Mới đây, UBND tỉnh Lào Cai đã ban hành công văn số 9609/UBND-KT về việc bảo đảm an ninh nguồn nước cho các hoạt động kinh tế xã hội trên địa bàn tỉnh do ảnh hưởng của El Niño. Yêu cầu các sở, ban, ngành, đơn vị, UBND các xã, phường và các đơn vị quản lý, vận hành công trình thủy lợi, sản xuất, kinh doanh nước sạch chủ động triển khai các giải pháp ứng phó với nguy cơ thiếu hụt nguồn nước.
Theo đánh giá của Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT), hiện tượng ENSO đang ở trạng thái El Niño, được dự báo duy trì cường độ mạnh đến rất mạnh trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027. El Niño có thể khiến mùa mưa kết thúc sớm, lượng mưa thiếu hụt, làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước cho sản xuất nông nghiệp và dân sinh; đồng thời vẫn có khả năng xuất hiện các đợt mưa, lũ cực đoan.
Đối với tỉnh Lào Cai, theo Bản tin dự báo, cảnh báo khí hậu thời hạn mùa của Đài khí tượng thủy văn tỉnh Lào Cai, cảnh báo trong từ tháng 9/2026 đến tháng 2/2027, thời tiết có thể xuất hiện nhiều hiện tượng cực đoan như dông, lốc, sét, mưa đá, mưa vừa, mưa to; từ tháng 12/2026 đến tháng 2/2027 có khả năng xảy ra rét đậm, rét hại và các hiện tượng mưa, dông lốc trái mùa. Tổng lượng mưa trong giai đoạn tháng 12/2026 - 2/2027 được dự báo xấp xỉ và thấp hơn trung bình nhiều năm. Nguồn nước trên một số sông, suối cũng được dự báo suy giảm. Tổng lượng dòng chảy trên sông Thao tại trạm Lào Cai trong giai đoạn tháng 12/2026 - 2/2027 có thể thấp hơn trung bình nhiều năm từ 10 - 30%; tại trạm Yên Bái, tháng 12/2026 thấp hơn khoảng 25%, tháng 1 - 2/2027 thấp hơn 69 - 73%. Sông Chảy tại trạm Bảo Yên được dự báo thấp hơn cùng kỳ năm 2025 từ 20 - 30%; suối Ngòi Nhù, suối Nghĩa Đô thấp hơn trung bình nhiều năm từ 10 - 30%.
Hiện toàn tỉnh có 327 hồ, ao, đầm thuộc danh mục hồ, ao, đầm nội tỉnh không được san lấp, gồm 93 hồ chứa thủy điện, 18 hồ, ao, đầm trong khu vực đô thị, khu dân cư tập trung có chức năng tiêu thoát nước, 14 hồ, ao, đầm phục vụ bảo tồn giá trị văn hóa, tín ngưỡng, cảnh quan và 202 hồ, ao, đầm có chức năng tích trữ nước, thủy lợi, nuôi thủy sản. Đây được xác định là nguồn tích trữ nước quan trọng cần được khai thác, quản lý hiệu quả khi xảy ra hạn hán, thiếu nước.
Hình ảnh minh họaTrước tình hình trên, UBND tỉnh yêu cầu các cơ quan, đơn vị, địa phương chủ động xây dựng và triển khai các phương án bảo đảm an ninh nguồn nước, ưu tiên nước sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp và các nhu cầu thiết yếu.
Sở Nông nghiệp và Môi trường Theo dõi chặt chẽ thông tin từ Cục Khí tượng Thủy văn, Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi, Cục Quản lý Tài nguyên nước và các cơ quan khoa học thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh để cập nhật, tổ chức thực hiện các giải pháp ứng phó với tác động của El Nino phù hợp với tình hình thực tế của tỉnh.
Cùng với đó, Sở NN&MT phối hợp chặt chẽ với Cục Quản lý Tài nguyên nước, Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong quá trình xây dựng Kịch bản nguồn nước và xây dựng, triển khai Phương án điều hòa phân phối tài nguyên nước trên lưu vực sông Hồng - Thái Bình khi nguồn nước được nhận định ở trạng thái thiếu nước hoặc thiếu nước nghiêm trọng.
Tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh chỉ đạo việc đánh giá khả năng tăng công suất khai thác đối với các công trình cấp nước tập trung đô thị, nông thôn khai thác từ nguồn nước dưới đất để huy động khai thác vượt công suất khi xảy ra hạn hán, thiếu nước, ưu tiên cấp nước sinh hoạt và vùng cây trồng giá trị cao.
Chủ trì, phối hợp với các sở, ngành liên quan và Ủy ban nhân dân các xã, phường xác định phạm vi, vùng bị ảnh hưởng cụ thể và thống kê đầy đủ đối tượng bị ảnh hưởng theo từng kịch bản đưa ra, làm cơ sở đánh giá mức độ ảnh hưởng, xây dựng Phương án phòng, chống và ứng phó với hạn hán, thiếu nước trong mùa khô năm 2026 - 2027 trên địa bàn toàn tỉnh; tổng hợp tình hình, báo cáo, tham mưu Uỷ ban nhân dân tỉnh kịp thời chỉ đạo các giải pháp ứng phó, khắc phục thiệt hại do hạn hán, thiếu nước có thể gây ra….
