Cắt giảm thủ tục hành chính phải bảo đảm cơ chế giám sát thống nhất

Thay mặt cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Nguyễn Thanh Hải cho biết Ủy ban cơ bản tán thành với sự cần thiết ban hành, phạm vi sửa đổi, bổ sung của dự án luật, đồng thời đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm tính khả thi, đồng bộ, nhất là khi nhiều quy định mới chỉ được áp dụng trên thực tế hơn hai tháng.
 

Đề nghị làm rõ cơ chế hậu kiểm sau khi cắt giảm thủ tục
 

Theo báo cáo thẩm tra, hồ sơ dự án luật được chuẩn bị đầy đủ, đáp ứng quy định của pháp luật. Chính phủ đã nghiêm túc, khẩn trương nghiên cứu, tiếp thu nhiều nội dung trong Kết luận số 135/KL-UBTVQH16 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Báo cáo thẩm tra sơ bộ số 414/BC-UBKHCNMT16 của Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường.

Ủy ban đánh giá dự thảo luật đã kịp thời thể chế hóa các quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng; phù hợp với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của hệ thống pháp luật cũng như tính khả thi trong quá trình triển khai.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra cũng lưu ý việc luật hóa các nội dung của Nghị quyết số 66.19/2026/NQ-CP vẫn tiềm ẩn nguy cơ thiếu tính khả thi và đồng bộ do thời gian áp dụng nghị quyết này trên thực tế mới hơn hai tháng.

Vì vậy, Ủy ban đề nghị tiếp tục rà soát dự thảo luật và các dự thảo văn bản hướng dẫn thi hành, đặc biệt làm rõ phương thức hậu kiểm đối với từng nhóm thủ tục được cắt giảm.

Theo Ủy ban, việc cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh cần dựa trên mức độ rủi ro của hàng hóa, dịch vụ; đồng thời gắn với hạ tầng số, liên thông dữ liệu và bảo đảm cơ chế giám sát thống nhất, hiệu quả giữa các bộ, ngành.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục rà soát việc phân cấp, phân quyền gắn với năng lực thực thi của địa phương, đồng thời bảo đảm tính thống nhất giữa dự thảo luật với các luật có liên quan.

Đồng thuận với nhiều nội dung sửa đổi
 

Đối với từng nhóm chính sách cụ thể, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường tán thành nội dung sửa đổi, bổ sung của Luật Thủy lợi và Luật Đê điều, đồng thời có ý kiến thẩm tra đối với tám luật còn lại.

Với Luật Trồng trọt, Ủy ban cơ bản nhất trí việc cắt giảm thủ tục hành chính thông qua cơ chế tự công bố lưu hành giống cây trồng, giúp doanh nghiệp giảm đáng kể thời gian chờ phê duyệt và chi phí tuân thủ.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị bổ sung quy định thay thế trong trường hợp hệ thống thông tin cập nhật gặp sự cố để doanh nghiệp vẫn có thể thực hiện việc tự công bố, bảo đảm sản phẩm được lưu hành kịp thời.

Ủy ban cũng đề nghị bổ sung trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong việc lưu giữ hồ sơ, tài liệu chứng minh nội dung tự công bố; hoàn thiện quy định về hậu kiểm, truy xuất nguồn gốc; đồng thời bổ sung cơ sở pháp lý để cơ quan quản lý đình chỉ, hủy bỏ thông tin tự công bố và công khai vi phạm khi phát hiện giống cây trồng không còn đáp ứng yêu cầu.

Đối với Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật, dự thảo luật đề xuất kéo dài thời hạn cấp và gia hạn Giấy chứng nhận đăng ký thuốc bảo vệ thực vật từ 5 năm lên 10 năm.

Ủy ban tán thành với định hướng này nhưng cho rằng thuốc bảo vệ thực vật là nhóm hàng hóa có mức độ rủi ro cao, ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường, an toàn thực phẩm và sức khỏe con người.

Theo cơ quan thẩm tra, trong chu kỳ 10 năm có thể xuất hiện các phát hiện mới về độc tính hoặc tình trạng dịch hại kháng thuốc. Vì vậy, cần bổ sung cơ chế rà soát, đánh giá lại các hoạt chất đã được cấp phép theo hướng chủ động, định kỳ hoặc đột xuất khi cần thiết, trên cơ sở điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu, tập quán canh tác và thực tiễn sử dụng tại Việt Nam để kịp thời loại bỏ những hoạt chất hoặc sản phẩm không còn phù hợp.
 

Nhiều quy định cần tiếp tục hoàn thiện
 

Đối với Luật Chăn nuôi, Ủy ban cơ bản nhất trí việc phân quyền cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định việc trao đổi quốc tế nguồn gen giống vật nuôi thuộc danh mục cấm xuất khẩu nhằm phục vụ nghiên cứu khoa học, triển lãm, quảng cáo và trao đổi nguồn gen quý hiếm.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị bổ sung cơ chế phối hợp giữa địa phương với Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các bộ liên quan như Bộ Ngoại giao, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công Thương, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an. Đồng thời cần đánh giá rủi ro sinh học, lợi ích quốc gia trước khi cấp phép và thiết lập cơ chế báo cáo, giám sát từ Trung ương nhằm tránh thất thoát nguồn gen quý hiếm.

