Tăng cường hợp tác Việt Nam – Lào trong quản lý tài nguyên nước lưu vực sông Mã

Tham gia buổi làm việc, về phía Việt Nam có Đoàn công tác Bộ Nông nghiệp và Môi trường do ông Ngô Mạnh Hà, Phó Cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước làm Trưởng đoàn. Về phía tỉnh Sơn La, tiếp và làm việc với Đoàn có đồng chí Nguyễn Thành Công, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, cùng đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành liên quan.

Tại buổi làm việc, các bên đã trao đổi, thảo luận sâu về tình hình quản lý, khai thác và sử dụng tài nguyên nước trên địa bàn tỉnh Sơn La; công tác vận hành các hồ chứa, đập thủy điện trên lưu vực sông Mã; cơ chế phối hợp, chia sẻ thông tin về tài nguyên nước và khí tượng thủy văn nhằm nâng cao hiệu quả cảnh báo, dự báo thiên tai, đặc biệt là lũ lụt, hạn hán tại khu vực hạ du giáp biên giới Việt Nam – Lào.

Theo báo cáo của UBND tỉnh Sơn La, trên dòng chính sông Mã thuộc địa bàn tỉnh Điện Biên hiện có 03 công trình thủy điện đã vận hành, 01 công trình đang triển khai thi công; ngoài ra còn 01 công trình thủy điện thuộc nhánh suối Lư, là phụ lưu chính của sông Mã, sau đó chảy sang địa bàn tỉnh Sơn La.

Trên địa bàn tỉnh Sơn La hiện có 11 công trình thủy điện nhỏ, trong đó 10 công trình đã đi vào vận hành phát điện, 02 công trình đang trong quá trình thi công. Bên cạnh đó, trên các phụ lưu chính của sông Mã như Nậm Công, Nậm Sọi, Nậm Mằn, Nậm Hóa cũng có một số dự án thủy điện nhỏ đang vận hành.

Công tác vận hành hồ chứa trên địa bàn tỉnh Sơn La được thực hiện tuân thủ nghiêm các quy trình vận hành hồ chứa đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Các nhà máy thủy điện trên dòng chính sông Mã đã chủ động kết nối, trao đổi thông tin cảnh báo lũ thông qua các kênh liên lạc trực tiếp như điện thoại và các nhóm Zalo dùng chung.

Theo UBND tỉnh Sơn La, công tác cảnh báo vận hành xả lũ được các chủ đầu tư thực hiện kịp thời, đầy đủ tới chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng thông qua nhiều hình thức như điện thoại trực tiếp, nhắn tin trên các nhóm Zalo chung và văn bản chính thức. Qua đó, góp phần quan trọng trong việc giảm thiểu rủi ro thiên tai, bảo đảm an toàn cho khu vực hạ du, đặc biệt là các khu vực giáp biên giới với nước CHDCND Lào.

Về hợp tác với phía Lào, từ buổi làm việc liên ngành giữa hai tỉnh Sơn La (Việt Nam) – Hủa Phăn (Lào) diễn ra vào tháng 4/2023, hai bên đã thống nhất và triển khai nhiều biện pháp thiết thực như phối hợp tuyên truyền bảo vệ nguồn nước, xử lý rác thải lòng hồ, lắp đặt hệ thống cảnh báo lũ hạ du.

Công tác khí tượng thủy văn được bảo đảm thông qua các trạm quan trắc như trạm thủy văn Sông Mã, trạm thủy văn Xã Là. Các bản tin dự báo, cảnh báo lũ được ban hành đúng quy định, truyền tải kịp thời qua email, Zalo đến các cơ quan của tỉnh và sẵn sàng chia sẻ với phía Lào theo quy định của Luật Khí tượng Thủy văn.

Trên cơ sở trao đổi, thảo luận, hai bên đã thống nhất tiếp tục duy trì và nâng cao hiệu quả các kênh trao đổi thông tin hiện có giữa chính quyền tỉnh Sơn La, các chủ hồ thủy điện với các cơ quan chức năng của tỉnh Hủa Phăn (CHDCND Lào); đồng thời nghiên cứu thiết lập cơ chế chia sẻ thông tin định kỳ về chế độ vận hành hồ chứa, lưu lượng xả, diễn biến mực nước trong mùa mưa lũ và mùa cạn.

Các bên cũng thống nhất phối hợp khảo sát, từng bước đầu tư hệ thống cảnh báo lũ dọc tuyến hạ du sông Mã, đặc biệt tại khu vực giáp biên giới hai nước; tăng cường trao đổi thông tin dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn, nhất là trong các đợt mưa lớn, lũ, lũ quét, hạn hán có nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến khu vực hạ du phía Lào.

Bên cạnh đó, hai bên tiếp tục phối hợp tuyên truyền, nâng cao nhận thức của cộng đồng dân cư hai bên biên giới về bảo vệ nguồn nước, không xả thải gây ô nhiễm sông Mã và các phụ lưu; tăng cường kiểm soát các hoạt động có nguy cơ gây suy giảm, ô nhiễm nguồn nước trên lưu vực chung; đẩy mạnh trao đổi kỹ thuật, chia sẻ kinh nghiệm quản lý và nghiên cứu khả năng tổ chức các cuộc làm việc định kỳ hoặc đột xuất khi phát sinh các tình huống bất thường trên lưu vực sông Mã.

Phát biểu tại buổi làm việc, đồng chí Nguyễn Thành Công, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Sơn La khẳng định sự thống nhất cao với các nội dung trao đổi và nhấn mạnh yêu cầu tăng cường chia sẻ thông tin, dữ liệu vận hành hồ chứa, dự báo khí tượng thủy văn trên lưu vực sông Mã. Đồng chí cho biết, UBND tỉnh Sơn La cam kết tiếp tục chỉ đạo các cơ quan chuyên môn và các chủ công trình thủy điện tuân thủ nghiêm các quy định pháp luật, quy trình vận hành hồ chứa; bảo đảm duy trì dòng chảy tối thiểu; đồng thời nâng cao hiệu quả các kênh phối hợp, trao đổi thông tin với các cơ quan chức năng của tỉnh Hủa Phăn và các địa phương liên quan của nước CHDCND Lào.

Thay mặt Đoàn công tác, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường CHDCND Lào Chanthaneth Bualapha đánh giá cao sự đón tiếp trọng thị và những chia sẻ thẳng thắn, thực tiễn của tỉnh Sơn La. Thứ trưởng khẳng định, buổi làm việc đã đáp ứng đầy đủ các mục tiêu mà Đoàn đề ra; những kinh nghiệm của Sơn La là cơ sở quan trọng để Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lào nghiên cứu, tham mưu Chính phủ xây dựng các phương án quản lý hiệu quả tài nguyên nước và các công trình thủy điện trong thời gian tới, góp phần tăng cường hợp tác bền vững giữa hai quốc gia trên lưu vực sông chung.