Đối thoại “Đảm bảo an ninh nguồn nước cho trẻ em tại Việt Nam và hướng tới Mục tiêu phát triển bền vững số 6 (SDG6)”

Phát biểu khai mạc diễn đàn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước Ngô Mạnh Hà cho biết, trong thời gian qua, Cục đã phối hợp chặt chẽ với UNICEF triển khai Dự án “Tăng cường năng lực và truyền thông bảo vệ nguồn nước an toàn cho trẻ em Việt Nam”. Dự án hướng tới tăng cường hợp tác đa ngành, nâng cao năng lực và khả năng thích ứng của trẻ em, thanh thiếu niên trước những tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu đối với an ninh nguồn nước.

Theo Phó Cục trưởng Ngô Mạnh Hà, biến đổi khí hậu đang làm gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan, gây hạn hán, xâm nhập mặn, lũ lụt và suy giảm chất lượng nguồn nước, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân, trong đó trẻ em là nhóm dễ bị tổn thương nhất. Diễn đàn được tổ chức nhằm thúc đẩy hợp tác giữa các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và các tổ chức cùng chia sẻ kết quả nghiên cứu, sáng kiến, cũng như những bài học kinh nghiệm trong quản lý tổng hợp tài nguyên nước và xây dựng chính sách, qua đó góp phần đảm bảo quyền tiếp cận nguồn nước an toàn, bền vững cho trẻ em tại Việt Nam.

Phát biểu tại diễn đàn, bà Nguyễn Hiền Minh, đại diện UNICEF tại Việt Nam nhấn mạnh, nước sạch và vệ sinh là những yếu tố thiết yếu, đóng vai trò nền tảng đối với sức khỏe, sự phát triển toàn diện của trẻ em và sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia. Tuy nhiên, hiện nay, hàng triệu trẻ em trên thế giới vẫn đang phải sử dụng nguồn nước không an toàn, trong khi nhiều em khác phải sống trong điều kiện vệ sinh kém, làm gia tăng nguy cơ bệnh tật và ảnh hưởng lâu dài đến thể chất, trí tuệ.

Theo bà Nguyễn Hiền Minh, những thách thức này đang trở nên trầm trọng hơn do tác động của biến đổi khí hậu, xung đột và di cư. Tại Việt Nam, việc bảo đảm an ninh nguồn nước gắn với quyền trẻ em cần được nhìn nhận như một vấn đề phát triển bền vững mang tính chiến lược lâu dài. Dẫn Quyết định số 841/QĐ-TTg ngày 14/7/2023 của Thủ tướng Chính phủ về lộ trình thực hiện các Mục tiêu phát triển bền vững đến năm 2030, bà cho biết, hiện nay tỷ lệ người dân nông thôn được cấp nước sạch mới đạt khoảng 55%, tỷ lệ nhà tiêu hợp vệ sinh đạt 85% và chỉ số bảo vệ các hệ sinh thái liên quan đến nước vẫn còn nhiều thách thức.

“Để đạt được các mục tiêu này, vai trò của thanh thiếu niên là hết sức quan trọng. Các em không chỉ mang trong mình sức sáng tạo, nhiệt huyết mà còn là lực lượng thúc đẩy sự thay đổi tích cực trong cộng đồng, trường học và gia đình. Thanh thiếu niên cũng có thể tận dụng công nghệ mới để nâng cao nhận thức, kết nối cộng đồng và lan tỏa các thông điệp bảo vệ nguồn nước”, bà Nguyễn Hiền Minh nhấn mạnh.

Đại diện UNICEF cũng chia sẻ, hiện tổ chức này đang phối hợp với các đối tác trong và ngoài nước để thúc đẩy trao quyền cho thanh thiếu niên tham gia vào quá trình xây dựng chính sách; hỗ trợ các sáng kiến do thanh thiếu niên khởi xướng trong lĩnh vực công nghệ, truyền thông thay đổi hành vi nhằm bảo vệ nguồn nước và cải thiện điều kiện vệ sinh; đồng thời lồng ghép giáo dục về nước sạch, vệ sinh (WASH) vào trường học, giúp học sinh, sinh viên trở thành những “Đại sứ của sự thay đổi”.

Chính vì vậy, diễn đàn đối thoại lần này được xem là một trong những hoạt động thiết thực nhằm hiện thực hóa các định hướng trên, thông qua sự hợp tác chặt chẽ giữa Cục Quản lý tài nguyên nước và UNICEF. Ban tổ chức kỳ vọng, thanh niên và các chuyên gia trẻ sẽ chủ động đề xuất những giải pháp sáng tạo, khả thi, góp phần giải quyết các thách thức liên quan đến an ninh nguồn nước và vệ sinh môi trường tại Việt Nam.

Tại diễn đàn, các đại biểu đã được nghe nhiều tham luận chuyên sâu của các chuyên gia trong lĩnh vực tài nguyên nước và truyền thông, tập trung vào những nội dung trọng tâm như: Tổng quan tình hình thực hiện SDG6 tại Việt Nam; nghiên cứu, đề xuất khung chỉ số an ninh nguồn nước phục vụ mục đích sinh hoạt; xây dựng kịch bản nguồn nước trên lưu vực sông Hồng – Thái Bình nhằm bảo đảm an ninh nguồn nước; mô hình hóa và dự báo biến đổi sử dụng đất, thảm phủ trên các lưu vực sông để đánh giá, dự báo biến động nguồn nước; ứng dụng phân loại nguy cơ lũ lụt trong hệ thống cảnh báo sớm, với ví dụ thực tiễn tại thành phố Điện Biên Phủ; cũng như các hoạt động truyền thông nâng cao nhận thức cho học sinh thông qua khái niệm “dấu chân nước”.

Với tinh thần cởi mở, trách nhiệm và xây dựng, các đại biểu đã tích cực trao đổi, thảo luận, đóng góp nhiều ý kiến sâu sắc, thiết thực. Diễn đàn không chỉ góp phần làm rõ những thách thức và cơ hội trong bảo đảm an ninh nguồn nước cho trẻ em, mà còn tiếp tục khẳng định vai trò, tiếng nói của đội ngũ chuyên gia trẻ trong lĩnh vực tài nguyên nước, đóng góp tích cực vào quá trình xây dựng chính sách và quản lý tài nguyên nước theo hướng bền vững, bao trùm và thích ứng với biến đổi khí hậu trong giai đoạn tới.