Thủ tướng Chính phủ ban hành Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Srêpốk: Tăng cường an toàn công trình, chủ động điều tiết nguồn nước

09:00 14/11/2026

Ngày 13/11/2026, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng ký ban hành Quyết định số 2214/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Srêpốk.

Theo Quyết định số 2214/QĐ-TTg, Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Srêpốk áp dụng đối với 11 hồ chứa gồm: Krông Nô 2, Krông Nô 3, Buôn Tua Srah, Chư Pông Krông, Krông Pách Thượng, Krông Búk Hạ, Buôn Kuốp, Hòa Phú, Đrây H’Linh, Srêpôk 3 và Srêpôk 4; cùng Nhà máy thủy điện Srêpôk 4A.


Quy trình được xây dựng trên cơ sở các quy định của pháp luật về tài nguyên nước, phòng, chống thiên tai, thủy lợi, khí tượng thủy văn, điện lực và quản lý an toàn đập, hồ chứa nước. Việc ban hành Quy trình nhằm thiết lập cơ chế phối hợp vận hành giữa các hồ chứa, công trình trên lưu vực, bảo đảm việc điều tiết dòng chảy được thực hiện có tính toán tổng thể, phù hợp với diễn biến thủy văn và yêu cầu sử dụng nước ở hạ du.

(Ảnh: Internet)

Mùa lũ: Ưu tiên an toàn công trình, giảm lũ cho hạ du


Quy trình xác định rõ nguyên tắc và thứ tự ưu tiên trong vận hành các hồ chứa vào mùa lũ. Trước hết là bảo đảm an toàn công trình; tiếp đó là góp phần giảm lũ cho hạ du, không gây biến động dòng chảy đột ngột vùng biên giới Việt Nam – Campuchia; đồng thời bảo đảm hiệu quả cấp nước, phát điện, duy trì dòng chảy tối thiểu trên sông, góp phần bảo đảm an ninh nguồn nước và an ninh năng lượng.


Đặc biệt, yêu cầu an toàn công trình được cụ thể hóa theo cấp độ thiết kế của từng nhóm hồ, gắn với chu kỳ lặp lại của trận lũ. Theo đó, các hồ Buôn Tua Srah, Krông Pách Thượng, Krông Búk Hạ, Buôn Kuốp, Srêpôk 3 và Srêpôk 4 phải bảo đảm không để mực nước hồ vượt cao trình mực nước lũ kiểm tra đối với các trận lũ có chu kỳ lặp lại nhỏ hơn hoặc bằng 1.000 năm.


Đối với hồ Krông Nô 2 và Krông Nô 3, yêu cầu bảo đảm an toàn được xác định với các trận lũ có chu kỳ lặp lại nhỏ hơn hoặc bằng 500 năm. Các hồ Chư Pông Krông, Hòa Phú và Đrây H’Linh phải bảo đảm mực nước hồ không vượt cao trình mực nước lũ kiểm tra đối với các trận lũ có chu kỳ lặp lại nhỏ hơn hoặc bằng 200 năm.


Để chủ động ứng phó với lũ, Quy trình quy định nhiều chế độ vận hành, gồm: hạ thấp mực nước hồ để tạo thêm dung tích phòng lũ; duy trì mực nước hồ; vận hành cắt, giảm lũ cho hạ du; đưa mực nước hồ trở lại mức cao nhất trong thời kỳ mùa lũ khi điều kiện cho phép; vận hành bảo đảm an toàn công trình; tích nước cuối mùa lũ và vận hành trong điều kiện bình thường.


Trong đó, vận hành hạ thấp mực nước hồ được thực hiện thông qua điều tiết xả nước với tổng lưu lượng xả lớn hơn lưu lượng nước đến hồ, nhằm đưa mực nước về mức đón lũ theo quy định, tạo thêm dung tích để tiếp nhận lượng nước lũ. Ngược lại, khi thực hiện cắt, giảm lũ cho hạ du, hồ điều tiết với tổng lưu lượng xả nhỏ hơn lưu lượng nước đến, qua đó giữ lại một phần nước trong hồ, nhưng phải bảo đảm mực nước không vượt quá mực nước dâng bình thường.


