Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp: Đổi mới tư duy, nâng tầm quản lý tài nguyên nước

Hội nghị có sự tham dự của đại diện lãnh đạo các Ban tham mưu, giúp việc của Đảng ủy Bộ; các Vụ, Cục, đơn vị trực thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Về phía Cục Quản lý tài nguyên nước có đồng chí Châu Trần Vĩnh, Ủy viên Ban Chấp hành Đảng ủy Bộ, Cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước; các Phó Cục trưởng Nguyễn Minh Khuyến, Ngô Mạnh Hà, Nguyễn Hồng Hiếu; cùng toàn thể cán bộ, công chức, viên chức và người lao động đang công tác tại Cục.

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước Châu Trần Vĩnh cho biết, năm 2025 là một năm đặc biệt khó khăn đối với công tác quản lý tài nguyên nước. Biến đổi khí hậu tiếp tục diễn biến phức tạp, các hiện tượng thời tiết cực đoan gia tăng cả về tần suất và cường độ; trong khi nhu cầu sử dụng nước cho phát triển kinh tế – xã hội không ngừng tăng cao.

Trong bối cảnh đó, Cục Quản lý tài nguyên nước đã bám sát các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; triển khai nghiêm túc Luật Tài nguyên nước năm 2023, chương trình công tác của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cùng các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Với tinh thần chủ động, quyết liệt và trách nhiệm cao, Cục đã hoàn thành khối lượng lớn nhiệm vụ, đạt được nhiều kết quả quan trọng, toàn diện trên các lĩnh vực công tác.

Hoàn thiện thể chế, tạo nền tảng cho quản lý thống nhất tài nguyên nước

Báo cáo tổng kết công tác năm 2025, Phó Cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước Nguyễn Hồng Hiếu cho biết, một trong những kết quả nổi bật của Cục trong năm 2025 là công tác tham mưu xây dựng, hoàn thiện thể chế, chính sách về tài nguyên nước. Cục đã chủ trì xây dựng, trình cấp có thẩm quyền ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật quan trọng, trong đó có Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài nguyên nước; các thông tư hướng dẫn về kỹ thuật, phân cấp, phân quyền trong quản lý, khai thác, sử dụng và bảo vệ tài nguyên nước.

Song song với đó, Cục tích cực rà soát, tham gia góp ý sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật, hướng tới đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, người dân và địa phương. Cách tiếp cận thể chế được đổi mới theo hướng vừa bảo đảm chặt chẽ, đúng quy định pháp luật, vừa sát thực tiễn, phục vụ hiệu quả yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội, đặc biệt trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Điều hòa, phân phối nguồn nước linh hoạt, kịp thời ứng phó với thiên tai

Công tác điều hòa, phân phối tài nguyên nước tiếp tục được Cục triển khai chủ động, linh hoạt, bám sát diễn biến thực tế của khí tượng, thủy văn. Trong năm 2025, Cục đã xây dựng và trình Bộ công bố các kịch bản nguồn nước trên các lưu vực sông lớn; theo dõi chặt chẽ diễn biến mưa, dòng chảy, mực nước hồ chứa, qua đó kịp thời tham mưu điều chỉnh vận hành liên hồ chứa, bảo đảm cấp nước cho sinh hoạt, sản xuất, phát điện và phòng, chống hạn hán, xâm nhập mặn. Việc vận hành các hồ chứa lớn cơ bản tuân thủ đúng quy trình, góp phần sử dụng hiệu quả nguồn nước và giảm thiểu thiệt hại, tác động do thiên tai gây ra.

Cùng với đó, ứng dụng công nghệ số trong quản lý tài nguyên nước tiếp tục là điểm nhấn quan trọng. Các hệ thống giám sát khai thác, sử dụng nước và theo dõi vận hành hồ chứa được duy trì, nâng cấp, từng bước kết nối và chia sẻ dữ liệu. Thông qua các hệ thống này, Cục đã ban hành hàng trăm văn bản đôn đốc, nhắc nhở, hướng dẫn các tổ chức, cá nhân thực hiện nghiêm quy định pháp luật về tài nguyên nước.

Công tác cải cách hành chính được triển khai quyết liệt. Cục đã rà soát, đề xuất cắt giảm mạnh điều kiện kinh doanh, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính, đẩy mạnh cung cấp dịch vụ công trực tuyến, số hóa hồ sơ, qua đó cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Bên cạnh đó, công tác kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm pháp luật về tài nguyên nước được tăng cường thông qua các cuộc kiểm tra theo kế hoạch và đột xuất, góp phần nâng cao kỷ cương, kỷ luật trong quản lý tài nguyên nước.

