Thí điểm giải pháp tái sử dụng nước thải công nghiệp

Đây là các hoạt động trong khuôn khổ Dự án “Thúc đẩy Kinh tế tuần hoàn cho Doanh nghiệp” (ACE-Biz).
 

Thời gian qua, mô hình thí điểm tái sử dụng nước sau xử lý đã được triển khai tại Khu công nghiệp Đình Vũ (DEEP C1, TP. Hải Phòng). Với quy mô 1.000 m³/ngày đêm, hệ thống đã tận dụng một phần nguồn nước từ nhà máy xử lý nước thải tập trung có công suất khoảng 6.000 m³/ngày đêm để xử lý nâng cao và đưa trở lại phục vụ các nhu cầu sử dụng trong khu công nghiệp.

Nhóm nghiên cứu đã đưa ra ba kịch bản tái sử dụng nước sau xử lý, gồm: cấp nước cho hệ thống làm mát; tưới cây và rửa đường; hoặc xử lý đến chất lượng cao hơn để phục vụ sản xuất và một phần nhu cầu sinh hoạt. Mỗi phương án được phân tích toàn diện về yêu cầu kỹ thuật, hiệu quả tài chính, lợi ích môi trường và mức độ an toàn đối với sức khỏe. Qua đó, giúp doanh nghiệp lựa chọn giải pháp phù hợp với nhu cầu và khả năng đầu tư.

Đáng chú ý, nghiên cứu đã áp dụng phương pháp kết hợp với đánh giá rủi ro sức khỏe. thay vì chỉ tập trung vào chất lượng nước đầu ra. Các chuyên gia đã xem xét toàn bộ chuỗi từ lựa chọn công nghệ, vận hành hệ thống, giám sát chất lượng đến quản lý mạng lưới phân phối nhằm bảo đảm nước sau xử lý đáp ứng yêu cầu của từng mục đích sử dụng. Từ đó, hạn chế tối đa các rủi ro đối với con người cũng như môi trường.

Đại diện nhóm nghiên cứu, GS.TS Nguyễn Việt Anh, Viện trưởng Viện Khoa học và Kỹ thuật Môi trường, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội nhận định, việc tái sử dụng nước thải ở Việt Nam đang chuyển từ hoạt động nội bộ, rời rạc sang trở thành lựa chọn chiến lược về an ninh nước, kiểm soát ô nhiễm, kinh tế tuần hoàn và nâng cao năng lực cạnh tranh cho chuỗi cung ứng.

Dù có tính khả thi, mức độ áp dụng còn sớm và không đồng đều. Sản xuất công nghiệp và du lịch – dịch vụ có mức tiếp nhận tương đối cao hơn. Trong khi hạ tầng khu công nghiệp, hệ thống đô thị và chăn nuôi gặp nhiều rào cản về thể chế, kinh tế và vận hành. “Rào cản lớn nhất không phải là “không có công nghệ’”, mà là thiếu khung vận hành đầy đủ”, GS.TS Nguyễn Việt Anh nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, ông Bruno Jaspaert, Tổng giám đốc Tổ hợp Khu công nghiệp DEEP C cho rằng, quy định pháp luật phức tạp có thể khiến doanh nghiệp ngần ngại đầu tư. Việc thiếu tiêu chuẩn kỹ thuật riêng cho nước thải tái chế, chính sách thuế cụ thể, cơ chế phân bổ nguồn nước hay giải pháp đảm bảo chống nhiễm khuẩn chéo giữa nước tái chế và nước sạch thông thường cũng là vấn đề cần quan tâm. Trước hết, giải pháp khả thi để nhân rộng mô hình chính là cho phép các khu công nghiệp tự cung cấp nguồn nước tái chế đạt chuẩn cho chính nội khu của mình - từ nhu cầu làm mát, tưới cây cho đến phục vụ sản xuất. Hàng nghìn mét khối nước thay vì bị phí phạm sẽ được đưa vào các mục tiêu sử dụng có giá trị cao hơn.
 

Đánh giá cao kết quả nghiên cứu, ông Hồ Kiên Trung – Phó Cục trưởng Cục Môi trường Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng, mô hình thí điểm tại KCN DEEP C là một giải pháp rất thiết thực và có tiềm năng nhân rộng lớn trong tương lai. Đây là cơ sở thực tiễn gợi mở những nội dung để Cục tiếp tục hoàn thiện Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường và các văn bản hướng dẫn trong thời gian tới. Việc có các quy định cụ thể về tái sử dụng nước thải sẽ giúp mở rộng quy mô áp dụng không chỉ cho sản xuất công nghiệp mà còn nhiều mục đích khác. Điều này giúp tăng cường quản lý và tái sử dụng nguồn nước hiệu quả, vừa đem lại lợi ích kinh tế cho doanh nghiệp, vừa nâng cao khả năng kiểm soát ô nhiễm môi trường.

Theo bà Fleur Gribnau - Bí thư thứ nhất Đại sứ quán Vương quốc Hà Lan tại Việt Nam, việc tái sử dụng nước thải giúp giảm tối đa nguồn nước thô đầu vào, từ đó tối ưu hóa lượng nước tiêu thụ. Chi phí đầu tư sử dụng nước thải chính là đầu tư bền vững cho tương lai của chính doanh nghiệp. Phía Hà Lan luôn sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm quản lý nguồn nước, sử dụng công nghệ tiên tiến với Việt Nam.
 

Trong khuôn khổ sự kiện, các chuyên gia Việt Nam và quốc tế đã giới thiệu Hướng dẫn kỹ thuật về tái sử dụng nước thải và bùn thải, đồng thời chia sẻ những bài học từ Chương trình thí điểm tái sử dụng nước thải, kết quả nhiên cứu khả thi cho hệ thống tái sử dụng nước thải sau xử lý. Tài liệu được xây dựng nhằm hỗ trợ chủ đầu tư khu công nghiệp và doanh nghiệp lựa chọn giải pháp công nghệ phù hợp với mục tiêu tái sử dụng, quản lý rủi ro, vận hành an toàn và kiểm soát chất lượng nước sau xử lý đáp ứng các yêu cầu bảo vệ môi trường, qua đó tạo cơ sở kỹ thuật cho việc mở rộng các mô hình tuần hoàn nước trong sản xuất.

Ông Vũ Thái Trường, Trưởng ban Biến đổi khí hậu, Năng lượng và Môi trường UNDP Việt Nam nhấn mạnh: “Khi nước được tuần hoàn và sử dụng hiệu quả hơn, chúng ta không chỉ giảm áp lực lên tài nguyên nước mà còn tăng khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. UNDP kỳ vọng Hướng dẫn kỹ thuật được công bố hôm nay sẽ bước đầu hỗ trợ các doanh nghiệp và khu công nghiệp trong việc xây dựng và triển khai các dự án tái sử dụng nước tại Việt Nam”.