Ngày 13/11/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng ký ban hành Quyết định số 2215/QĐ-TTg về việc ban hành Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Hương. Quy trình áp dụng đối với hệ thống các hồ, đập gồm Tả Trạch, Bình Điền, Hương Điền, A Lưới, A Lin Thượng, cụm hồ A Lin 3 - A Lin B1, A Lin B2, Rào Trăng 3, Rào Trăng 4, A Roàng, Sông Bồ, Thượng Nhật, Thượng Lộ và đập Thảo Long.
Với những quy định cụ thể về nguyên tắc điều tiết, chế độ vận hành theo mùa và xử lý các tình huống bất thường, khẩn cấp, Quy trình tạo cơ sở tăng cường phối hợp giữa các công trình, góp phần giảm lũ cho hạ du, bảo đảm an toàn hồ đập và sử dụng hiệu quả nguồn nước trên lưu vực.
Mùa lũ: Ưu tiên an toàn công trình, tăng cường khả năng giảm lũ cho hạ du
Một trong những nội dung trọng tâm của Quy trình là xác định rõ thứ tự ưu tiên trong vận hành các hồ, đập vào mùa lũ. Theo đó, các công trình phải ưu tiên bảo đảm an toàn; tiếp đến là góp phần giảm lũ cho hạ du; đồng thời bảo đảm hiệu quả cấp nước, phát điện và duy trì dòng chảy tối thiểu trên sông, góp phần bảo đảm an ninh nguồn nước và an ninh năng lượng.
Đối với yêu cầu bảo đảm an toàn công trình, Quy trình phân định các ngưỡng kiểm soát theo từng nhóm hồ, phù hợp với đặc điểm và yêu cầu an toàn của mỗi công trình. Cụ thể, các hồ Tả Trạch, Bình Điền, Hương Điền và A Lin 3 phải bảo đảm an toàn tuyệt đối, không để mực nước hồ vượt cao trình mực nước lũ kiểm tra đối với các trận lũ có chu kỳ lặp lại nhỏ hơn hoặc bằng 1.000 năm.
Đối với nhóm hồ A Lưới, A Lin B1, A Lin B2, Rào Trăng 3, Rào Trăng 4, A Roàng, Sông Bồ, Thượng Nhật và Thượng Lộ, yêu cầu an toàn được xác định với các trận lũ có chu kỳ lặp lại nhỏ hơn hoặc bằng 500 năm. Riêng hồ A Lin Thượng phải bảo đảm không để mực nước vượt cao trình mực nước lũ kiểm tra với các trận lũ có chu kỳ lặp lại nhỏ hơn hoặc bằng 200 năm.
Việc xác định cụ thể các ngưỡng an toàn theo từng nhóm công trình là căn cứ quan trọng để các đơn vị quản lý, vận hành hồ chủ động xây dựng phương án điều tiết, theo dõi mực nước và lưu lượng nước đến hồ, đồng thời phối hợp với cơ quan chức năng trong quá trình ứng phó với mưa lũ. Trong mọi tình huống, yêu cầu bảo đảm an toàn công trình phải được đặt lên hàng đầu, không vì mục tiêu giảm lũ hay khai thác nguồn nước mà làm ảnh hưởng đến an toàn hồ, đập.
Bên cạnh đó, Quy trình quy định việc vận hành giảm lũ cho hạ du phải bảo đảm an toàn công trình, không gây đột biến dòng chảy hoặc tạo ra tình huống bất thường đe dọa trực tiếp đến tính mạng, tài sản của người dân khu vực ven sông. Trong quá trình vận hành, các đơn vị phải thường xuyên cập nhật thông tin về thời tiết, mưa, lũ; mực nước tại các trạm thủy văn; mực nước và lưu lượng nước đến hồ; đồng thời phối hợp chặt chẽ trong chỉ đạo, điều hành và chia sẻ dữ liệu khí tượng, thủy văn, vận hành hồ chứa.
Đối với ba hồ lớn Tả Trạch, Bình Điền và Hương Điền, Quy trình quy định các chế độ vận hành giảm lũ cho hạ du gồm: hạ thấp mực nước hồ để tạo thêm dung tích phòng lũ; duy trì mực nước hồ; vận hành cắt, giảm lũ bằng cách điều tiết lưu lượng xả nhỏ hơn lưu lượng nước đến hồ; và đưa mực nước hồ trở về mức quy định sau khi kết thúc quá trình giảm lũ. Việc lựa chọn chế độ vận hành căn cứ vào mực nước hồ, lưu lượng nước đến hồ và diễn biến mực nước tại các trạm thủy văn Kim Long, Phú Ốc.
Đáng chú ý, các hồ chứa khác trên lưu vực cũng phải tham gia phối hợp khi Tả Trạch, Bình Điền và Hương Điền thực hiện nhiệm vụ giảm lũ, bảo đảm an toàn công trình hoặc xử lý tình huống bất thường, khẩn cấp. Việc phối hợp phải căn cứ vào năng lực thực tế của từng hồ và tình hình mưa lũ, không để xảy ra tình trạng lũ chồng lũ ở hạ du. Đối với các hồ A Lưới, A Lin Thượng và A Lin 3, việc điều tiết còn phải tính đến tình hình ngập lụt phía hạ du, bao gồm cả khu vực hạ du phía Lào.