Ngoài ra, hợp tác quốc tế tiếp tục được mở rộng và đi vào chiều sâu. Cục đã tích cực triển khai các dự án sử dụng vốn ODA và tài trợ quốc tế, đồng thời đẩy mạnh trao đổi kinh nghiệm, học tập mô hình quản lý tài nguyên nước tiên tiến, góp phần nâng cao năng lực quản lý và hội nhập quốc tế trong lĩnh vực tài nguyên nước.

Định hướng nhiệm vụ trọng tâm năm 2026

Bước sang năm 2026, Cục Quản lý tài nguyên nước xác định tiếp tục tập trung thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ được giao trong Luật Tài nguyên nước năm 2023, gắn với yêu cầu bảo đảm an ninh nguồn nước quốc gia, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững.

Trọng tâm là đẩy nhanh xây dựng Chiến lược tài nguyên nước quốc gia; hoàn thiện các quy hoạch tài nguyên nước, quy hoạch tổng hợp lưu vực sông liên tỉnh; tổ chức triển khai đồng bộ các giải pháp điều hòa, phân phối nguồn nước, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các ngành, lĩnh vực và địa phương.

Cục sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu tài nguyên nước quốc gia; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng mô hình số, công cụ hỗ trợ ra quyết định theo thời gian thực; tăng cường điều tra cơ bản, kiểm kê tài nguyên nước; xây dựng và triển khai các chương trình phục hồi nguồn nước bị suy thoái, cạn kiệt, ô nhiễm.

Tại Hội nghị, đại diện Lãnh đạo các đơn vị tham dự Hội nghị đã phát biểu ý kiến đánh giá cao những kết quả đạt được của Cục Quản lý tài nguyên nước đã đạt được trong năm 2025. Các đại biểu cũng trao đổi, chia sẽ nhằm tiếp tục tăng cường hợp tác, phối hợp giữa Cục Quản lý tài nguyên nước và các đơn vị về công tác chia sẻ dữ liệu quan trắc, cảnh báo, dự báo khí tượng thủy văn; xây dựng cơ sở dữ liệu quan trắc, giám sát tài nguyên nước; cơ sở dữ liệu tài nguyên nước quốc gia; triển khai các bài toán lớn về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực tài nguyên nước theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia;….

Phục hồi nguồn nước, chuyển đổi số – trọng tâm chiến lược của lĩnh vực tài nguyên nước

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp đánh giá cao nỗ lực và kết quả đạt được của Cục Quản lý tài nguyên nước trong năm 2025 – một năm đặc biệt khó khăn đối với công tác quản lý tài nguyên nước, trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng cực đoan, nhu cầu sử dụng nước gia tăng nhanh và sự phụ thuộc vào nguồn nước xuyên biên giới ngày càng rõ nét. Trong điều kiện đó, Cục Quản lý tài nguyên nước đã thể hiện rõ nội lực, trình độ chuyên môn và tinh thần trách nhiệm, hoàn thành khối lượng lớn nhiệm vụ, trong đó có nhiều nội dung mới, khó và nhạy cảm.

Theo Thứ trưởng, một điểm sáng nổi bật là Cục đã chủ động triển khai đồng bộ các nhiệm vụ trọng tâm như điều chỉnh, hoàn thiện quy trình vận hành liên hồ chứa, điều hòa, phân bổ nguồn nước, xây dựng và công bố các kịch bản nguồn nước; duy trì, nâng cấp các hệ thống giám sát khai thác, sử dụng nước và theo dõi vận hành hồ chứa, từng bước kết nối, chia sẻ dữ liệu phục vụ chỉ đạo, điều hành. “Đây là những công việc phức tạp, chịu tác động mạnh của các yếu tố kinh tế - xã hội và biến động tự nhiên, song đã được triển khai bài bản, tạo nền tảng quan trọng cho công tác quản lý nhà nước về tài nguyên nước”, Thứ trưởng ghi nhận.

