Sign In

Thủ tướng Chính phủ ban hành Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Mã: Ưu tiên an toàn công trình, chủ động giảm lũ và bảo đảm nguồn nước

10:00 14/11/2026

Chọn cỡ chữ A a   chia sẻ facebook   chia sẻ zalo   chia sẻ zalo    

Ngày 13/11/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng ký Quyết định số 2220/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Mã.

Theo Quyết định số 2220/QĐ-TTg, các hồ, đập thuộc phạm vi điều chỉnh của Quy trình gồm: Hủa Na, Đồng Văn, Cửa Đạt, Xuân Minh, Trung Sơn, Thành Sơn, Hồi Xuân, Bá Thước 1, Bá Thước 2, Cẩm Thủy 1, Cánh Tạng và đập Bái Thượng.


Một trong những nội dung đáng chú ý của Quy trình là xác lập thứ tự ưu tiên rõ ràng đối với từng mùa vận hành. Trong mùa lũ, các hồ phải ưu tiên bảo đảm an toàn công trình, tiếp đến là bảo đảm an toàn chống lũ cho hạ du; tiếp theo là đảm bảo hiệu quả cấp nước, phát điện và duy trì dòng chảy tối thiểu trên sông, góp phần đảm bảo an ninh nguồn nước, năng lượng. Trong mùa cạn, thứ tự ưu tiên được xác định là bảo đảm an toàn công trình, đảm bảo nhu cầu sử dụng nước ở hạ du, đồng thời bảo đảm hiệu quả cấp nước, phát điện và duy trì dòng chảy tối thiểu, góp phần đảm bảo an ninh nguồn nước, năng lượng.


Thiết lập các ngưỡng an toàn theo quy mô, tính chất từng công trình


Đối với vận hành mùa lũ, Quy trình quy định cụ thể yêu cầu bảo đảm an toàn cho từng nhóm công trình theo chu kỳ lặp lại của trận lũ kiểm tra. Theo đó, công trình thủy điện Xuân Minh phải được vận hành bảo đảm mực nước hồ không vượt cao trình mực nước lũ kiểm tra với mọi trận lũ có chu kỳ lặp lại nhỏ hơn hoặc bằng 200 năm.
Đối với các công trình thủy điện Đồng Văn, Thành Sơn, Hồi Xuân và Bá Thước 1, yêu cầu đặt ra là không để mực nước hồ vượt cao trình mực nước lũ kiểm tra với các trận lũ có chu kỳ lặp lại nhỏ hơn hoặc bằng 500 năm. Nhóm công trình gồm Hủa Na, Trung Sơn, Bá Thước 2, Cẩm Thủy 1 và Cánh Tạng phải bảo đảm an toàn với các trận lũ có chu kỳ lặp lại nhỏ hơn hoặc bằng 1.000 năm.


Đáng chú ý, đối với hồ chứa nước Cửa Đạt, Quy trình đặt ra yêu cầu bảo đảm an toàn ở mức cao hơn, không để mực nước hồ vượt cao trình mực nước lũ kiểm tra với mọi trận lũ có chu kỳ lặp lại nhỏ hơn hoặc bằng 10.000 năm. Việc quy định các ngưỡng khác nhau cho từng công trình thể hiện sự phân định yêu cầu vận hành theo đặc điểm, quy mô và mức độ an toàn thiết kế của từng hồ, đập.


Bên cạnh yêu cầu bảo đảm an toàn công trình, Quy trình đặc biệt nhấn mạnh nhiệm vụ chống lũ cho hạ du. Cụ thể, trong quá trình vận hành, phải bảo đảm mực nước sông Chu tại trạm thủy văn Xuân Khánh không vượt quá cao trình 13,71 m đối với các trận lũ có chu kỳ lặp lại nhỏ hơn hoặc bằng 166 năm, tương ứng tần suất 0,6%. Đối với sông Mã, mực nước tại trạm thủy văn Lý Nhân không vượt quá cao trình 13,0 m với các trận lũ có chu kỳ lặp lại nhỏ hơn hoặc bằng 50 năm. Đồng thời, hoạt động vận hành các hồ, đập phải góp phần giảm lũ cho khu vực hạ du sông Bưởi.


