Tăng cường hợp tác quốc tế, thúc đẩy triển khai hạch toán tài nguyên nước tại Việt Nam

Đối thoại Quốc gia về Hạch toán tài nguyên nước (National Dialogues on Water Accounting) tập trung vào những hành động then chốt nhằm hỗ trợ Việt Nam áp dụng hạch toán tài nguyên nước phù hợp với điều kiện thực tế và khung pháp lý hiện hành. Đây là lĩnh vực mà Bộ Khí hậu, Năng lượng và Môi trường Hàn Quốc (MCEE), Hội đồng Nước Châu Á (AWC) và OECD có lợi thế để đóng góp kiến thức, các phân tích, khuyến nghị chính sách cũng như hướng dẫn về các hệ thống thông tin phù hợp.

Mục tiêu tổng thể của Đối thoại là hỗ trợ Việt Nam giải quyết những thách thức và ưu tiên trong lĩnh vực nước thông qua việc xác định các công cụ chính sách, công cụ kinh tế, công nghệ và giải pháp đổi mới sáng tạo phù hợp. Trong đó, trọng tâm là xác định những lĩnh vực ưu tiên để triển khai hạch toán tài nguyên nước, bảo đảm thống nhất với hệ thống pháp luật và yêu cầu quản lý tài nguyên nước của Việt Nam.

Theo quy định tại Điều 71 Luật Tài nguyên nước năm 2023, hạch toán tài nguyên nước là quá trình tổng hợp, tính toán, cân đối nguồn nước, xác định giá trị tài nguyên nước trong các hoạt động kinh tế - xã hội, góp phần bảo đảm an ninh nguồn nước.

Thông qua hạch toán, giá trị của tài nguyên nước được phản ánh trong các hoạt động khai thác, sử dụng nước theo ngành, lĩnh vực, vùng và lưu vực sông, cũng như theo từng giai đoạn phát triển. Đây là cơ sở quan trọng để các cơ quan quản lý có cái nhìn tổng thể hơn về mối quan hệ giữa nguồn nước với các hoạt động kinh tế - xã hội, đồng thời nhận diện những liên kết giữa các ngành, lĩnh vực trong khai thác và sử dụng nước.

Không chỉ dừng ở việc tổng hợp dữ liệu, hạch toán tài nguyên nước còn cung cấp thông tin phục vụ đánh giá cách thức sử dụng nước trong từng lĩnh vực, làm rõ giá trị được hình thành trong quá trình phân bổ và sử dụng tài nguyên nước. Qua đó, kết quả hạch toán có thể hỗ trợ cơ quan quản lý trong việc lựa chọn phương án điều hòa, phân phối và sử dụng nguồn nước phù hợp với khả năng nguồn nước và nhu cầu phát triển.

Việt Nam đã bước đầu tiếp cận và thử nghiệm áp dụng Hệ thống Hạch toán Kinh tế - Môi trường (SEEA) trong lĩnh vực tài nguyên nước. Việc đưa nội dung hạch toán tài nguyên nước vào Luật Tài nguyên nước năm 2023 đánh dấu bước tiến quan trọng trong hoàn thiện cơ sở pháp lý cho công tác này.

Cùng với Luật Tài nguyên nước, các quy định tại Điều 70, 71, 72, 73, 74 và 75 Nghị định số 53/2024/NĐ-CP đã tạo cơ sở để từng bước triển khai hạch toán tài nguyên nước, hướng tới thực hiện trên phạm vi cả nước.

Theo đó, việc triển khai hạch toán tài nguyên nước và hướng dẫn các tỉnh, thành phố thực hiện sẽ góp phần hình thành cơ sở thông tin phục vụ các cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định việc điều hòa, phân phối cũng như các giải pháp quản lý, khai thác, sử dụng và bảo vệ tài nguyên nước theo từng năm và từng giai đoạn.

Đặc biệt, Nghị định số 53/2024/NĐ-CP đã xác định lộ trình thực hiện hạch toán tài nguyên nước theo từng giai đoạn.

Đến năm 2027, ban hành hướng dẫn kỹ thuật thực hiện hạch toán tài nguyên nước.

Đến năm 2030, xây dựng và vận hành phần mềm hỗ trợ thực hiện hạch toán tài nguyên nước; thực hiện và công bố kết quả hạch toán tài nguyên nước trên các lưu vực sông Đồng Nai, Vu Gia - Thu Bồn đối với các lĩnh vực sinh hoạt, nông nghiệp, thủy điện và công nghiệp.

Đến năm 2035, thực hiện hạch toán và công bố kết quả hạch toán tài nguyên nước đối với các lưu vực sông liên tỉnh và cấp quốc gia theo kỳ hạch toán.

Lộ trình này cho thấy hạch toán tài nguyên nước được xác định là một nội dung quan trọng trong quá trình hiện đại hóa công tác quản lý tài nguyên nước, đồng thời từng bước gắn quản lý nguồn nước với thông tin kinh tế - xã hội và giá trị sử dụng nước.

Trong khuôn khổ triển khai Đối thoại Quốc gia, Công ty Smart Water Technology & Consulting (SWT&C) được AWC đề cử hỗ trợ về mặt kỹ thuật. Đơn vị này sẽ nghiên cứu, phân tích các phương pháp, hệ thống thông tin và dữ liệu phục vụ hạch toán tài nguyên nước; đồng thời đề xuất các giải pháp triển khai trên cơ sở kinh nghiệm của Hàn Quốc và quốc tế.

Việc phối hợp giữa Cục Quản lý tài nguyên nước, OECD, AWC và các đối tác quốc tế sẽ tạo điều kiện tăng cường trao đổi chuyên môn, tiếp cận các phương pháp và kinh nghiệm phù hợp, đồng thời hỗ trợ Việt Nam xác định những bước đi khả thi trong triển khai hạch toán tài nguyên nước.