Quy định rõ thời gian vận hành và chế độ điều tiết theo mùa
Quy trình xác định thời gian vận hành mùa lũ từ ngày 01/9 đến ngày 31/12 hằng năm; thời gian vận hành mùa cạn từ ngày 01/01 đến ngày 31/8 năm sau. Việc quy định thống nhất các giai đoạn vận hành tạo cơ sở để các đơn vị quản lý hồ, đập và cơ quan chức năng chủ động xây dựng kế hoạch điều tiết, theo dõi nguồn nước và chuẩn bị phương án ứng phó theo từng thời kỳ.
Trong mùa lũ, ngoài các chế độ vận hành giảm lũ và bảo đảm an toàn công trình, Quy trình còn quy định việc tích nước cuối mùa lũ. Đối với các hồ Tả Trạch, Bình Điền và Hương Điền, việc tích nước được thực hiện trên cơ sở xem xét, quyết định bằng văn bản của Chủ tịch UBND thành phố Huế theo đề xuất của chủ hồ, bảo đảm mực nước không vượt giới hạn quy định. Trường hợp dự báo, cảnh báo nguy cơ hạn hán hoặc thiếu nước trong mùa cạn năm tiếp theo, chủ hồ có thể đề xuất phương án tích nước sớm hơn, từ ngày 16/11.
Đặc biệt, khi có cảnh báo, dự báo xuất hiện El Niño hoặc nguy cơ thiếu nước trên lưu vực sông Hương, Chủ tịch UBND thành phố Huế xem xét, quyết định thời gian tích nước sớm hơn và điều chỉnh lưu lượng, thời gian xả phù hợp nhằm bảo đảm nguồn nước cho mùa cạn năm tiếp theo. Quy định này thể hiện yêu cầu gắn kết công tác vận hành mùa lũ với kế hoạch bảo đảm nguồn nước mùa cạn, đồng thời tăng tính chủ động trước những diễn biến bất lợi của khí hậu, thời tiết.
Mùa cạn: Duy trì dòng chảy, đáp ứng nhu cầu sử dụng nước ở hạ du
Trong mùa cạn, các hồ, đập phải bảo đảm an toàn công trình, đảm bảo nhu cầu sử dụng nước ở hạ du, đồng thời đảm bảo hiệu quả cấp nước, phát điện và duy trì dòng chảy tối thiểu trên sông, góp phần đảm bảo an ninh nguồn nước, năng lượng.
Quy trình quy định cụ thể trách nhiệm xả nước hằng ngày của các hồ, trong đó ba hồ Tả Trạch, Bình Điền và Hương Điền giữ vai trò quan trọng trong việc phối hợp bảo đảm nguồn nước cho hạ du. Trong điều kiện vận hành bình thường, tổng lưu lượng xả trung bình ngày của hồ Tả Trạch không nhỏ hơn 10 m³/s, hồ Hương Điền không nhỏ hơn 10 m³/s và hồ Bình Điền không nhỏ hơn 8 m³/s. Các hồ còn lại phải vận hành xả nước để bảo đảm dòng chảy tối thiểu sau đập, sau nhà máy theo quy định và phối hợp với các hồ lớn để cấp nước cho hạ du.
Đối với trường hợp nguồn nước trong hồ biến động, Quy trình cũng quy định chế độ xả theo các khoảng mực nước và từng thời kỳ vận hành. Việc điều chỉnh lưu lượng phải tính đến khả năng tích trữ của hồ, nhu cầu sử dụng nước và yêu cầu duy trì dòng chảy tối thiểu. Khi có yêu cầu của UBND thành phố Huế, các hồ phải thực hiện xả nước về hạ du theo yêu cầu, bảo đảm phối hợp điều tiết trong những thời điểm cần thiết.
Riêng đập Thảo Long được quy định chế độ vận hành gắn với diễn biến dòng chảy và nhu cầu sử dụng nước. Hằng ngày, căn cứ tình hình thực tế, việc vận hành phải duy trì mực nước thượng lưu đập trong khoảng từ 0,2 m đến 0,6 m, đồng thời không gây ngập lụt khu vực phía thượng lưu. Trường hợp có yêu cầu bảo đảm độ mặn phục vụ nuôi trồng thủy sản ở hạ du, bảo đảm an toàn đê điều hoặc duy trì mực nước khi có triều cường, có thể xem xét điều chỉnh mực nước tại đập phù hợp với yêu cầu thực tế.
Tăng cường kiểm soát hoạt động xả nước, chủ động xử lý tình huống bất thường
Một nội dung đáng chú ý khác là yêu cầu tất cả các công trình xả của hồ, đập phải tuân thủ quy trình vận hành công trình xả đã được ban hành. Việc này nhằm bảo đảm ổn định hệ thống công trình đầu mối, bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân và các hoạt động ở khu vực hạ lưu có liên quan đến quá trình xả nước.
