Bộ NN&MT: Hội nghị phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành Nông nghiệp và Môi trường tại miền Bắc

Hội nghị do các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng: Hồ Quốc Dũng, Phó thủ tướng Chính phủ; Trịnh Việt Hùng, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường; Thượng tướng Nguyễn Văn Long, Thứ trưởng Bộ Công an đồng chủ trì.

Hội nghị với sự tham dự của hơn 450 đại biểu đại diện các cơ quan Trung ương, bộ, ngành, địa phương, các đơn vị thuộc Bộ, viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp, hợp tác xã, chuyên gia, nhà khoa học, tổ chức trong nước và quốc tế, cơ quan báo chí, truyền thông. Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến.

Phát biểu khai mạc hội nghị, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết, trong bối cảnh tình hình thế giới tiếp tục diễn biến, khó lường, cạnh tranh thương mại ngày càng gay gắt, các tiêu chuẩn xanh và yêu cầu về truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe, cùng diễn biến bất thường của thiên tai và biến đổi khí hậu, ngành nông nghiệp và môi trường đã nỗ lực duy trì đà tăng trưởng tích cực, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng chung của nền kinh tế. Nhiều tiến bộ về giống, công nghệ sinh học, cơ giới hóa, bảo quản, chế biến và truy xuất nguồn gốc đã được ứng dụng, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất.

Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết thêm, bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững và nâng cao sức cạnh tranh đòi hỏi ngành nông nghiệp và môi trường phải chuyển mạnh từ mô hình tăng trưởng theo chiều rộng sang chiều sâu, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực then chốt để nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng, theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.
 

Theo Bộ trưởng, khu vực phía Bắc có nhiều lợi thế về hệ thống viện nghiên cứu, trường đại học, đội ngũ chuyên gia và doanh nghiệp công nghệ. Tuy nhiên, việc gắn kết giữa nghiên cứu và sản xuất còn rời rạc, chưa phát huy hiệu quả các nguồn lực khoa học công nghệ.
 

Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận thẳng thắn, bàn sâu vào những vấn đề cốt lõi đang cản trở tăng trưởng của từng ngành hàng, từng địa phương, nhất là những vướng mắc về thể chế, chính sách, nguồn lực và khả năng ứng dụng khoa học công nghệ.
 

Đổi mới phương thức nghiên cứu theo hướng lấy nhu cầu doanh nghiệp và thị trường làm điểm xuất phát
 

Báo cáo tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp cho biết, giai đoạn 2021-2026, ngành nông nghiệp và môi trường tiếp tục đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, bảo đảm an ninh lương thực, tạo sinh kế và thúc đẩy xuất khẩu.
 

Năm 2025, ngành tăng trưởng 3,78%, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 70,63 tỷ USD. Trong 9 tháng đầu năm 2026, tăng trưởng đạt 4,02%, kim ngạch xuất khẩu đạt 56,3 tỷ USD. Khoa học công nghệ đã góp phần nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất.

Việc ứng dụng giống mới, công nghệ sinh học, cơ giới hóa và quy trình canh tác tiên tiến giúp năng suất các giống lúa mới tăng khoảng 9,9%, sản lượng tăng ước 2,4 triệu tấn mỗi năm, tạo giá trị kinh tế gia tăng khoảng 12.000 tỷ đồng. Trong các lĩnh vực khác, nghiên cứu vắc xin thú y, phát triển giống cây lâm nghiệp, mở rộng nuôi trồng thủy sản và tăng tỷ trọng chế biến sâu cũng đạt nhiều kết quả tích cực.
 

Tuy nhiên, Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp chỉ ra, hiện ngành nông nghiệp vẫn đối mặt với 5 điểm nghẽn lớn: sản xuất nhỏ lẻ, phân tán; nghiên cứu và chuyển giao công nghệ dàn trải; hạn chế về giống và công nghệ đầu vào; thiếu công nghệ bảo quản, chế biến sâu; dữ liệu chưa liên thông và nhân lực số còn yếu.
 

Những hạn chế này thể hiện rõ ở từng ngành hàng. Chăn nuôi còn phụ thuộc khoảng 65% nguyên liệu thức ăn nhập khẩu, công nghệ hiện đại chủ yếu tập trung tại trang trại lớn. Thủy sản chưa khai thác hết tiềm năng nuôi biển do hạn chế về giống, hạ tầng và liên kết thị trường.
 

Trong lâm nghiệp, các chuỗi giá trị chủ lực như keo, tre nứa, quế còn gặp khó khăn về giống, sâu bệnh, công nghệ chế biến và tiêu chuẩn xuất khẩu. Đặc biệt, kết quả nghiên cứu chưa được chuyển giao rộng rãi, liên kết giữa viện, trường và doanh nghiệp chưa chặt chẽ, khiến nhiều tiến bộ công nghệ chậm đi vào sản xuất.

Để tháo gỡ, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất tập trung nguồn lực vào những công nghệ giải quyết trực tiếp bài toán của từng ngành hàng, ưu tiên giống chất lượng cao, công nghệ sinh học, tự động hóa, chế biến sâu và truy xuất nguồn gốc.
 

