Tăng cường hợp tác chia sẻ dữ liệu và phối hợp quản lý tài nguyên nước xuyên biên giới

Đoàn Việt Nam tham dự Phiên họp gồm đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Ngoại giao, và Văn phòng Thường trực Ủy ban sông Mê Công Việt Nam, do bà Nguyễn Thị Thu Linh, Chánh Văn phòng Ủy ban sông Mê Công Việt Nam, Ủy viên Ủy ban Liên hợp Ủy hội sông Mê Công quốc tế của Việt Nam làm Trưởng đoàn.

Phiên họp tập trung thảo luận các ưu tiên hợp tác của Ủy hội trong năm 2026, trong đó nhấn mạnh việc tăng cường chia sẻ dữ liệu, phối hợp quản lý tài nguyên nước xuyên biên giới, thúc đẩy các dự án hợp tác chung và mở rộng hợp tác với Trung Quốc và Myanmar trong quản trị nguồn nước lưu vực sông Mê Công.
Một trong những nội dung trọng tâm được các quốc gia thành viên đánh giá cao là kết quả triển khai Kế hoạch chia sẻ số liệu vận hành thủy điện giai đoạn 1. Theo đó, từ đầu năm 2025, các quốc gia đã thực hiện chia sẻ thông số vận hành thủy văn của 13 đập thủy điện trên dòng chính sông Mê Công và các phụ lưu lớn, bao gồm lưu lượng nước về hồ, mực nước, dung tích hồ chứa và lưu lượng xả qua đập.

Việc tăng cường chia sẻ dữ liệu vận hành các công trình khai thác, sử dụng nước được đánh giá là bước tiến quan trọng trong nâng cao hiệu quả quản lý lưu vực xuyên biên giới, hỗ trợ công tác dự báo, cảnh báo thiên tai, lập quy hoạch tài nguyên nước, xây dựng kế hoạch sử dụng nước và phối hợp vận hành liên quốc gia trên toàn lưu vực. Đây cũng được xem là nền tảng để hướng tới xây dựng hệ thống chia sẻ dữ liệu đồng bộ, hiện đại phục vụ quản trị tổng hợp tài nguyên nước sông Mê Công trong dài hạn.

Đối với giai đoạn 2 của kế hoạch, các quốc gia thống nhất tiếp tục mở rộng phạm vi chia sẻ thông tin và dữ liệu vận hành công trình khai thác, sử dụng nước với số lượng công trình và thông số được cập nhật nhiều hơn; đồng thời, nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin nhằm phục vụ tốt hơn công tác cảnh báo sớm, truyền thông và ứng phó trong các tình huống khẩn cấp.

Tại phiên họp, Ban Thư ký cũng báo cáo về tình hình quản lý và ứng phó sự cố khẩn cấp liên quan đến chất lượng nước tại sông Kok ở miền Bắc Thái Lan và tại điểm hợp lưu với sông Mê Công. Trong thời gian qua, Ủy hội đã tăng cường hoạt động quan trắc chất lượng nước, bao gồm xem xét bổ sung quan trắc về kim loại nặng, đồng thời kích hoạt cơ chế phối hợp và trao đổi thông tin giữa các quốc gia thành viên theo quy định của Thủ tục Chất lượng nước của Ủy hội.

Với sự hỗ trợ của các đối tác phát triển, Ủy hội hiện đang xây dựng kế hoạch đánh giá tổng thể hiện trạng ô nhiễm kim loại nặng trên toàn lưu vực, xác định các nguồn gây ô nhiễm tiềm tàng, tăng cường năng lực và hệ thống quan trắc, đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý chất lượng nước xuyên biên giới tại khu vực Hạ lưu vực sông Mê Công.

Phát biểu tại phiên họp, bà Nguyễn Thị Thu Linh ghi nhận nỗ lực của Ban Thư ký và các quốc gia thành viên trong công tác quan trắc, đánh giá và xây dựng các giải pháp ứng phó với nguy cơ ô nhiễm nguồn nước; đồng thời đánh giá cao sự hỗ trợ kịp thời của các đối tác phát triển, đặc biệt là Vương quốc Anh và Nhật Bản.

Phiên họp cũng cập nhật tiến độ triển khai Dự án “Tăng cường quản lý thủy sản xuyên biên giới Hạ lưu vực sông Mê Công” do Quỹ Môi trường Toàn cầu tài trợ. Dự án hướng tới mục tiêu phục hồi và bảo vệ nguồn lợi thủy sản nội địa, tăng cường đa dạng sinh học thủy sinh và nâng cao khả năng chống chịu của hệ sinh thái thông qua cách tiếp cận quản lý nghề cá dựa trên hệ sinh thái và sự tham gia của cộng đồng.
Đánh giá về vai trò của dự án, bà Nguyễn Thị Thu Linh nhấn mạnh đây là dự án trọng điểm của Ủy hội trong 5 năm tới, góp phần tăng cường quản lý thủy sản bền vững tại các quốc gia thành viên.

Tại Phiên họp lần này, các Ủy viên Ủy ban Liên hợp cũng đã nghe Ban Thư ký báo cáo về xây dựng Kế hoạch Quản lý lũ, hạn trên lưu vực sông Sê San, Srêpốk, Sê Kong (3S) của ba quốc gia là Campuchia, Lào và Việt Nam. Kế hoạch được xây dựng dựa trên các định hướng chiến lược, lồng ghép quy hoạch với các chính sách quốc gia, ưu tiên quản lý lũ lụt, hạn hán tại các khu vực trọng điểm, ứng phó với các thách thức về hạn hán tại lưu vực Sê San - Srêpốk và các giải pháp kỹ thuật đối với ưu tiên của từng quốc gia nhằm hướng tới đảm bảo quản lý nước bền vững và hiệu quả thực thi trên toàn lưu vực.

Cũng tại Phiên họp, Ban Thư ký đã báo cáo tình hình thực hiện Nghiên cứu chung về diễn biến thay đổi điều kiện thủy văn của lưu vực sông Mê Công-Lan Thương và chiến lược thích ứng được thực hiện giữa Trung tâm Hợp tác Tài nguyên nước Mê Công- Lan Thương và Ủy hội sông Mê Công quốc tế. Giai đoạn 2 của Nghiên cứu tập trung vào phân tích và dự báo xu thế thay đổi điều kiện thủy văn sông Mê Công trong tương lai, bao gồm dòng chảy lũ, hạn, dòng chảy ngược từ hồ Biển Hồ và kiến nghị các chiến lược thích ứng trung và dài hạn.

Theo thống nhất của các quốc gia thành viên, Phiên họp Ủy ban Liên hợp của Ủy hội sông Mê Công quốc tế lần thứ 62 sẽ được tổ chức vào tháng 9 năm 2026 tại Ban Thư ký Ủy hội sông Mê Công quốc tế, Viêng Chăn, Lào.