Đồng thời, thường xuyên tổ chức kiểm tra, rà soát, đánh giá khả năng nguồn nước trước các vụ sản xuất; tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng nước tiết kiệm, chủ động biện pháp tích trữ nước; kịp thời điều chỉnh phương án cấp nước phù hợp khi nguồn nước thiếu hụt, bảo đảm phục vụ nhu cầu thiết yếu và sản xuất nông nghiệp. Hướng dẫn các địa phương chuyển đổi cơ cấu cây trồng, chuyển đổi lịch thời vụ phù hợp với tình hình nguồn nước tưới tại các khu vực có nguy cơ xảy ra hạn hán, thiếu nước trong thời gian tới.
Thường xuyên phối hợp các cơ quan, đơn vị và địa phương giám sát tình hình nguồn nước theo dõi mực nước, lưu lượng trên các sông, suối nội tỉnh, cập nhật mực nước các hồ chứa nước, theo dõi tình hình duy trì dòng chảy tối thiểu sau các đập, hồ chứa thủy điện trên địa bàn tỉnh. Chủ động rà soát các công trình khai thác sử dụng nước chưa có giấy phép khai thác nước, đảm bảo tính nghiêm minh, tạo sự bình đẳng pháp luật, tránh thất thu ngân sách nhà nước và vi phạm pháp luật về tài nguyên nước.
Theo dõi, tham mưu triển khai thực hiện các phương án điều hòa, phân phối tài nguyên nước của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Đối với các hồ chứa thủy điện, Sở Công Thương chỉ đạo xây dựng kế hoạch phát điện phù hợp, bảo đảm duy trì dòng chảy tối thiểu và ưu tiên bổ sung nước cho hạ du trong thời kỳ khô hạn. Các đơn vị vận hành phải chủ động phương án tích nước, điều tiết hồ chứa và cung cấp đầy đủ thông tin về hiện trạng, nhu cầu khai thác, sử dụng nước phục vụ công tác theo dõi, điều hòa nguồn nước.
Sở Xây dựng tập trung rà soát các công trình cấp nước đô thị, đẩy mạnh kết nối hạ tầng cấp nước, giảm thất thoát nước sạch và chuẩn bị các phương án cấp nước dự phòng cho đô thị, khu du lịch trong mùa khô.
Ngoài ra, Sở Y tế có trách nhiệm kiểm tra chất lượng nước tại các hệ thống cấp nước tập trung, hướng dẫn người dân sử dụng nước hợp vệ sinh và chủ động phòng ngừa dịch bệnh. Sở Tài chính phối hợp tham mưu bố trí nguồn lực cho công tác phòng, chống hạn hán, thiếu nước. Sở Khoa học và Công nghệ, Đài Khí tượng Thủy văn tỉnh, Báo và Phát thanh, Truyền hình tỉnh Lào Cai tăng cường thông tin, tuyên truyền, cập nhật kịp thời diễn biến thời tiết, nguồn nước và các biện pháp ứng phó để chính quyền các cấp và người dân chủ động triển khai thực hiện.
Đối với các đơn vị quản lý, vận hành công trình thủy lợi, tỉnh yêu cầu tập trung duy tu, sửa chữa công trình, nạo vét, khai thông dòng chảy, giảm rò rỉ, thất thoát nước, xây dựng kế hoạch vận hành và điều tiết nguồn nước hợp lý, tiết kiệm, hiệu quả. Các đơn vị sản xuất, kinh doanh nước sạch phải xây dựng phương án bảo đảm cấp nước sinh hoạt cho người dân, nhất là tại các khu vực có nguy cơ thiếu nước cao, khu công nghiệp, khu du lịch và vùng sâu, vùng xa.
UBND các xã, phường được giao khẩn trương rà soát, hoàn thiện phương án phòng, chống hạn hán, thiếu nước theo kịch bản rủi ro rất cao; chủ động khoanh vùng khu vực có nguy cơ thiếu nước, đầu tư sửa chữa công trình cấp nước, đẩy nhanh nạo vét kênh mương, đồng thời tăng cường tuyên truyền, vận động người dân sử dụng nước tiết kiệm, bảo vệ nguồn nước và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về tài nguyên nước.
UBND tỉnh đề nghị Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh; các tổ chức chính trị - xã hội tỉnh phối hợp thực hiện tốt công tác thông tin tuyên truyền, vận động hội viên, đoàn viên tích cực tham gia công tác phòng, chống hạn hán, thiếu nước, tham gia ứng cứu và khắc phục hậu quả khi có tình huống xấu xảy ra.
Với tinh thần chủ động từ sớm, việc triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp ứng phó với siêu El Niño sẽ góp phần quan trọng giúp tỉnh Lào Cai giảm thiểu thiệt hại do hạn hán, thiếu nước, bảo đảm ổn định đời sống Nhân dân, duy trì sản xuất và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trong mùa khô 2026 - 2027.