến năm 2050, Quy hoạch hướng tới duy trì và phát triển tài nguyên nước, tăng cường điều hòa, phân phối nguồn nước, bảo đảm an ninh nguồn nước và thích ứng với biến đổi khí hậu. Hoạt động quản lý, khai thác, sử dụng và bảo vệ tài nguyên nước từng bước được thực hiện trên nền tảng công nghệ số.

Theo đó, hệ thống công cụ hỗ trợ ra quyết định và quy trình vận hành hồ chứa, liên hồ chứa theo thời gian thực được xây dựng; ưu tiên phục hồi các dòng sông, đoạn sông bị cạn kiệt, không có dòng chảy hoặc ô nhiễm nghiêm trọng, đồng thời kết hợp hiệu quả với các giải pháp phòng, chống sạt lở bờ sông, suối.

Điều hòa, phân phối nguồn nước theo khả năng nguồn nước

Một nội dung trọng tâm của Quy hoạch là điều hòa, phân phối tài nguyên nước phù hợp với từng trạng thái nguồn nước.

Trong điều kiện bình thường, việc phân phối nguồn nước được thực hiện nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng của các ngành, bảo đảm tiết kiệm và hiệu quả. Trường hợp cần thiết, nguồn nước được ưu tiên cho các hoạt động sử dụng nước cấp thiết, có giá trị kinh tế cao; đồng thời có thể điều chỉnh chế độ khai thác của các công trình khai thác, sử dụng nước khác.

Khi kịch bản nguồn nước hằng năm xác định nguồn nước ở trạng thái thiếu nước hoặc thiếu nước nghiêm trọng, các biện pháp điều hòa, phân phối sẽ được triển khai phù hợp với mức độ hạn hán, thiếu nước. Trong đó, tập trung hạn chế phân phối nước cho các hoạt động sử dụng nhiều nước, chưa cấp thiết; ưu tiên các hoạt động sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả; điều chỉnh hạn ngạch khai thác và cắt giảm diện tích sản xuất nông nghiệp tại những khu vực không bảo đảm nguồn nước.

Đối với các hồ chứa lớn có khả năng điều tiết, Quy hoạch định hướng điều chỉnh linh hoạt chế độ khai thác, vận hành và tích nước trong khuôn khổ quy trình vận hành liên hồ chứa, nhằm bảo đảm nguồn nước cho sinh hoạt và các nhu cầu thiết yếu, đặc biệt tại khu vực hạ lưu sông Vu Gia - Thu Bồn.

Các giải pháp khác gồm sử dụng một phần dung tích chết của hồ chứa thủy lợi, thủy điện; kết hợp hoặc luân phiên khai thác nước mặt và nước dưới đất; điều chỉnh phân phối nguồn nước giữa các tiểu vùng, ưu tiên khu vực đô thị lớn và các khu vực có nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội; khai thác các công trình dự phòng, công trình cấp nước sinh hoạt và tăng cường tuần hoàn, tái sử dụng nước trong sản xuất, công nghiệp, dịch vụ.

Trong trường hợp dự báo nguy cơ hạn hán, thiếu nước hoặc xuất hiện El Niño và các hình thế thời tiết có khả năng gây thiếu nước, Quy hoạch định hướng chủ động triển khai các giải pháp ứng phó. Trên cơ sở bảo đảm an toàn hạ du trong mùa lũ, khi cần thiết có thể chủ động tích nước sớm tại các hồ chứa lớn có khả năng điều tiết, đồng thời tăng cường sử dụng nước tiết kiệm và xây dựng phương án cắt giảm diện tích cây trồng tại những khu vực nguồn nước không bảo đảm.