Theo báo cáo của Cục Quản lý tài nguyên nước, trên cơ sở theo dõi diễn biến nguồn nước, tình hình khai thác, sử dụng nước, trao đổi thông tin với các cơ quan quản lý địa phương, đơn vị quản lý, vận hành công trình khai thác nước và kết quả theo dõi khí tượng, thủy văn của Cục Khí tượng Thủy văn, nguồn nước trên lưu vực sông Đồng Nai trong mùa cạn năm 2026, tính đến ngày 30/6, vẫn duy trì “trạng thái bình thường”.
Tuy nhiên, kết quả đánh giá cho thấy nguồn nước có xu hướng kém hơn so với Kịch bản nguồn nước (KBNN) mùa cạn năm 2026 đã được công bố. Diễn biến này thể hiện rõ qua lượng mưa, dòng chảy và lượng nước tích trữ tại một số hồ chứa lớn, quan trọng trên lưu vực.
Trong tháng 6/2026, tổng lượng mưa tại hầu hết các khu vực trên cả nước phổ biến thấp hơn trung bình nhiều năm từ 15-50%. Trên lưu vực sông Đồng Nai, lượng mưa thực tế cũng thấp hơn so với xu thế diễn biến được dự báo trong KBNN.
Cùng với đó, dòng chảy trên lưu vực phổ biến thấp hơn trung bình thống kê cùng thời kỳ và thấp hơn so với mức dự báo trong KBNN, trong đó đáng chú ý là diễn biến dòng chảy trên sông Đồng Nai và sông Bé.
Mặc dù vậy, qua theo dõi, giám sát từ đầu mùa cạn đến khi kết thúc mùa cạn năm 2026, trên toàn bộ phạm vi lưu vực sông Đồng Nai không xuất hiện tình trạng hạn hán, thiếu nước. Nguồn nước cơ bản vẫn đáp ứng nhu cầu khai thác, sử dụng cho sinh hoạt, sản xuất và các hoạt động kinh tế - xã hội trên lưu vực.
Lượng nước tại một số hồ chứa thấp hơn dự báo
Đối với các hồ chứa lớn, quan trọng, đến ngày 30/6/2026, tổng lượng nước trữ tại 10 hồ gồm Đơn Dương, Đại Ninh, Đồng Nai 2, Đồng Nai 3, Đăk R’Tih (bậc trên), Hàm Thuận, Trị An, Thác Mơ, Cần Đơn và Dầu Tiếng đạt khoảng 2.986,9 triệu m³, tương đương khoảng 32,6% dung tích toàn bộ và bằng khoảng 92,3% so với cùng kỳ năm 2025.
Lượng nước trữ tại các hồ có xu hướng thấp hơn so với mức được nhận định trong KBNN đã công bố. Tuy nhiên, về cơ bản, nguồn nước vẫn nằm trong vùng an toàn cấp nước. Riêng tại cụm hồ Đồng Nai 2, Đồng Nai 3, Đăk R’Tih, Hàm Thuận và Trị An, đến cuối tháng 6, tổng dung tích hồ đã hạ xuống dưới vùng nguy cơ thiếu nước.
Theo Cục Quản lý tài nguyên nước, việc một số hồ chứa giảm dung tích vào cuối mùa cạn cần được đặt trong tương quan với chu kỳ thủy văn trên lưu vực. Thời điểm cuối tháng 6 cũng là giai đoạn kết thúc mùa cạn và chuẩn bị bước sang mùa lũ, khi lượng dòng chảy về các hồ được dự báo sẽ gia tăng đáng kể. Đây là điều kiện thuận lợi để các hồ từng bước bổ sung nguồn nước, song đồng thời cũng đặt ra yêu cầu bảo đảm an toàn công trình và vùng hạ du trong quá trình vận hành mùa lũ.
Đối với 71 hồ, cụm hồ chứa thủy lợi có dung tích từ 3 triệu m³ trở lên, tổng lượng nước trữ đến ngày 30/6/2026 đạt khoảng 750,5 triệu m³, tương đương khoảng 48% dung tích toàn bộ.
Như vậy, mặc dù dung tích trữ tại một số hồ thấp hơn so với dự báo, tổng thể nguồn nước trên lưu vực vẫn bảo đảm khả năng đáp ứng các nhu cầu sử dụng nước trong giai đoạn cuối mùa cạn. Tuy nhiên, diễn biến nguồn nước trong thời gian tới sẽ phụ thuộc đáng kể vào tình hình mưa, dòng chảy và khả năng tích nước trong mùa mưa năm 2026.
Nguồn nước dưới đất cơ bản ổn định
Đối với nguồn nước dưới đất, kết quả theo dõi trong tháng 6/2026 cho thấy nguồn nước cơ bản ổn định và phù hợp với KBNN đã công bố, bảo đảm khả năng cấp nước cho các công trình khai thác nước dưới đất.
Tại các lỗ khoan quan trắc thuộc mạng quan trắc quốc gia tài nguyên nước, mực nước trong các tầng chứa nước lỗ hổng dao động từ 0,45-20,33 m. Đối với các tầng chứa nước khe nứt - lỗ hổng trong các đá bazan phun trào, mực nước dao động từ 0,41-45,27 m.
