Chính phủ ban hành Nghị quyết mới về phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn 2045

Nghị quyết đặt ra yêu cầu đổi mới toàn diện tư duy, cơ chế, chính sách và tổ chức thực hiện nhằm tạo chuyển biến mạnh mẽ, đưa khu vực “tam nông” phát triển hiện đại, bền vững.

Khẳng định vai trò chiến lược của “tam nông” trong giai đoạn mới

Chương trình hành động của Chính phủ nhấn mạnh việc quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng về vị trí, vai trò nền tảng, chiến lược lâu dài của nông nghiệp, nông dân, nông thôn trong tiến trình phát triển đất nước. Mục tiêu xuyên suốt là xây dựng nền nông nghiệp sản xuất hàng hóa hiện đại, có năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh cao; phấn đấu đến năm 2030 thuộc nhóm dẫn đầu Đông Nam Á và top 15 thế giới.

Nghị quyết đồng thời xác định nông dân là chủ thể, trung tâm của quá trình phát triển; nông thôn được xây dựng theo hướng hiện đại, văn minh, giàu bản sắc; bảo đảm vững chắc an ninh lương thực quốc gia, duy trì tăng trưởng xuất khẩu nông sản, đồng thời chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường sinh thái.

Hoàn thiện thể chế, tạo động lực mới cho phát triển

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Chính phủ đặt ra là tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống thể chế, chính sách liên quan đến nông nghiệp, nông dân, nông thôn, gắn với quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường. Việc phân cấp, phân quyền được đẩy mạnh, bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền địa

phương hai cấp, nâng cao tính chủ động và trách nhiệm của địa phương.

Trong năm 2026, dự kiến xây dựng và trình hai dự án luật quan trọng gồm Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường và Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (thay thế). Đồng thời, các cơ chế về đất đai, tín dụng, bảo hiểm nông nghiệp, đầu tư, logistics… sẽ tiếp tục được hoàn thiện nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân đầu tư vào nông nghiệp quy mô lớn, hiện đại.

Chính phủ cũng nhấn mạnh việc phát triển kinh tế nông nghiệp số, nông nghiệp tuần hoàn, thúc đẩy chuyển đổi xanh, đổi mới sáng tạo và ứng dụng khoa học công nghệ, trong đó chú trọng các lĩnh vực đột phá như công nghệ sinh học, trí tuệ nhân tạo, viễn thám.

Đẩy mạnh cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững

Nghị quyết yêu cầu tiếp tục cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, chuyển đổi từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp. Các địa phương được định hướng phát triển vùng nguyên liệu tập trung, quy mô lớn, thích ứng với biến đổi khí hậu, phát thải thấp, gắn với chuỗi giá trị và thị trường.

Cùng với đó, phát triển nông nghiệp sinh thái, hữu cơ, tuần hoàn; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số trong sản xuất, chế biến và tiêu thụ nông sản. Các mô hình hợp tác xã kiểu mới, liên kết doanh nghiệp – nông dân được khuyến khích nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và thu nhập cho người dân.

Đáng chú ý, Chính phủ đặt mục tiêu tổ chức lại sản xuất theo vùng chuyên canh gắn với truy xuất nguồn gốc, chỉ dẫn địa lý; đồng thời tăng cường xúc tiến thương mại, xây dựng thương hiệu nông sản Việt Nam, thúc đẩy tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Nâng cao đời sống nông dân, phát triển nông thôn toàn diện

Song song với phát triển sản xuất, Nghị quyết nhấn mạnh nhiệm vụ nâng cao vai trò, vị thế và năng lực của người nông dân. Các chương trình đào tạo nghề, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho nông nghiệp sẽ được đẩy mạnh, hướng tới hình thành đội ngũ nông dân chuyên nghiệp, có tri thức và kỹ năng.
Khu vực nông thôn được định hướng phát triển toàn diện, gắn kết hài hòa giữa kinh tế – văn hóa – xã hội – môi trường; đẩy mạnh giảm nghèo đa chiều, bảo đảm an sinh xã hội, thu hẹp khoảng cách giữa các vùng miền, đặc biệt là khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Việc triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển vùng dân tộc thiểu số tiếp tục được thực hiện đồng bộ, hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống người dân nông thôn.

Đầu tư hạ tầng và quản lý tài nguyên theo hướng hiện đại

Chính phủ xác định phát triển hạ tầng nông nghiệp, nông thôn, tài nguyên và môi trường là một trong những đột phá quan trọng. Hệ thống thủy lợi đa mục tiêu, công trình phòng chống thiên tai, hạ tầng logistics, bảo quản, chế biến nông sản sẽ được ưu tiên đầu tư, nâng cấp.

Đặc biệt, việc quản trị tài nguyên nước, đất đai, rừng, khí tượng thủy văn… sẽ được thực hiện trên nền tảng công nghệ số, với các hệ thống dữ liệu dùng chung, hỗ trợ ra quyết định thông minh. Các hoạt động quan trắc, giám sát, cảnh báo sớm thiên tai, môi trường được tăng cường nhằm nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Bên cạnh đó, Chính phủ yêu cầu quản lý chặt chẽ, sử dụng hiệu quả các nguồn tài nguyên theo nguyên tắc thị trường; thúc đẩy thương mại hóa quyền sử dụng đất, minh bạch hóa cơ chế định giá, đồng thời bảo đảm an ninh nguồn nước và an toàn hồ đập.

Tăng cường bảo vệ môi trường, hướng tới phát triển xanh

Nghị quyết đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ môi trường, cải thiện rõ rệt tình trạng ô nhiễm tại các đô thị, khu công nghiệp, làng nghề và lưu vực sông. Các hệ sinh thái rừng, đất ngập nước, sông hồ và nguồn nước ngầm được ưu tiên phục hồi, bảo vệ.

Việt Nam tiếp tục triển khai các cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050; phát triển “hạ tầng xanh”, tăng cường khả năng chống chịu của hệ sinh thái trước thiên tai.

Chính phủ giao các bộ, ngành, địa phương xây dựng kế hoạch cụ thể để triển khai Nghị quyết; định kỳ báo cáo kết quả thực hiện. Bộ Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan đầu mối, chịu trách nhiệm theo dõi, đôn đốc, tổng hợp và tham mưu các giải pháp kịp thời.

Đồng thời, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị – xã hội được đề nghị tăng cường vận động, giám sát, phản biện xã hội; huy động sự tham gia của toàn dân trong thực hiện Chương trình hành động.