Quy trình cũng yêu cầu việc vận hành các công trình xả phải tuân thủ quy trình vận hành công trình xả đã được ban hành, nhằm bảo đảm ổn định hệ thống công trình đầu mối, an toàn tính mạng, tài sản của người dân và các hoạt động liên quan ở khu vực hạ lưu. Trong quá trình chống, giảm lũ, yêu cầu an toàn công trình luôn phải được đặt lên hàng đầu; việc điều tiết không được gây đột biến dòng chảy hoặc tạo ra tình huống bất thường đe dọa trực tiếp đến người dân và tài sản ở ven sông.

 

Tăng cường phối hợp điều tiết, chủ động ứng phó với diễn biến lũ


Quy trình quy định các chế độ vận hành hồ trong mùa lũ, gồm vận hành chống, giảm lũ cho hạ du; vận hành bảo đảm an toàn công trình; vận hành tích nước cuối mùa lũ và vận hành trong điều kiện bình thường. Việc chuyển đổi giữa các chế độ phải căn cứ vào tình hình thực tế, diễn biến mưa lũ, mực nước hồ, lưu lượng nước đến hồ và mực nước tại các trạm thủy văn.


Đối với các hồ Hủa Na, Cửa Đạt, Trung Sơn và Cánh Tạng, Quy trình quy định các phương thức điều tiết phục vụ cắt, giảm lũ cho hạ du, bao gồm hạ thấp mực nước hồ để tạo thêm dung tích phòng lũ; duy trì mực nước hồ; điều tiết với lưu lượng xả nhỏ hơn lưu lượng đến hồ để giữ lại một phần lượng nước lũ; và đưa mực nước hồ trở lại mức quy định sau khi kết thúc quá trình giảm lũ. Việc lựa chọn chế độ vận hành phải căn cứ vào mực nước hồ, lưu lượng đến hồ và diễn biến mực nước tại các trạm thủy văn liên quan.


Đối với hồ Xuân Minh, khi các hồ Hủa Na và Cửa Đạt đang thực hiện nhiệm vụ chống lũ cho hạ du, bảo đảm an toàn công trình hoặc vận hành trong tình huống bất thường, khẩn cấp, hồ Xuân Minh phải phối hợp điều tiết với tổng lưu lượng xả tương đương lưu lượng nước đến hồ, trong sai số cho phép ±10%. Hồ Đồng Văn cũng phải phối hợp vận hành khi hồ Hủa Na thực hiện nhiệm vụ giảm lũ, bảo đảm an toàn công trình hoặc xử lý tình huống bất thường, khẩn cấp.


Tương tự, trong thời gian hồ Trung Sơn vận hành giảm lũ cho hạ du, bảo đảm an toàn công trình hoặc xử lý tình huống bất thường, khẩn cấp, các hồ Thành Sơn, Hồi Xuân, Bá Thước 1, Bá Thước 2 và Cẩm Thủy 1 phải phối hợp điều tiết với tổng lưu lượng xả tương đương lưu lượng nước đến hồ, trong sai số cho phép ±10%. Cơ chế phối hợp này nhằm hạn chế việc vận hành riêng lẻ làm gia tăng dòng chảy về hạ du, đồng thời bảo đảm sự đồng bộ giữa các công trình trên cùng hệ thống sông.


Đối với hồ Cánh Tạng, việc vận hành giảm lũ được gắn với diễn biến mực nước tại các trạm thủy văn Thạch Quảng và Kim Tân, kết hợp với lưu lượng nước đến hồ. Quy trình quy định các ngưỡng mực nước, điều kiện chuyển chế độ vận hành và yêu cầu theo dõi, cập nhật tình hình hạ du để quyết định điều tiết phù hợp. Đáng chú ý, căn cứ diễn biến mưa lũ và tình hình ngập lụt hạ du hồ Cánh Tạng trên địa bàn tỉnh Phú Thọ, Trưởng ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh Phú Thọ có trách nhiệm thông báo, cung cấp thông tin cho Trưởng ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh Thanh Hóa để xem xét, quyết định việc vận hành giảm lũ.


