An Giang tăng cường quản lý, cấp phép khai thác tài nguyên nước, đồng thời đẩy mạnh quan trắc, bảo vệ nguồn nước phục vụ phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
Nguồn nước dồi dào nhưng nhiều áp lực
Ông Nguyễn Đình Cự, Chi cục trưởng Chi cục Khoáng sản và Tài nguyên nước An Giang cho biết, sau sáp nhập tỉnh có diện tích tự nhiên gần 9.889 km², với hệ thống tài nguyên nước khá phong phú. Ngoài 6 sông lớn gồm sông Tiền, sông Hậu, Vàm Nao, Cái Lớn, Cái Bé và Giang Thành, trên địa bàn còn có mạng lưới sông, rạch, kênh đào, hồ và khe suối với tổng chiều dài hơn 18.233 km. Mật độ sông suối chung toàn tỉnh đạt 1,5 km/km2, thuộc mức cao nhất trong vùng ĐBSCL. Đây là nguồn lực quan trọng phục vụ sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, cấp nước sinh hoạt, công nghiệp, giao thông thủy và duy trì các hệ sinh thái tự nhiên.
Riêng hệ thống kênh từ cấp I đến cấp III có chiều dài hơn 5.200 km, tạo thành mạng lưới dẫn và điều tiết nước rộng khắp. Ở vùng U Minh Thượng, các tuyến kênh Cán Gáo - sông Trẹm, Chắc Băng, Xẻo Rô, Chống Mỹ… giữ vai trò quan trọng trong cấp nước, tưới tiêu và giao thông thủy. Tuy nhiên, khu vực này chịu tác động mạnh của thủy triều biển Tây, tình trạng nhiễm mặn và bồi lắng thường gia tăng vào mùa khô.
An Giang có mật độ sông suối cao nhất trong vùng ĐBSCL, đạt mức trung bình 1,5km sông/km2, là nguồn lực quan trọng phát triển kinh tế - xã hội. Ảnh: Trung Chánh. Không chỉ có nước mặt, An Giang còn có 7 tầng chứa nước dưới đất. Nguồn tài nguyên này tương đối dồi dào nhưng phân bố không đều. Chất lượng nước dưới đất nhìn chung đáp ứng yêu cầu phục vụ sinh hoạt, song tại một số khu vực, một số thời điểm vẫn ghi nhận các chỉ tiêu nhiễm phèn, Coliform, Amoni, Arsen… vượt giới hạn cho phép.
Hiện nguồn nước mặt được khai thác phục vụ nhiều mục đích, từ tưới tiêu, nuôi trồng thủy sản, chăn nuôi đến cấp nước sinh hoạt và công nghiệp. Trong khi đó, nước dưới đất chủ yếu được khai thác cho sinh hoạt nông thôn và công nghiệp, một phần phục vụ nông nghiệp, chăn nuôi. Mặc dù quy mô khai thác nước dưới đất nhìn chung chưa tạo ảnh hưởng đáng kể đến trữ lượng, nhưng áp lực bảo vệ chất lượng nguồn nước ngày càng lớn.
Theo Chi cục trưởng Chi cục Khoáng sản và Tài nguyên nước An Giang Nguyễn Đình Cự, hiện nay nước thải sinh hoạt, công nghiệp, nuôi trồng thủy sản, chăn nuôi, dòng chảy qua vùng sản xuất nông nghiệp, bãi rác cùng hoạt động giao thông thủy, du lịch là những nguồn có nguy cơ làm suy giảm chất lượng nước. Vì vậy, quản lý tài nguyên nước hiện nay không chỉ dừng ở kiểm soát lượng nước khai thác mà còn phải gắn chặt với bảo vệ chất lượng nguồn nước.
Kiểm soát khai thác nguồn nước
Trước yêu cầu quản lý tài nguyên nước trong không gian phát triển mới, An Giang đang từng bước hoàn thiện hệ thống văn bản và tăng cường kiểm soát hoạt động khai thác, sử dụng nước theo Luật Tài nguyên nước năm 2023 cùng các quy định hướng dẫn thi hành.
