Viện Nước, Môi trường và Sức khỏe thuộc Đại học Liên Hợp Quốc (UNU-INWEH) vừa công bố báo cáo quan trọng mang tên “Phá sản nước toàn cầu: Sống vượt quá khả năng thủy văn của chúng ta trong kỷ nguyên hậu khủng hoảng”, đưa ra bức tranh toàn diện về tình trạng của các hệ thống nước trên phạm vi toàn cầu.
Báo cáo phân tích hiện tượng “thâm hụt” kéo dài trong quản lý và khai thác tài nguyên nước, khi việc sử dụng các dòng chảy tái tạo và trữ lượng tự nhiên dài hạn vượt quá các ngưỡng an toàn. Theo đánh giá, nhiều lưu vực sông và tầng chứa nước đã bước vào giai đoạn “hậu khủng hoảng”, trong đó các mốc nền lịch sử về trữ lượng và dòng chảy khó có thể khôi phục nếu không có những thay đổi mang tính chuyển đổi trong chính sách và phương thức quản lý.
UNU-INWEH chỉ ra rằng tình trạng cạn kiệt nước ngầm kéo dài, phân bổ nước quá mức, suy thoái đất và thổ nhưỡng, phá rừng và ô nhiễm – vốn đang bị biến đổi khí hậu làm trầm trọng thêm – đang đẩy nhiều khu vực “sống vượt quá khả năng thủy văn”. Hệ quả là một số hệ thống nước quan trọng trên thế giới đã rơi vào trạng thái “phá sản”, đòi hỏi các giải pháp thích ứng dựa trên cơ sở khoa học và cách tiếp cận quản trị mới phù hợp với thực tế thủy văn đang thay đổi.
Báo cáo kêu gọi các chính phủ và hệ thống Liên Hợp Quốc tận dụng các mốc chính sách toàn cầu sắp tới, bao gồm Hội nghị Nước Liên Hợp Quốc năm 2026 và 2028, thời điểm kết thúc Thập kỷ Hành động về Nước vào năm 2028 và hạn chót thực hiện các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs) năm 2030, để tái định hình chương trình nghị sự về nước toàn cầu. Theo đó, nước cần được đặt ở vị trí trung tâm như một cầu nối thúc đẩy hòa bình, hành động vì khí hậu, bảo vệ đa dạng sinh học và bảo đảm an ninh lương thực trong bối cảnh các thách thức môi trường ngày càng gia tăng.