Thực hiện Luật Tài nguyên nước 2023, Công ty Thủy điện Đại Ninh đẩy mạnh chuyển đổi số, rà soát quy trình vận hành nhằm cân bằng phát điện và phục vụ dân sinh.
Chủ động rà soát pháp lý, nâng cao hiệu quả điều tiết liên lưu vực
Thủy điện Đại Ninh là công trình thủy điện lớn trên lưu vực sông Đồng Nai, có hồ chứa nằm trên sông Đa Nhim thuộc tỉnh Lâm Đồng. Nhà máy có tổng công suất 300 MW, dung tích hồ trên 319 triệu m³, sản lượng điện trung bình khoảng 928 triệu kWh/năm.
Điểm đặc thù của Đại Ninh là công trình chuyển nước liên lưu vực, đưa nước từ lưu vực sông Đồng Nai sang lưu vực sông Lũy. Sau phát điện, nguồn nước tiếp tục phục vụ sản xuất nông nghiệp, nước sinh hoạt và nhu cầu sử dụng nước khu vực hạ du; hồ chứa đồng thời tham gia điều tiết, cắt giảm lũ trong mùa mưa.
Thời gian quan, Thủy điện Đại Ninh luôn hài hòa giữa phát điện, đảm bảo nguồn nước hạ du. Ảnh: KS.Đánh giá về tầm quan trọng của việc hoàn thiện thể chế trong quản lý vận hành, ông Nguyễn Viết Tài, Phó Giám đốc Công ty Thủy điện Đại Ninh cho biết, ngay sau khi Luật Tài nguyên nước 2023 chính thức có hiệu lực, Công ty đã khẩn trương rà soát, điều chỉnh toàn bộ hệ thống quy trình vận hành nội bộ nhằm đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật và quy định pháp lý mới. Trên cơ sở đó, Công ty đã lập hồ sơ đề xuất và được Bộ Tài nguyên và Môi trường (nay Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cấp lại Giấy phép khai thác nước mặt (gia hạn lần 1) ngày 10/01/2025 (hiệu lực từ ngày 18/12/2024), tạo hành lang pháp lý vững chắc cho công tác quản lý, khai thác tài nguyên nước an toàn và tuân thủ đúng pháp luật.
Theo nhận định của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, những tháng cuối năm 2026, hiện tượng El Niño tiếp tục duy trì và có xu hướng mạnh dần khiến nhiệt độ nhiều khu vực tăng cao, lượng mưa tại Tây Nguyên và Nam Bộ đối mặt nguy cơ thiếu hụt cục bộ. Trước tình hình đó, Công ty Thủy điện Đại Ninh đã chủ động xây dựng kịch bản vận hành linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, các đơn vị khai thác nước và Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO) để lập phương án huy động tổ máy phù hợp. Công tác điều tiết nước luôn bảo đảm hài hòa ba mục tiêu: tuân thủ nghiêm quy trình vận hành liên hồ chứa để cấp nước hạ du; đáp ứng yêu cầu huy động của hệ thống điện; đồng thời tập trung tích nước đầy hồ vào cuối năm 2026 nhằm chủ động nguồn nước phục vụ sản xuất, dân sinh cho mùa khô năm 2027.
Đẩy mạnh chuyển đổi số, bảo đảm vận hành công trình theo thời gian thực
Điều 38 của Luật Tài nguyên nước quy định quy trình vận hành hồ chứa, liên hồ chứa phải được xây dựng, ban hành “hướng tới việc vận hành các hồ chứa theo thời gian thực”; đồng thời quy định việc thực hiện khi hạ tầng kỹ thuật bảo đảm điều kiện. Nhận thức rõ tầm quan trọng của chuyển đổi số, Thủy điện Đại Ninh đã đầu tư đồng bộ hệ thống quan trắc tự động và truyền dữ liệu liên tục về các cơ quan quản lý nhà nước theo đúng Thông tư 17/2021/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường.
Đến nay, các dữ liệu quan trắc tự động gồm mực nước hồ chứa, lưu lượng nước qua nhà máy, lưu lượng xả qua tràn, lưu lượng duy trì dòng chảy tối thiểu cùng hệ thống camera giám sát trực tiếp tại công trình đều được kết nối thông suốt, truyền trực tuyến về Cục Quản lý Tài nguyên nước và Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng. Bên cạnh đó, dữ liệu khí tượng thủy văn chuyên dùng của nhà máy cũng được cập nhật liên tục về Trung tâm Thông tin và Dữ liệu Khí tượng Thủy văn Quốc gia và Cục Khí tượng Thủy văn.
Thực hiện Luật Tài nguyên nước 2023, Công ty Thủy điện Đại Ninh đẩy mạnh chuyển đổi số. Ảnh: Phương Chi.Ông Nguyễn Viết Tài chia sẻ, đối với yêu cầu vận hành theo thời gian thực theo Luật Tài nguyên nước 2023, Công ty đang tích cực chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cần thiết về hạ tầng kỹ thuật và chủ động phối hợp với các cấp có thẩm quyền để chờ hướng dẫn chi tiết về thông số kỹ thuật. Điều này đảm bảo việc đầu tư mua sắm thiết bị mới hoàn toàn tương thích và đồng bộ với hệ thống quản lý chung của Cục Quản lý Tài nguyên nước.
Song song với việc hiện đại hóa công tác vận hành, việc giám sát và duy trì dòng chảy tối thiểu sau đập luôn được Công ty thực hiện nghiêm ngặt nhằm bảo vệ hệ sinh thái sông Đa Nhim và nguồn nước sinh hoạt, sản xuất cho người dân. Định kỳ hằng năm, Công ty chủ động phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng cùng chính quyền các địa phương hạ du rà soát, xác định chính xác nhu cầu khai thác, sử dụng nước. Trên cơ sở văn bản thống nhất mức lưu lượng xả cụ thể của UBND tỉnh Lâm Đồng, Công ty luôn tuân thủ nghiêm ngặt và duy trì dòng chảy liên tục, đúng quy định của Giấy phép khai thác nước mặt và Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Đồng Nai.
Toàn bộ quá trình xả dòng chảy tối thiểu được giám sát minh bạch, liên tục 24/7 thông qua hệ thống quan trắc tự động và hệ thống camera trực quan kết nối trực tiếp về các cơ quan quản lý. Sự tuân thủ nghiêm túc các quy định pháp luật cùng tinh thần chủ động trong ứng dụng công nghệ đã giúp Thủy điện Đại Ninh khẳng định vai trò quan trọng trong việc bảo đảm an toàn công trình, phát điện hiệu quả và đảm bảo nguồn nước bền vững cho vùng Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.
Ông Nguyễn Anh Khoa, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Bình Thuận cho biết, từ đầu năm 2026 đến nay, việc cấp nước sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp từ nguồn chạy máy Thủy điện Đại Ninh luôn đảm bảo đúng Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Đồng Nai, đồng thời đáp ứng đúng nhu cầu nước của địa phương đã thống nhất vào cuối năm 2025.