Quy trình cũng quy định việc duy trì mực nước hồ được thực hiện khi tổng lưu lượng xả tương đương với lưu lượng nước đến hồ, trong phạm vi sai số cho phép ±10%. Các chế độ vận hành được lựa chọn căn cứ vào mực nước hồ, lưu lượng nước đến, tình hình mưa lũ và mực nước tại các trạm thủy văn, nhằm bảo đảm phối hợp điều tiết phù hợp với diễn biến thực tế.


Đáng chú ý, việc vận hành giảm lũ cho hạ du phải được triển khai khi Cục Khí tượng Thủy văn cảnh báo hoặc dự báo có bão khẩn cấp, áp thấp nhiệt đới gần bờ hoặc các hình thế thời tiết khác có khả năng gây mưa, lũ, dự kiến ảnh hưởng trực tiếp đến địa phương hoặc gây ngập lụt trên lưu vực trong khoảng 24–48 giờ tới. Ngay cả khi không có dự báo mưa, lũ, chế độ vận hành giảm lũ vẫn được kích hoạt nếu lưu lượng nước đến hồ vượt các ngưỡng quy định: 650 m³/s đối với hồ Buôn Tua Srah, 220 m³/s đối với hồ Krông Búk Hạ và 1.200 m³/s đối với hồ Srêpôk 3.


Việc vận hành giảm lũ được duy trì cho đến khi mực nước hồ không vượt mức quy định hoặc mực nước tại các trạm thủy văn đã xuống dưới báo động I và tiếp tục giảm, đồng thời không còn khả năng xuất hiện đợt lũ mới.


Bên cạnh đó, từ ngày 20/10, các hồ Buôn Tua Srah, Srêpôk 3 và Krông Búk Hạ có thể bắt đầu thực hiện chế độ tích nước cuối mùa lũ nếu không xuất hiện các tình huống phải vận hành giảm lũ. Điều kiện kèm theo là bản tin dự báo, cảnh báo trong 10 ngày tới của Cục Khí tượng Thủy văn không có thông tin về các hình thế thời tiết có khả năng gây mưa, lũ lớn trên lưu vực. Việc tích nước vì vậy phải gắn với theo dõi, đánh giá diễn biến thời tiết, không làm ảnh hưởng đến yêu cầu an toàn công trình và khả năng ứng phó khi xuất hiện lũ mới.


Mùa cạn: Bảo đảm nhu cầu hạ du, duy trì dòng chảy và an ninh nguồn nước


Trong mùa cạn, nguyên tắc vận hành được xác định theo hướng bảo đảm an toàn công trình; đảm bảo nhu cầu sử dụng nước ở hạ du; đồng thời, bảo đảm hiệu quả cấp nước, phát điện và duy trì dòng chảy tối thiểu trên sông, góp phần đảm bảo an ninh nguồn nước, năng lượng.


Quy trình phân định rõ thời gian vận hành mùa lũ và mùa cạn theo đặc điểm thủy văn của từng hệ thống sông. Cụ thể, đối với sông Krông Nô và dòng chính sông Srêpốk, mùa lũ được tính từ ngày 01/8 đến ngày 30/11; mùa cạn từ ngày 01/12 đến ngày 31/7 năm sau. Đối với sông Krông Ana, thời gian mùa lũ bắt đầu từ ngày 15/8 và kết thúc ngày 15/12; mùa cạn từ ngày 16/12 đến ngày 14/8 năm sau.


Việc xác định thời gian vận hành riêng cho từng hệ thống sông cho thấy yêu cầu điều tiết phải phù hợp với đặc điểm diễn biến dòng chảy, không áp dụng máy móc một mốc thời gian chung cho toàn lưu vực. Đây là cơ sở để các chủ hồ, cơ quan quản lý và địa phương chủ động xây dựng kế hoạch vận hành, sử dụng nước và chuẩn bị phương án ứng phó với các tình huống bất lợi.


Phân định thẩm quyền chỉ đạo, tăng cường trách nhiệm phối hợp


Một nội dung quan trọng khác của Quy trình là quy định cụ thể trách nhiệm và thẩm quyền quyết định vận hành hồ trong mùa lũ. Theo đó, đối với việc vận hành giảm lũ cho hạ du, phối hợp vận hành giảm lũ, tích nước cuối mùa lũ và vận hành trong tình huống bất thường, khẩn cấp, thẩm quyền chỉ đạo, quyết định được giao cho Trưởng ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh Đắk Lắk và Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk theo từng chế độ vận hành.