Trong năm 2026, tỉnh đã ban hành nhiều văn bản quan trọng. Đáng chú ý, Nghị quyết số 25/2026/NQ-HĐND ngày 28/7/2026 quy định phí thẩm định đề án, báo cáo thăm dò, đánh giá trữ lượng, khai thác nước dưới đất, khai thác, sử dụng nước mặt, nước biển và hồ sơ hành nghề khoan nước dưới đất. UBND tỉnh An Giang đã ban hành Chỉ thị số 01/CT-UBND ngày 14/1/2026 về tăng cường quản lý, bảo vệ tài nguyên nước trên địa bàn.
Sở Nông nghiệp và Môi trường An Giang đã có văn bản đôn đốc các hộ gia đình khai thác nước dưới đất phục vụ sinh hoạt thực hiện kê khai theo quy định. Đồng thời, yêu cầu các tổ chức, cá nhân có giấy phép khai thác, sử dụng tài nguyên nước hết hạn phải thực hiện thủ tục cấp phép theo quy định mới. Đây được xem là một trong những giải pháp nhằm đưa hoạt động khai thác nước vào khuôn khổ pháp luật, hạn chế khai thác tự phát, nhất là nguồn nước dưới đất.
Tài nguyên nước được An Giang khai thác phục vụ nhiều mục đích, từ tưới tiêu, nuôi trồng thủy sản, chăn nuôi đến cấp nước sinh hoạt và công nghiệp. Ảnh: Trung Chánh. Chi cục trưởng Chi cục Khoáng sản và Tài nguyên nước An Giang Nguyễn Đình Cự cho biết, cùng với hoàn thiện thủ tục hành chính, tỉnh đang triển khai kiểm kê tài nguyên nước mặt nội tỉnh. Điều tra, đánh giá tài nguyên nước và hiện trạng khai thác, sử dụng nước mặt, nước dưới đất tại đặc khu Phú Quốc. Xây dựng định mức kinh tế - kỹ thuật, đơn giá phục vụ lập và quản lý hành lang bảo vệ nguồn nước. Các nhiệm vụ này nhằm từng bước hình thành cơ sở dữ liệu đồng bộ phục vụ công tác quy hoạch, cấp phép và điều tiết nguồn nước.
Kết quả đến tháng 8/2026, cơ quan chức năng đã cấp 13 giấy phép khai thác tài nguyên nước, gồm 5 giấy phép khai thác nước mặt và 8 giấy phép khai thác nước dưới đất, với tổng lượng nước gần 14.800 m³/ngày đêm. Ngoài ra, 4 trường hợp đăng ký khai thác tài nguyên nước đã được xác nhận, hơn 105 dự án, công trình đã được tổ chức thẩm định và đang được chủ đầu tư chỉnh sửa, hoàn thiện hồ sơ trước khi phê duyệt.
Tỉnh An Giang đã phê duyệt kinh phí cấp quyền khai thác tài nguyên nước cho 5 trường hợp với tổng số tiền gần 300 triệu đồng và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài nguyên nước với tổng số tiền 45 triệu đồng.
Một trong những công cụ hỗ trợ quản lý là mạng lưới quan trắc ngày càng được mở rộng. An Giang hiện có 98 vị trí quan trắc nước mặt định kỳ, 4 trạm quan trắc tự động nước mặt và 8 trạm chuyên đề theo dõi xâm nhập mặn trên các tuyến sông, kênh chính. Dữ liệu tự động giúp cơ quan quản lý sớm phát hiện biến động chất lượng nước, cảnh báo ô nhiễm, xâm nhập mặn và hỗ trợ vận hành công trình thủy lợi.
Song song với quản lý và cấp phép, tuyên truyền pháp luật tiếp tục được xác định là giải pháp quan trọng. Sở Nông nghiệp và Môi trường An Giang đã tổ chức phổ biến Luật Tài nguyên nước năm 2023, các nghị định về kê khai, đăng ký, cấp phép, hành nghề khoan nước dưới đất và tiền cấp quyền khai thác tài nguyên nước. Trong quý IV/2026, tỉnh tiếp tục tổ chức tập huấn các quy định mới, trong đó có Nghị định số 23/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số quy định trong lĩnh vực tài nguyên nước.
Quản lý tốt từ khâu kê khai, đăng ký, cấp phép đến quan trắc, bảo vệ nguồn nước không chỉ góp phần ngăn ngừa khai thác quá mức mà còn tạo nền tảng bảo đảm an ninh nguồn nước, phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội bền vững của An Giang.