Ủy ban cũng cho rằng quy định về cấp, thu hồi Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất thức ăn chăn nuôi theo yêu cầu của nước nhập khẩu chưa làm rõ nhiều tình huống phát sinh như việc chuyển tiếp giấy chứng nhận, trường hợp doanh nghiệp thay đổi mục tiêu sản xuất hoặc vừa phục vụ thị trường trong nước vừa xuất khẩu sang nhiều quốc gia có yêu cầu khác nhau. Do đó, cần quy định cụ thể hơn về trình tự, thủ tục và hồ sơ đối với các trường hợp này.

Đối với Luật Thú y, Ủy ban nhận định việc phân quyền hiện nay chưa thực sự giảm tải cho cơ quan Trung ương khi phần lớn hoạt động kiểm dịch vẫn do cơ quan Trung ương thực hiện.

Vì vậy, cần đánh giá toàn diện để tiếp tục phân cấp hợp lý theo hướng tăng cường phân quyền cho cấp tỉnh, đồng thời quy định rõ cơ chế liên thông dữ liệu giữa hải quan, cơ quan thú y Trung ương và địa phương, tăng cường thanh tra, kiểm tra nhằm hạn chế rủi ro dịch bệnh.

Với Luật Thủy sản, Ủy ban tán thành việc bãi bỏ quy định về điều kiện cơ sở và giấy chứng nhận đủ điều kiện đóng mới, cải hoán tàu cá nhưng đề nghị rà soát để sớm xây dựng đầy đủ hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, tránh khoảng trống pháp lý làm gián đoạn hoạt động của doanh nghiệp.

Kiến nghị hoàn thiện các quy định về khoáng sản, tài nguyên nước
 

Đối với Luật Địa chất và khoáng sản, Ủy ban cơ bản thống nhất việc bổ sung dẫn chiếu đến khoản 1a Điều 53 nhằm luật hóa đầy đủ cơ chế đặc thù đối với 5 nhóm công trình theo Nghị quyết số 66.4/2025/NQ-CP.

Riêng đối với khu vực biển chưa xác định ranh giới quản lý, cơ quan thẩm tra đề nghị quy định nguyên tắc giao thẩm quyền ngay trong luật để Chính phủ quy định cụ thể; đồng thời sớm hoàn thành việc lập bản đồ phân định đầy đủ ranh giới hành chính trên biển và bảo đảm thống nhất với dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi).

Về phân cấp thẩm quyền cấp phép hoạt động khoáng sản, Ủy ban cơ bản thống nhất nhưng đề nghị tiếp tục nghiên cứu việc phân quyền cấp giấy phép thăm dò, khai thác khoáng sản nhóm I cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh; đồng thời hoàn thiện quy định về trách nhiệm phối hợp và cơ chế xử lý đối với các khu vực khoáng sản nằm trên địa bàn từ hai tỉnh trở lên.

Đối với Luật Tài nguyên nước, Ủy ban tán thành việc đơn giản hóa thủ tục điều chỉnh quy trình vận hành liên hồ chứa nhưng đề nghị làm rõ việc xem xét, tổng hợp ý kiến có thực sự cắt giảm được thủ tục hành chính hay không, cũng như phạm vi xem xét của Bộ Nông nghiệp và Môi trường để bảo đảm tính minh bạch.

Ủy ban cũng đề nghị làm rõ lý do chưa luật hóa đầy đủ các quy định liên quan đến tạm dừng hiệu lực giấy phép thăm dò nước dưới đất và trường hợp cơ quan nhà nước tạm dừng giấy phép thăm dò, giấy phép khai thác tài nguyên nước.

Đối với Luật Khí tượng thủy văn, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục hoàn thiện quy định về trách nhiệm của cơ quan quản lý trong tiếp nhận, theo dõi, giám sát kế hoạch tác động vào thời tiết; cơ chế kiểm tra, xử lý vi phạm; phối hợp giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường với UBND cấp tỉnh đối với các hoạt động có phạm vi ảnh hưởng liên tỉnh.

Đồng thời, cần quy định cụ thể về thời hạn thông báo, tiêu chí xác định cộng đồng chịu ảnh hưởng, trách nhiệm bồi thường và xử lý rủi ro.

Kết luận báo cáo thẩm tra, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đánh giá hồ sơ dự án luật đủ điều kiện để Quốc hội xem xét, cho ý kiến và thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Ủy ban cũng đề nghị Quốc hội tập trung cho ý kiến đối với nội dung Chính phủ xin bổ sung vào dự án luật là sửa đổi khoản 1a Điều 55 của Luật Địa chất và khoáng sản để bổ sung dẫn chiếu đến khoản 1a Điều 53, cùng các nội dung khác đã được nêu trong báo cáo thẩm tra.