Nhân dịp Ngày Nước Thế giới 22 tháng 3 năm 2026 với chủ đề “Nước và bình đẳng giới”, phóng viên đã có cuộc trao đổi với Phó Cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước Nguyễn Minh Khuyến về ý nghĩa của chủ đề năm nay, những thách thức đặt ra đối với tài nguyên nước Việt Nam, cũng như các giải pháp trọng tâm nhằm bảo đảm an ninh nguồn nước trong bối cảnh mới.
Phóng viên: Ngày Nước Thế giới 2026 được phát động với chủ đề “Nước và bình đẳng giới”, cùng thông điệp “Nơi dòng nước chảy, bình đẳng nảy mầm”. Ông có thể chia sẻ rõ hơn về ý nghĩa của chủ đề này?
Phó Cục trưởng Nguyễn Minh Khuyến:
Phó Cục trưởng Nguyễn Minh Khuyến:
Nước là nguồn tài nguyên thiết yếu cho sự sống, cho phát triển kinh tế – xã hội và cho bảo đảm sức khỏe của cộng đồng. Tuy nhiên, ở nhiều nơi trên thế giới cũng như tại một số khu vực nông thôn, miền núi, phụ nữ và trẻ em gái thường là những người chịu trách nhiệm chính trong việc tiếp cận và sử dụng nước phục vụ sinh hoạt hằng ngày. Khi nguồn nước khan hiếm hoặc bị ô nhiễm, họ cũng là nhóm chịu nhiều khó khăn và thiệt thòi hơn.
Phó Cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước Nguyễn Minh KhuyếnChủ đề “Nước và bình đẳng giới” của Ngày Nước Thế giới năm 2026 mang ý nghĩa rất sâu sắc. Thông điệp “Nơi dòng nước chảy, bình đẳng nảy mầm” không chỉ khẳng định quyền tiếp cận nước sạch và vệ sinh an toàn là quyền cơ bản của con người, mà còn nhấn mạnh vai trò của nước như một cầu nối để thu hẹp khoảng cách giới.
Đồng thời, chủ đề này cũng đặt ra yêu cầu cần đưa phụ nữ và trẻ em gái vào vị trí trung tâm trong các chính sách, giải pháp về tài nguyên nước; tăng cường tiếng nói, vai trò lãnh đạo và sự tham gia của họ trong quá trình ra quyết định liên quan đến quản lý, khai thác và bảo vệ nguồn nước.
Đối với Việt Nam, đây cũng là lời kêu gọi mạnh mẽ tới toàn xã hội trong việc sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả, bảo vệ nguồn nước, đồng thời thúc đẩy sự tham gia của phụ nữ, thanh niên và cộng đồng trong quản trị tài nguyên nước, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.
Phóng viên: Hưởng ứng Ngày Nước Thế giới năm nay, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ triển khai những hoạt động trọng tâm nào để lan tỏa thông điệp bảo vệ nguồn nước và thúc đẩy bình đẳng giới, thưa ông?
Phó Cục trưởng Nguyễn Minh Khuyến:
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã và đang triển khai nhiều hoạt động thiết thực nhằm hưởng ứng Ngày Nước Thế giới 2026, với trọng tâm là nâng cao nhận thức và thúc đẩy hành động trong toàn xã hội.
Các hoạt động truyền thông được tổ chức đa dạng, từ treo pano, áp phích thân thiện môi trường tại nơi công cộng, đến các hội thảo, tọa đàm, triển lãm, cuộc thi và lễ phát động quy mô lớn. Bên cạnh đó, Bộ đặc biệt chú trọng việc ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng trực tuyến để lan tỏa thông điệp nhanh chóng, hiệu quả hơn tới cộng đồng.
Các cơ quan báo chí, mạng xã hội và nền tảng số được huy động mạnh mẽ nhằm tạo hiệu ứng truyền thông rộng khắp, giúp người dân hiểu rõ hơn về vai trò của tài nguyên nước, cũng như mối liên hệ giữa nước với bình đẳng giới và phát triển bền vững.
Đặc biệt, ngành giáo dục cũng được lồng ghép các nội dung tuyên truyền thông qua hoạt động học tập và ngoại khóa, góp phần hình thành ý thức tiết kiệm nước, bảo vệ môi trường ngay từ sớm cho thế hệ trẻ.
Song song với đó, Bộ tiếp tục đẩy mạnh hoàn thiện thể chế, thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý tài nguyên nước, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia, triển khai các chương trình phục hồi nguồn nước, điều hành linh hoạt nguồn nước trên các lưu vực sông nhằm bảo đảm an ninh nguồn nước trong dài hạn.
Phóng viên: Trong điều kiện nguồn nước ngày càng biến động, việc điều hòa, phân phối nguồn nước đóng vai trò rất quan trọng trong đảm bảo an ninh nguồn nước. Cục Quản lý tài nguyên nước đang triển khai những giải pháp gì để điều hòa, phân phối nguồn nước, bảo đảm việc khai thác, sử dụng nước hiệu quả cũng như việc duy trì dòng chảy tối trên các lưu vực sông, thưa ông?