Trong toàn bộ quá trình vận hành mùa lũ, các đơn vị quản lý hồ phải thường xuyên theo dõi, cập nhật thông tin thời tiết, mưa, lũ; mực nước tại các trạm thủy văn; mực nước và lưu lượng nước đến hồ; đồng thời tiếp nhận các bản tin dự báo, cảnh báo để điều tiết phù hợp với tình hình thực tế. Việc phối hợp, chia sẻ kịp thời thông tin, số liệu khí tượng thủy văn và vận hành hồ chứa được xác định là yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả giảm lũ cho hạ du, bảo đảm an toàn công trình và chủ động xử lý các tình huống phát sinh.


Linh hoạt tích nước cuối mùa lũ, chủ động bảo đảm nguồn nước mùa cạn


Bên cạnh nhiệm vụ phòng, chống lũ, Quy trình dành nội dung quan trọng cho việc tích nước cuối mùa lũ và vận hành các hồ trong điều kiện bình thường. Theo đó, Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa xem xét, quyết định bằng văn bản việc vận hành tích nước cuối mùa lũ đối với các hồ Hủa Na, Cửa Đạt, Trung Sơn và Cánh Tạng trên cơ sở đề xuất của chủ hồ. Việc tích nước phải tuân thủ các mốc thời gian và giới hạn mực nước được quy định riêng cho từng công trình, đồng thời bảo đảm an toàn hồ, đập, an toàn hạ du và nhu cầu sử dụng nước.


Một điểm đáng chú ý là Quy trình đã tính đến khả năng xuất hiện El Niño và nguy cơ thiếu nước trên lưu vực sông Mã. Trường hợp có cảnh báo, dự báo xuất hiện El Niño hoặc nguy cơ thiếu nước, Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa xem xét, quyết định thời gian tích nước sớm hơn, đồng thời điều chỉnh lưu lượng và thời gian xả cho phù hợp nhằm bảo đảm nguồn nước cho mùa cạn của năm tiếp theo.


Việc tích nước sớm phải được cân nhắc trên cơ sở thông tin dự báo khí tượng thủy văn, diễn biến nguồn nước và yêu cầu bảo đảm an toàn cho công trình, hạ du. Trong quá trình tích nước, nếu xuất hiện tình huống có nguy cơ gây lũ hoặc ảnh hưởng đến an toàn công trình, chủ hồ phải chuyển sang chế độ vận hành phù hợp theo Quy trình.


Trong điều kiện vận hành bình thường, các chủ hồ được chủ động điều tiết nhưng phải bảo đảm mực nước hồ không vượt giới hạn quy định, duy trì dòng chảy tối thiểu sau đập, nhà máy và thực hiện vận hành hằng ngày để đáp ứng nhu cầu sử dụng nước ở hạ du. Đối với hồ Hủa Na, Quy trình quy định lưu lượng xả nước về hạ du theo tổng lưu lượng trung bình 10 ngày: không nhỏ hơn 50 m³/s trong tháng 7; 25 m³/s trong các tháng 8, 9 và 10; và 35 m³/s trong tháng 11. Đây là một trong những yêu cầu cụ thể nhằm duy trì nguồn nước phục vụ các nhu cầu ở hạ lưu trong quá trình vận hành hồ.


Thời gian vận hành mùa lũ và mùa cạn được quy định theo đặc điểm của từng nhóm công trình. Đối với các hồ Hủa Na, Đồng Văn, Cửa Đạt, Xuân Minh và đập Bái Thượng, mùa lũ kéo dài từ ngày 1/7 đến ngày 30/11; mùa cạn từ ngày 1/12 đến ngày 30/6 năm sau. Đối với các hồ Trung Sơn, Thành Sơn, Hồi Xuân, Bá Thước 1, Bá Thước 2 và Cẩm Thủy 1, mùa lũ từ ngày 15/7 đến ngày 15/11; mùa cạn từ ngày 16/11 đến ngày 14/7 năm sau. Riêng hồ Cánh Tạng, mùa lũ từ ngày 1/6 đến ngày 31/10 và mùa cạn từ ngày 1/11 đến ngày 31/5 năm sau.