Tuy nhiên, tại một số khu vực có công trình khai thác nước dưới đất quy mô lớn, mực nước nằm khá sâu; một số điểm lỗ khoan đã ở gần ngưỡng khai thác. Vì vậy, việc giám sát hoạt động khai thác nước dưới đất cần tiếp tục được tăng cường, nhằm hạn chế nguy cơ gia tăng độ sâu mực nước tại các khu vực này và bảo đảm khai thác trong giới hạn cho phép.
Kết quả theo dõi cũng cho thấy, đến hết mùa cạn năm 2026, trên phạm vi lưu vực sông Đồng Nai chưa ghi nhận tình trạng hạn hán, thiếu nước nghiêm trọng. Trong số 5 tỉnh, thành phố thuộc lưu vực, 4 địa phương gồm Lâm Đồng, Đồng Nai, Tây Ninh và Thành phố Hồ Chí Minh đã ban hành kế hoạch khai thác, sử dụng nước theo KBNN.
Việc xây dựng và triển khai các kế hoạch khai thác, sử dụng nước theo trạng thái nguồn nước là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao tính chủ động trong điều hòa, phân phối nguồn nước, nhất là trong bối cảnh diễn biến khí tượng, thủy văn ngày càng khó dự báo.
El Niño gia tăng, nguy cơ thiếu hụt nguồn nước cần được chủ động ứng phó
Một trong những vấn đề được Cục Quản lý tài nguyên nước đặc biệt lưu ý là diễn biến của hệ thống ENSO. Theo nhận định khí tượng, thủy văn, ENSO đã chuyển sang trạng thái El Niño, với chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển khu vực trung tâm Thái Bình Dương, khu vực NINO3.4, trong tuần đầu tháng 6/2026 cao hơn trung bình nhiều năm 0,9°C.
Dự báo trong khoảng ba tháng tiếp theo, ENSO tiếp tục duy trì trạng thái El Niño và cường độ có xu hướng tăng dần. Trong điều kiện đó, nắng nóng có khả năng gia tăng và gay gắt hơn, trong khi mùa mưa có thể kết thúc sớm, lượng mưa có khả năng thiếu hụt.
Đối với lưu vực sông Đồng Nai, những diễn biến này có thể tác động trực tiếp đến lượng dòng chảy và khả năng tích nước của các hồ chứa. Mực nước trên sông Đồng Nai và sông Bé được dự báo tiếp tục dao động theo chế độ điều tiết vận hành của các hồ thủy điện.
Nếu lượng mưa thiếu hụt và mùa mưa kết thúc sớm, nguy cơ không tích đủ nước phục vụ mùa cạn năm 2027 có thể gia tăng. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải theo dõi sát diễn biến nguồn nước ngay từ mùa mưa, đồng thời chủ động tính toán phương án tích nước, điều tiết hồ chứa, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu an toàn công trình, phòng chống lũ và bảo đảm nguồn nước cho mùa cạn tiếp theo.
Chủ động chuyển từ ứng phó sang chuẩn bị sớm cho mùa cạn năm 2027
KBNN trên lưu vực sông Đồng Nai mùa cạn năm 2026 đã kết thúc vào ngày 30/6/2026. Trên cơ sở kết quả đánh giá, Cục Quản lý tài nguyên nước đang chuẩn bị xây dựng KBNN mùa cạn năm 2027.
Trong thời gian tới, Cục đề xuất tiếp tục theo dõi, giám sát chặt chẽ diễn biến nguồn nước trên lưu vực và tình hình vận hành các hồ chứa thuộc Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Đồng Nai trong mùa lũ. Mục tiêu là chủ động phòng ngừa, ứng phó với những diễn biến bất thường của mưa, lũ; hạn chế thấp nhất thiệt hại do thiên tai; bảo đảm an toàn công trình và vùng hạ du, đồng thời tối ưu hóa việc tích, trữ và điều tiết nguồn nước.
Đặc biệt, trong bối cảnh nguy cơ El Niño tiếp tục gia tăng, việc theo dõi lượng nước tích trữ tại các hồ sẽ được chú trọng để kịp thời xem xét phương án tích nước phù hợp. Trường hợp mùa mưa năm 2026 kết thúc sớm, lượng mưa thiếu hụt và nguy cơ không tích đủ nước cho mùa cạn năm 2027 gia tăng, phương án vận hành cần được chủ động nghiên cứu, nhưng vẫn phải bảo đảm an toàn công trình, an toàn chống lũ cho hạ du, tránh xả thừa gây lãng phí nguồn nước.
Song song với đó, Cục Quản lý tài nguyên nước sẽ chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan xây dựng KBNN trên lưu vực sông Đồng Nai cho mùa cạn năm 2027, trình Bộ Nông nghiệp và Môi trường xem xét, công bố.
Cục Khí tượng Thủy văn được đề nghị tiếp tục theo dõi, dự báo và cập nhật thường xuyên tình hình khí tượng, thủy văn, đặc biệt là trạng thái El Niño và diễn biến mưa, lũ trong những tháng tiếp theo. Cùng với đó, cơ quan quản lý công trình thủy lợi tiếp tục chỉ đạo việc khai thác, sử dụng nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, sinh hoạt nông thôn; bảo đảm an toàn các hồ chứa, hệ thống công trình thủy lợi trong mùa mưa lũ và chủ động phương án tích nước cho mùa cạn năm 2027.