Đối với đập Thảo Long, trong thời gian các hồ trên lưu vực vận hành giảm lũ, phối hợp giảm lũ cho hạ du, bảo đảm an toàn công trình hoặc xử lý tình huống bất thường, khẩn cấp, các cửa van phải ở trạng thái mở hoàn toàn. Trường hợp triều cường khiến mực nước hạ lưu cao hơn mực nước thượng lưu, có thể xem xét việc đóng cửa van phù hợp với diễn biến thực tế.
Quy trình đồng thời thiết lập cơ chế xử lý các tình huống bất thường, khẩn cấp trong cả mùa lũ và mùa cạn. Trong mùa lũ, Chủ tịch UBND thành phố Huế xem xét, quyết định phương án vận hành khác với chế độ thông thường khi có nguy cơ lũ, ngập lụt ở hạ du từ cấp độ rủi ro thiên tai cấp 3 trở lên; khi các hồ lớn đã sử dụng hết dung tích cắt, giảm lũ nhưng dự báo tiếp tục xuất hiện lũ lớn; hoặc khi có sự cố, nguy cơ đe dọa an toàn công trình, kết cấu hạ tầng quan trọng và khu dân cư.
Trong mùa cạn, việc điều chỉnh vận hành được xem xét khi xuất hiện nguy cơ lũ, ngập lụt từ cấp độ rủi ro thiên tai cấp 2 trở lên, có khả năng xuất hiện lũ trên một hoặc nhiều lưu vực hồ chứa, hoặc phát sinh sự cố ảnh hưởng đến an toàn công trình và hạ du. Đặc biệt, khi xảy ra hạn hán, thiếu nước hoặc kịch bản nguồn nước công bố tình trạng thiếu nước, thiếu nước nghiêm trọng trên lưu vực sông Hương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan xem xét, quyết định chế độ vận hành hồ phù hợp. Quy định này góp phần bảo đảm việc điều tiết nguồn nước được thực hiện linh hoạt, kịp thời, đáp ứng yêu cầu an ninh nguồn nước và an ninh năng lượng.
Làm rõ trách nhiệm điều hành, tăng cường chia sẻ thông tin
Quy trình giao trách nhiệm tổ chức thực hiện cho Trưởng Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia; các bộ, ngành liên quan; Chủ tịch UBND và Trưởng Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự thành phố Huế; Cục trưởng Cục Khí tượng Thủy văn; cùng người đứng đầu các đơn vị quản lý, vận hành hồ, đập và các cơ quan, đơn vị có liên quan.
Trong đó, Trưởng Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự thành phố Huế có trách nhiệm tổ chức thường trực, theo dõi chặt chẽ diễn biến mưa lũ, quyết định phương án điều tiết và ban hành lệnh vận hành hồ theo thẩm quyền. Việc ban hành lệnh vận hành hạ thấp mực nước đón lũ và xả lũ phải được thực hiện trước ít nhất 4 giờ so với thời điểm thực hiện lệnh, trừ các tình huống bất thường, khẩn cấp. Khi ban hành lệnh vận hành, thông tin phải được thông báo kịp thời đến chính quyền cấp xã tại khu vực có khả năng chịu ảnh hưởng, cơ quan khí tượng thủy văn và các cơ quan liên quan để chủ động triển khai biện pháp ứng phó.
Quy trình cũng yêu cầu tăng cường sử dụng hệ thống hỗ trợ ra quyết định hoặc dịch vụ hỗ trợ ra quyết định vận hành hồ chứa, liên hồ chứa; kết hợp thông tin dự báo, cảnh báo của cơ quan khí tượng thủy văn với dữ liệu vận hành và tình hình thực tế.
Quyết định số 2215/QĐ-TTg nêu rõ, Quy trình vận hành liên hồ chứa là giải pháp phi công trình để phối hợp vận hành giữa các hồ, đập góp phần nâng cao hiệu quả cắt, giảm lũ cho hạ du trong mùa lũ và sử dụng hiệu quả nguồn nước, giảm thiểu nguy cơ hạn hán, thiếu nước trong mùa cạn trên lưu vực sông Hương.
Các bộ, ngành, địa phương theo chức năng, nhiệm vụ được giao tổ chức thực hiện việc bảo đảm an toàn cho hạ du trong mùa lũ và đáp ứng nhu cầu sử dụng nước trong mùa cạn trên cơ sở thực hiện đồng bộ, tổng thể các giải pháp công trình, phi công trình, trong đó bao gồm xây dựng, nâng cấp hệ thống hạ tầng phòng, chống thiên tai, thủy lợi, thủy điện, cấp nước, quy hoạch đô thị, quy hoạch sử dụng đất và các quy hoạch ngành, chi tiết ngành có liên quan.
Quyết định có hiệu lực kể từ ngày ký và thay thế Quyết định số 1606/QĐ-TTg ngày 13/11/2019 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Hương. Các quy trình vận hành hồ, đập đã được ban hành trước đó nhưng không phù hợp với quy định mới phải được sửa đổi, bổ sung để bảo đảm thống nhất trong tổ chức thực hiện.
DWRM