Việc quy định thời gian vận hành khác nhau giữa các nhóm hồ tạo cơ sở để điều tiết phù hợp với đặc điểm thủy văn và yêu cầu phòng, chống lũ tại từng khu vực trên lưu vực. Đồng thời, đây cũng là căn cứ để các đơn vị quản lý, vận hành chủ động xây dựng kế hoạch tích nước, xả nước, bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất, sinh hoạt và các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.


Đồng bộ giải pháp công trình và phi công trình trong quản lý nguồn nước


Quyết định số 2220/QĐ-TTg xác định Quy trình vận hành liên hồ chứa là giải pháp phi công trình nhằm phối hợp vận hành giữa các hồ, đập, công trình trên lưu vực sông Mã, góp phần nâng cao hiệu quả phòng, chống lũ cho hạ du trong mùa lũ, sử dụng hiệu quả nguồn nước và giảm thiểu nguy cơ hạn hán, thiếu nước trong mùa cạn.


Để Quy trình phát huy hiệu quả, các bộ, ngành và địa phương có liên quan cần tổ chức thực hiện đồng bộ, tổng thể các giải pháp công trình và phi công trình. Trong đó, chú trọng xây dựng, nâng cấp hệ thống hạ tầng phòng, chống thiên tai, thủy lợi, thủy điện, cấp nước; đồng thời lồng ghép yêu cầu bảo đảm an toàn hạ du và đáp ứng nhu cầu sử dụng nước trong các quy hoạch đô thị, quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch ngành và quy hoạch chi tiết ngành có liên quan.


Quyết định có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký và thay thế Quyết định số 214/QĐ-TTg ngày 13/2/2018 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Mã. Các quy trình vận hành hồ chứa đã ban hành trước đó nếu không phù hợp với Quyết định mới phải được sửa đổi, bổ sung. Khi hồ Hồi Xuân được cấp có thẩm quyền cho phép tích nước, việc vận hành hồ sẽ thực hiện theo các quy định của Quy trình này.


Trưởng Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia; Bộ trưởng các Bộ: Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương, Xây dựng, Khoa học và Công nghệ, Tài chính; Chủ tịch UBND và Trưởng ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Phú Thọ; Cục trưởng Cục Khí tượng Thủy văn; cùng các đơn vị quản lý, vận hành hồ, đập và cơ quan liên quan chịu trách nhiệm thi hành Quyết định.

DWRM

Nội dung trong tệp đính kèm

Ý Kiến

Chủ động ứng phó nguy cơ thiếu nước trong cao điểm El Niño

Trước nguy cơ hạn hán, thiếu nước gia tăng trong cao điểm El Niño, việc chủ động tích trữ, điều tiết và phân bổ nguồn nước hợp lý là yêu cầu cấp thiết. Không chỉ tập trung ứng phó khi hạn hán xảy ra, các giải pháp cần được triển khai từ sớm, từ xa, trên cơ sở dự báo, kịch bản nguồn nước và sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành, địa phương, đơn vị vận hành công trình và người sử dụng nước. Trao đổi với phóng viên báo chí, Ths. Nguyễn Thị Phương Hoa - Trưởng phòng Lưu vực sông Nam Trung Bộ, Cục Quản lý tài nguyên nước (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã làm rõ những giải pháp trọng tâm nhằm chủ động bảo đảm nguồn nước trong thời gian tới.

Thủ tướng Chính phủ ban hành Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Hương

Mới đây, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đã ký Quyết định số 2215/QĐ-TTg ban hành Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Hương.
Thủ tướng Chính phủ ban hành Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Cả: Ưu tiên an toàn công trình, chủ động điều tiết nguồn nước theo mùa

Thủ tướng Chính phủ ban hành Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Cả: Ưu tiên an toàn công trình, chủ động điều tiết nguồn nước theo mùa

Ngày 13/11/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng ký ban hành Quyết định số 2213/QĐ-TTg về việc ban hành Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Cả.