Phó Cục trưởng Nguyễn Minh Khuyến:
Trong điều kiện biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét, cùng với nhu cầu sử dụng nước gia tăng, việc điều hòa, phân phối nguồn nước đóng vai trò then chốt trong bảo đảm an ninh nguồn nước quốc gia.
Quản lý tài nguyên nước phải tuân thủ nguyên tắc tổng hợp, thống nhất, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các ngành, các vùng, giữa thượng nguồn và hạ du; đồng thời phải duy trì dòng chảy tối thiểu để bảo vệ hệ sinh thái thủy sinh theo quy định của pháp luật. Thời gian qua, Cục Quản lý tài nguyên nước đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, cụ thể:
Tham mưu xây dựng Luật Tài nguyên nước để cụ thể hoá các chính sách về tài nguyên nước đảm bảo nguyên tắc quản lý tài nguyên nước, trong đó có quy định về quản trị tài nguyên nước hiện đại, quy hoạch tài nguyên nước, công bố kịch bản tài nguyên nước, quy định về điều hoà phân phối nguồn nước xây dựng, vận hành quy trình liên hồ chứa, xây dựng vận hành hệ thống giám sát khai thác trực tuyến, hệ thống công cụ hỗ trợ ra quyết định trong quản lý tài nguyên nước, quy định dòng chảy tối thiểu trên sông, suối, sau đập, hồ chứa nước, giới hạn khai thác nước dưới đất.
Bên cạnh đó, Cục tăng cường theo dõi, giám sát diễn biến nguồn nước trên các lưu vực sông; tổ chức điều hòa, phân phối nguồn nước thông qua việc vận hành các quy trình vận hành liên hồ chứa, bảo đảm hài hòa giữa các mục tiêu phát điện, cấp nước cho sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp, công nghiệp cũng như duy trì dòng chảy tối thiểu trên các sông nhằm bảo vệ hệ sinh thái và chất lượng nguồn nước.
Cùng với đó, Cục chú trọng đẩy mạnh xây dựng và hoàn thiện hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu tài nguyên nước quốc gia, hệ thống quan trắc và các công cụ hỗ trợ ra quyết định để phục vụ công tác điều hòa, phân phối nguồn nước theo thời gian thực. Đồng thời, tăng cường phối hợp với các bộ, ngành, địa phương trên lưu vực sông trong việc giám sát khai thác, sử dụng nước và triển khai các giải pháp tạo nguồn, trữ nước, phục hồi các nguồn nước bị suy thoái.
Trong thời gian tới, Cục sẽ tiếp tục hoàn thiện các cơ chế, công cụ quản lý và tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ để nâng cao hiệu quả điều phối, khai thác và sử dụng tài nguyên nước theo hướng bền vững, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các ngành, các địa phương và duy trì dòng chảy tối thiểu trên các lưu vực sông đảm bảo các Nghị quyết của Đảng nhất là Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Phóng viên: Trước những áp lực ngày càng gia tăng lên tài nguyên nước, ông có khuyến nghị gì đối với cộng đồng, doanh nghiệp và chính quyền địa phương để cùng chung tay bảo vệ nguồn nước?
Phó Cục trưởng Nguyễn Minh Khuyến:
Thực tế cho thấy, tài nguyên nước của Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức như phụ thuộc lớn vào nguồn nước từ bên ngoài, gia tăng khai thác, ô nhiễm nguồn nước và tác động của biến đổi khí hậu. Do đó, việc bảo vệ tài nguyên nước không thể chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, mà cần sự tham gia của toàn xã hội.
Đối với cộng đồng, mỗi người dân cần nâng cao ý thức sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả, không xả thải gây ô nhiễm nguồn nước và tích cực tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường nước tại địa phương.
Đối với doanh nghiệp, cần thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường và tài nguyên nước; sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả, giảm thiểu lượng nước thải xả vào nguồn nước; khai thác đi đôi với bảo vệ tài nguyên nước, bảo vệ nguồn sinh thuỷ, thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với nhà nước; đầu tư hệ thống xử lý nước thải đạt quy chuẩn, áp dụng các công nghệ sản xuất sạch hơn.
Đối với chính quyền địa phương, cần tăng cường quản lý, kiểm soát các hoạt động khai thác, sử dụng nước và xả thải vào nguồn nước, đồng thời triển khai các giải pháp khơi thông dòng chảy, nạo vét, phục hồi các dòng sông, kênh rạch và duy trì dòng chảy tối thiểu để bảo vệ hệ sinh thái và bảo đảm nguồn nước cho phát triển kinh tế - xã hội.
Chỉ khi Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng cùng hành động chúng ta mới có thể bảo vệ được nguồn nước cho hôm nay và cho các thế hệ mai sau.
