Chia sẻ kinh nghiệm, thúc đẩy triển khai bổ cập tầng chứa nước có kiểm soát tại Việt Nam

Hoạt động được tổ chức nhằm hỗ trợ triển khai Luật Tài nguyên nước năm 2023 và Thông tư số 03/2024/TT-BTNMT, được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư số 06/2026/TT-BNNMT, liên quan đến bổ sung nhân tạo nước dưới đất; đồng thời nâng cao năng lực quản lý tài nguyên nước cho các địa phương trong bối cảnh biến đổi khí hậu, El Niño làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn.

Theo Chương trình làm việc, ngày 9/11 các đại biểu đã tham gia chương trình tập huấn trao đổi về giải pháp và khả năng triển khai bổ cập tầng chứa nước có kiểm soát (Managed Aquifer Recharge - MAR) tại Việt Nam. Trong đó, tập trung trao đổi về tổng quan, mục tiêu, các loại hình và quy trình phát triển dự án bổ cập tầng chứa nước có kiểm soát; quy trình kỹ thuật triển khai tại Việt Nam; vai trò, trách nhiệm của các bên liên quan trong quá trình đề xuất, thẩm định, triển khai và vận hành các hệ thống MAR; giới thiệu nội dung, phương pháp và yêu cầu kỹ thuật, kết hợp các phiên thực hành dành cho cơ quan quản lý, chủ đầu tư và đơn vị tư vấn.

Chia sẻ tại buổi tập huấn, ông Nguyễn Văn Nghĩa, Trưởng phòng Lưu vực sông Đông Nam Bộ (Cục Quản lý tài nguyên nước) cho biết, Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong quản lý tài nguyên nước, như thiếu nước theo mùa, suy giảm mực nước dưới đất, xâm nhập mặn và tác động ngày càng gia tăng của biến đổi khí hậu. Điều này đặt ra yêu cầu cần triển khai các giải pháp quản lý, bảo vệ và sử dụng tài nguyên nước theo hướng chủ động, tổng hợp và bền vững.

Thời gian qua, việc hoàn thiện thể chế, chính sách và tăng cường kiểm soát, hạn chế khai thác nước dưới đất tại các khu vực có nguy cơ suy giảm đã mang lại những chuyển biến tích cực. Tại một số khu vực, trong đó có TP. Hồ Chí Minh và vùng lân cận, mực nước dưới đất từng bước được phục hồi. Tuy nhiên, tại nhiều địa bàn, đặc biệt là vùng Nam sông Hậu và bán đảo Cà Mau, áp lực khai thác vẫn lớn, khiến mực nước tại một số tầng chứa nước tiếp tục có xu hướng suy giảm.

Thực tế này cho thấy, bên cạnh các giải pháp kiểm soát khai thác, cần nghiên cứu và thúc đẩy những giải pháp chủ động bổ sung, phục hồi và bảo vệ nguồn nước dưới đất. Trong đó, MAR được đánh giá là giải pháp tiềm năng, góp phần tăng khả năng lưu trữ nước, hỗ trợ phục hồi các tầng chứa nước, bảo đảm an ninh nguồn nước và nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Tuy nhiên, việc áp dụng MAR đòi hỏi phải đánh giá toàn diện các điều kiện địa chất thủy văn, khả năng cung cấp và chất lượng nguồn nước bổ cập, tính phù hợp của công nghệ cũng như những nguy cơ, tác động có thể phát sinh đối với tài nguyên nước và môi trường.

Theo ông Nguyễn Văn Nghĩa, Luật Tài nguyên nước năm 2023 và các văn bản hướng dẫn thi hành đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho hoạt động bổ sung nhân tạo nước dưới đất. Dù vậy, MAR vẫn là giải pháp tương đối mới tại Việt Nam, việc triển khai thực tế còn hạn chế và cần có hướng dẫn kỹ thuật cụ thể, phù hợp với điều kiện trong nước.

Xuất phát từ yêu cầu đó, Cục Quản lý tài nguyên nước đã phối hợp với Viện Deltares và các chuyên gia xây dựng dự thảo “Hướng dẫn kỹ thuật Bổ cập tầng chứa nước có kiểm soát (MAR) tại Việt Nam”. Tài liệu hướng dẫn cách tiếp cận kỹ thuật có hệ thống, từ đánh giá tính khả thi, lựa chọn địa điểm, thiết kế hệ thống, chuẩn bị hồ sơ đề xuất đến quan trắc, vận hành thử nghiệm và quản lý thích ứng. Qua đó, hỗ trợ chủ đầu tư, đơn vị tư vấn và cơ quan quản lý trong nghiên cứu, đề xuất, thẩm định và xem xét triển khai các dự án MAR.

Trong khuôn khổ buổi tập huấn, các phiên thực hành được tổ chức song song. Nhóm cán bộ quản lý nhà nước tập trung trao đổi về nội dung, yêu cầu kỹ thuật và các bằng chứng cần xem xét khi đánh giá hồ sơ đề xuất MAR. Nhóm chủ đầu tư, đơn vị tư vấn tập trung xây dựng phương án và chuẩn bị hồ sơ đề xuất triển khai.

Thông qua trao đổi kinh nghiệm và thực hành, chương trình hướng tới tiếp nhận các ý kiến đóng góp từ cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp và đơn vị tư vấn; nhận diện những khó khăn, vướng mắc trong quá trình nghiên cứu, áp dụng MAR. Đây là cơ sở quan trọng để tiếp tục hoàn thiện Hướng dẫn kỹ thuật theo hướng khoa học, khả thi, phù hợp với điều kiện thực tiễn, góp phần đa dạng hóa giải pháp bảo vệ và phục hồi nguồn nước dưới đất, tăng cường bảo đảm an ninh nguồn nước tại Việt Nam.