Đặc biệt, cần đổi mới phương thức nghiên cứu theo hướng lấy nhu cầu doanh nghiệp và thị trường làm điểm xuất phát; tăng cường liên kết viện, trường, doanh nghiệp và địa phương, gắn nhiệm vụ khoa học công nghệ với sản phẩm cụ thể, khả năng thương mại hóa và hiệu quả kinh tế. Mục tiêu không chỉ là tạo ra nhiều kết quả nghiên cứu, mà quan trọng hơn là đưa công nghệ vào sản xuất, giảm chi phí, nâng giá trị gia tăng và tạo động lực tăng trưởng bền vững cho ngành nông nghiệp.
 

Tại Hội nghị, các địa phương, doanh nghiệp, hiệp hội, viện, trường đã có những tham luận, chia sẻ về kết quả trong thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
 

Ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào nông nghiệp hướng tới thực chất và hiệu quả
 

Phát biểu kết luận Hội nghị, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đánh giá cao sự chuẩn bị kịp thời, chu đáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công an và các cơ quan liên quan; sự tham gia trách nhiệm của các địa phương, cơ quan thông qua quá trình phối hợp xây dựng tài liệu và ý kiến đại diện tại Hội nghị của tỉnh Hưng Yên, Sơn La, thành phố Quảng Ninh, tỉnh Tuyên Quang, Nghệ An, thành phố Hà Nội,… và một số doanh nghiệp, đơn vị nghiên cứu khoa học, các bộ ngành.
 

Đồng thời, Phó Thủ tướng cũng đánh giá, tiềm năng phát triển nông nghiệp của cả nước và đặc biệt khu vực phía Bắc còn rất lớn. Khu vực phía Bắc bao gồm 20 tỉnh, thành phố, có nhiều tiềm năng và lợi thế trong phát triển nông nghiệp. Các báo cáo tham luận đã phản ánh những kết quả bước đầu trong ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đối với các ngành hàng chủ lực như lúa gạo, cây ăn quả, chè, dứa, dược liệu, lợn, gà, bò sữa, thủy sản, lâm nghiệp và chế biến gỗ,….

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chỉ đạo, yêu cầu phát triển đối với ngành nông nghiệp thời gian tới cần thống nhất các quan điểm: Thứ nhất, tiếp tục nhận diện rõ, đầy đủ, thực chất các điểm nghẽn để có biện pháp giải quyết hiệu quả hơn; Thứ hai, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành động lực trực tiếp của tăng trưởng nông nghiệp; Thứ ba, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào nông nghiệp là việc làm thường xuyên, không ngừng, không nghỉ, hướng tới thực chất và hiệu quả.
 

Về các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm thời gian tới, Phó Thủ tướng yêu cầu xác định đúng định hướng, nhiệm vụ và lĩnh vực ưu tiên. Bộ Nông nghiệp và Môi trường tập trung phối hợp với Bộ Khoa học Công nghệ khẩn trương rà soát, đánh giá hiện trạng hoạt động khoa học công nghệ liên quan đến ngành nông nghiệp; xác định kế hoạch và danh mục các vấn đề lớn cần giải quyết, phù hợp với lợi thế và yêu cầu phát triển của nông nghiệp khu vực phía Bắc. Đặc biệt, phải gắn với nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược quốc gia là “phát triển giống thế hệ mới (công nghệ gen, tế bào), vaccine thú y, chế phẩm sinh học và hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản”.
 

Đổi mới phương thức quản lý, tổ chức thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số
 

Tiếp thu ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng khẳng định, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nghiêm túc tiếp thu đầy đủ ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng, khẩn trương cụ thể hóa thành nhiệm vụ, giải pháp và tổ chức thực hiện.
 

Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh 4 nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới. Trong đó, đổi mới phương thức quản lý, tổ chức thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
 

Cùng với đó, nâng cao hiệu quả hoạt động của các cơ sở nghiên cứu, thúc đẩy liên kết giữa nghiên cứu khoa học với doanh nghiệp và thị trường. Bộ tập trung tháo gỡ điểm nghẽn về cơ chế, chính sách; đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển dữ liệu phục vụ quản lý sản xuất và kết nối thị trường. Đặc biệt, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng lưu ý yêu cầu truy xuất nguồn gốc, minh bạch thông tin sản phẩm.
 

Theo Bộ trưởng, đây phải là yêu cầu xuyên suốt đối với tất cả các ngành hàng, lĩnh vực. Sau hội nghị, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tổng hợp các nhiệm vụ được giao, tiếp thu và phân loại kiến nghị để xây dựng kế hoạch triển khai, xác định rõ trách nhiệm, tiến độ và kết quả đầu ra.
 

Bộ cũng sẽ phối hợp với Bộ Công an, cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia và các bộ, ngành liên quan để theo dõi, đôn đốc, kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện, gắn trách nhiệm người đứng đầu với tiến độ và chất lượng công việc.