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cũng đánh giá cao những chuyển biến tích cực của Cục trong cải cách hành chính, phân cấp, phân quyền và chuyển mạnh sang tư duy phục vụ. Việc công khai, minh bạch thông tin, kịp thời xử lý và giải đáp các vấn đề nhạy cảm đã góp phần tạo thuận lợi cho địa phương, doanh nghiệp và người dân, qua đó nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Định hướng cho giai đoạn tới, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp chỉ rõ rằng, từ năm 2026, công tác quản lý tài nguyên nước sẽ đứng trước những thay đổi mang tính căn bản do biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, khó lường; các hiện tượng thiên tai, hạn hán, mưa lũ liên tục phá vỡ kỷ lục, trong khi nhu cầu sử dụng nước của các ngành kinh tế - xã hội biến động mạnh cả về quy mô và chất lượng. Trong bối cảnh đó, nếu không kịp thời đổi mới tư duy, tầm nhìn và phương thức quản lý, công tác quản lý tài nguyên nước sẽ không đáp ứng được yêu cầu thực tiễn đặt ra.

Trên tinh thần đó, Thứ trưởng định hướng Cục Quản lý tài nguyên nước tập trung 7 nhiệm vụ trọng tâm, mang đột phá chiến lược. Trước tiên, Cục cần xây dựng tầm nhìn, chiến lược và quy hoạch tổng thể mới về quản lý, sử dụng và khai thác tài nguyên nước, phù hợp với bối cảnh biến đổi khí hậu, phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế. Các quy hoạch cần được tiếp cận theo hướng tổng hợp, gắn kết chặt chẽ với chiến lược, quy hoạch các ngành, lĩnh vực liên quan, xác định đây là nhiệm vụ trung tâm, có vai trò dẫn dắt toàn bộ hoạt động của ngành trong giai đoạn tới.

Cùng với đó, Thứ trưởng chỉ đạo nâng cao năng lực chủ động ứng phó với thiên tai và các diễn biến cực đoan của nguồn nước, đặt công tác quản lý trong trạng thái linh hoạt, thích ứng cao. Theo đó, cần tiếp tục xây dựng, cập nhật và công bố đầy đủ các kịch bản nguồn nước; hướng dẫn các địa phương tổ chức thực hiện, đồng thời thường xuyên rà soát, đánh giá mức độ phù hợp giữa kịch bản và thực tiễn để kịp thời điều chỉnh.

Bên cạnh việc xây dựng tầm nhìn chiến lược và nâng cao năng lực thích ứng, Thứ trưởng yêu cầu Cục Quản lý tài nguyên nước đặt trọng tâm vào việc đẩy nhanh xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu chung về tài nguyên nước, tích hợp các nguồn dữ liệu liên quan, bảo đảm kết nối, chia sẻ thông tin đồng bộ. Đây được xác định là nền tảng then chốt cho chuyển đổi số ngành nước, phục vụ hiệu quả công tác dự báo, điều hành và ra quyết định quản lý; từng bước chuyên môn hóa quá trình quản lý bằng công nghệ hiện đại, trí tuệ nhân tạo.

Một nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược lâu dài được Thứ trưởng đặc biệt lưu ý là phục hồi nguồn nước và các dòng sông bị suy thoái, ô nhiễm. Cục cần tập trung xây dựng và triển khai các chương trình, đề án phục hồi các dòng sông cạn kiệt, ô nhiễm nghiêm trọng, coi đây là dấu ấn nổi bật của ngành trong giai đoạn mới, đồng thời tạo sức lan tỏa xã hội, hình thành phong trào bảo vệ nguồn nước với sự tham gia rộng rãi của cộng đồng và các lực lượng xã hội.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng chỉ đạo tiếp tục rà soát, hoàn thiện và điều chỉnh các quy trình vận hành, đặc biệt là quy trình vận hành liên hồ chứa theo hướng linh hoạt, đa mục tiêu, phù hợp với các diễn biến mới của nguồn nước, bảo đảm hài hòa giữa phòng, chống thiên tai, cấp nước cho sinh hoạt, sản xuất và bảo vệ môi trường.

Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cũng định hướng rõ yêu cầu từng bước xác định nước là một ngành kinh tế, coi nước là yếu tố đầu vào quan trọng của nền kinh tế. Cần nghiên cứu cơ chế tính đúng, tính đủ giá trị nước, tạo cơ sở thu hút đầu tư, thúc đẩy xã hội hóa, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng và bảo vệ bền vững tài nguyên nước.

Tại Hội nghị, Thứ trưởng giao nhiệm vụ cho Cục Quản lý tài nguyên nước tiếp tục tăng cường quản trị ngành theo hướng thông minh, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, rà soát và cải cách thủ tục hành chính một cách thực chất, công khai, minh bạch các quy trình nghiệp vụ. Đồng thời, chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn cao, đoàn kết, thống nhất, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của công tác quản lý tài nguyên nước trong giai đoạn mới.