Cụ thể, Trưởng ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh Đắk Lắk quyết định việc vận hành giảm lũ cho hạ du, bao gồm các chế độ hạ thấp mực nước hồ, duy trì mực nước hồ, cắt, giảm lũ và đưa mực nước hồ trở lại mức cao nhất trong điều kiện bình thường; đồng thời quyết định việc phối hợp vận hành giảm lũ cho hạ du. Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk quyết định việc tích nước cuối mùa lũ và vận hành trong các tình huống bất thường, khẩn cấp.


Đối với chế độ vận hành bảo đảm an toàn công trình và vận hành trong điều kiện bình thường, Giám đốc, Tổng Giám đốc hoặc Thủ trưởng đơn vị quản lý, vận hành hồ chứa, nhà máy thủy điện quyết định trên cơ sở quy trình vận hành hồ chứa đã được cấp có thẩm quyền ban hành và chịu trách nhiệm về quyết định của mình.


Việc phân định rõ thẩm quyền góp phần bảo đảm quá trình chỉ đạo, điều hành được thực hiện thống nhất, kịp thời, đồng thời xác định trách nhiệm của từng chủ thể trong các tình huống vận hành khác nhau. Quy trình cũng nhấn mạnh, trường hợp người có thẩm quyền không thực hiện trách nhiệm được giao, dẫn đến mất an toàn công trình, hạ du hoặc gây thiệt hại về tính mạng, tài sản của người dân thì phải chịu xử lý theo quy định của pháp luật.


Quyết định số 2214/QĐ-TTg cũng nêu, Trưởng Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia; Bộ trưởng các Bộ: Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương, Xây dựng, Khoa học và Công nghệ, Tài chính; Chủ tịch UBND và Trưởng ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự các tỉnh Đắk Lắk, Lâm Đồng; Chủ tịch Ủy ban sông Mê Công Việt Nam; Cục trưởng Cục Khí tượng Thủy văn; cùng người đứng đầu các đơn vị quản lý, vận hành hồ, nhà máy và các cơ quan liên quan có trách nhiệm tổ chức thực hiện Quyết định này.


Đặc biệt, Quyết định xác định Quy trình vận hành liên hồ chứa là giải pháp phi công trình để phối hợp vận hành giữa các hồ chứa, công trình góp phần nâng cao hiệu quả cắt, giảm lũ cho hạ du trong mùa lũ và sử dụng hiệu quả nguồn nước, giảm thiểu nguy cơ hạn hán, thiếu nước trong mùa cạn trên lưu vực sông Srêpốk. Các bộ, ngành, địa phương theo chức năng, nhiệm vụ được giao tổ chức thực hiện việc bảo đảm an toàn cho hạ du trong mùa lũ và đáp ứng nhu cầu sử dụng nước trong mùa cạn trên cơ sở thực hiện đồng bộ, tổng thể các giải pháp công trình, phi công trình, trong đó bao gồm xây dựng, nâng cấp hệ thống hạ tầng phòng, chống thiên tai, thủy lợi, thủy điện, cấp nước, quy hoạch đô thị, quy hoạch sử dụng đất và các quy hoạch ngành, chi tiết ngành có liên quan.


Quyết định số 2214/QĐ-TTg có hiệu lực kể từ ngày ký và thay thế Quyết định số 1612/QĐ-TTg ngày 13/11/2019 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Srêpốk. Các quy trình vận hành hồ chứa đã ban hành trước đó nếu không phù hợp với quy định mới phải được sửa đổi, bổ sung để bảo đảm tính thống nhất trong tổ chức thực hiện.


Đối với hồ Krông Pách Thượng, khi được cấp có thẩm quyền cho phép tích nước đến mực nước dâng bình thường, hồ phải thực hiện vận hành theo Quy trình mới. Quy định này góp phần bảo đảm sự đồng bộ trong phối hợp điều tiết giữa các công trình, nhất là khi hồ được đưa vào chế độ tích nước và vận hành theo các yêu cầu chung của toàn lưu vực.

DWRM