Chủ động ứng phó nguy cơ thiếu nước, bảo đảm an ninh nguồn nước mùa cạn năm 2026

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc điều chỉnh linh hoạt vận hành các hồ chứa thủy điện, thủy lợi trong thời gian tới là yêu cầu cần thiết nhằm đáp ứng nhu cầu điện năng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, quá trình huy động nguồn điện từ thủy điện cũng tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến nguồn nước phục vụ dân sinh, sản xuất nông nghiệp và môi trường vùng hạ du nếu không có các giải pháp điều hành, phối hợp phù hợp.

Các địa phương được đề nghị chủ động triển khai giải pháp ứng phó gồm: Hà Nội, Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai, Sơn La, Tuyên Quang, Phú Thọ, Bắc Ninh, Hưng Yên, Hải Phòng, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Huế, Đà Nẵng, Gia Lai, Quảng Ngãi, Đắk Lắk, Lâm Đồng, Đồng Nai, Tây Ninh và Thành phố Hồ Chí Minh.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo các cơ quan chuyên môn, đơn vị quản lý khai thác công trình thủy lợi và các đơn vị liên quan phối hợp chặt chẽ với đơn vị vận hành hồ chứa để thường xuyên theo dõi diễn biến nguồn nước, chế độ điều tiết xả nước của các hồ chứa thượng lưu. Trên cơ sở đó, các địa phương cần kịp thời cập nhật, điều chỉnh kế hoạch khai thác, sử dụng nước phục vụ sinh hoạt, sản xuất phù hợp với thực tế nguồn nước.

Trong trường hợp việc vận hành các hồ chứa có nguy cơ ảnh hưởng lớn đến nhu cầu sử dụng nước trên địa bàn, các địa phương cần chủ động phản ánh, báo cáo kịp thời về Bộ Nông nghiệp và Môi trường để phối hợp xử lý, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa phát điện, cấp nước và bảo vệ môi trường hạ du.

Bên cạnh đó, các địa phương cần tổ chức vận hành linh hoạt các công trình khai thác, sử dụng nước theo thời gian và kế hoạch điều tiết xả nước của các hồ chứa; đồng thời rà soát, cải tạo, nâng cấp và bổ sung các công trình lấy nước nhằm tăng khả năng chủ động thích ứng với diễn biến nguồn nước trong mùa cạn.

Đối với sản xuất nông nghiệp, Bộ yêu cầu các địa phương tiếp tục đẩy mạnh thực hiện các giải pháp tưới tiên tiến, tiết kiệm nước trong giai đoạn cuối vụ Đông Xuân và chuẩn bị cho vụ Hè Thu năm 2026. Việc tận dụng hiệu quả các nguồn nước tại sông, suối nhỏ, ao hồ và hồ chứa thủy lợi cần được ưu tiên nhằm giảm áp lực cho các nguồn nước chính trên lưu vực.

Ngoài ra, các địa phương được đề nghị rà soát tình hình khai thác, sử dụng nước của các hồ chứa thủy lợi, thủy điện nằm ngoài quy trình vận hành liên hồ chứa trên địa bàn; đồng thời tăng cường phối hợp với cơ quan điều độ hệ thống điện khu vực để khai thác, huy động tối đa nguồn năng lượng từ các nhà máy thủy điện vừa và nhỏ. Giải pháp này không chỉ góp phần bảo đảm an ninh năng lượng mà còn hạn chế tình trạng xả thừa, nâng cao hiệu quả tổng hợp của các hồ chứa.