Trao đổi giải pháp, thúc đẩy nghiên cứu và triển khai bổ cập tầng chứa nước có kiểm soát tại Việt Nam

Tiếp nối chương trình tập huấn tổ chức tại thành phố Cần Thơ, ngày 12/11, tại Hà Nội, Cục Quản lý tài nguyên nước phối hợp với Đại sứ quán Hà Lan tại Việt Nam và Viện Nghiên cứu Deltares (Hà Lan) tổ chức tập huấn với chủ đề “Trao đổi về giải pháp và khả năng triển khai bổ cập tầng chứa nước có kiểm soát (MAR) tại Việt Nam”. Tham dự tập huấn có cán bộ kỹ thuật của Cục Quản lý tài nguyên nước, Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nước quốc gia, Viện Khoa học tài nguyên nước, Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường, Trường Đại học Mỏ - Địa chất; cùng đại diện các cơ quan, đơn vị liên quan, chuyên gia và nhà khoa học trong lĩnh vực tài nguyên nước.

 

Phát biểu tại chương trình, ông Nguyễn Văn Nghĩa, Trưởng phòng Lưu vực sông Đông Nam Bộ (Cục Quản lý tài nguyên nước) cho biết, Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong quản lý tài nguyên nước, nổi bật là tình trạng thiếu nước theo mùa, suy giảm mực nước dưới đất, xâm nhập mặn và tác động ngày càng gia tăng của biến đổi khí hậu. Thực tiễn này đòi hỏi phải tiếp tục nghiên cứu, áp dụng các giải pháp quản lý, bảo vệ và sử dụng tài nguyên nước theo hướng chủ động, tổng hợp và bền vững.

Thời gian qua, việc hoàn thiện thể chế, chính sách và tăng cường kiểm soát, hạn chế khai thác nước dưới đất tại các khu vực có nguy cơ suy giảm đã bước đầu mang lại kết quả tích cực. Mực nước dưới đất tại một số khu vực, trong đó có Thành phố Hồ Chí Minh và vùng lân cận, từng bước được phục hồi. Tuy nhiên, tại nhiều khu vực, đặc biệt là vùng Nam sông Hậu và bán đảo Cà Mau, áp lực khai thác vẫn lớn, khiến mực nước ở một số tầng chứa nước tiếp tục có xu hướng suy giảm.

Theo ông Nguyễn Văn Nghĩa, bên cạnh các giải pháp kiểm soát khai thác, cần nghiên cứu những phương thức chủ động bổ sung, phục hồi và bảo vệ nguồn nước dưới đất. Trong đó, bổ cập tầng chứa nước có kiểm soát (Managed Aquifer Recharge – MAR) được xem là một giải pháp tiềm năng, giúp tăng cường khả năng lưu trữ nước, hỗ trợ phục hồi các tầng chứa nước, góp phần bảo đảm an ninh nguồn nước và nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Tập trung vào tính khả thi, lựa chọn địa điểm và yêu cầu kỹ thuật

Tại buổi tập huấn, các đại biểu tập trung trao đổi về tổng quan giải pháp MAR, hướng dẫn kỹ thuật và quy trình đánh giá khả năng triển khai tại Việt Nam. Các nội dung chuyên môn gồm đánh giá tính khả thi và lựa chọn địa điểm; thiết kế hệ thống; xây dựng chương trình quan trắc, quản lý thích ứng; chia sẻ bài học từ các mô hình thí điểm; đồng thời nhận diện những khó khăn, rào cản trong quá trình triển khai và nhân rộng.

Đáng chú ý, dự thảo “Hướng dẫn kỹ thuật về bổ cập tầng chứa nước có kiểm soát (MAR) tại Việt Nam” được xây dựng với sự phối hợp của Cục Quản lý tài nguyên nước và hỗ trợ kỹ thuật từ Viện Nghiên cứu Deltares thông qua Hội đồng quốc tế về Đồng bằng, Vùng ven biển và Hải đảo (IPDC). Tài liệu tổng hợp các hướng dẫn, nghiên cứu và kinh nghiệm quốc tế, đồng thời xem xét điều kiện thực tế và quy định pháp luật liên quan tại Việt Nam, nhằm cung cấp cơ sở kỹ thuật phục vụ nghiên cứu, đánh giá và xem xét áp dụng MAR.

Theo định hướng của tài liệu, việc lựa chọn giải pháp MAR cần được xem xét trên cơ sở tổng hợp các yếu tố địa chất thủy văn, nguồn nước, chất lượng nước, khả năng tiếp nhận và lưu trữ nước của tầng chứa nước, mục tiêu bổ cập, điều kiện mặt bằng, tính khả thi về kỹ thuật và năng lực vận hành, quan trắc lâu dài. Đặc biệt, cần đánh giá đầy đủ các rủi ro tiềm ẩn đối với môi trường và chất lượng nước dưới đất để bảo đảm việc bổ cập được thực hiện an toàn, phù hợp với điều kiện từng khu vực.

Tăng cường trao đổi chuyên môn, thúc đẩy hợp tác triển khai MAR

Thông qua các tham luận và thảo luận, các chuyên gia trong nước và quốc tế cùng đại diện các cơ quan quản lý, đơn vị nghiên cứu tập trung chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, làm rõ những yêu cầu về kỹ thuật, nguồn lực, cơ chế chính sách và tổ chức thực hiện. Đây cũng là cơ hội để đánh giá khả năng vận dụng các mô hình MAR phù hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và đặc điểm địa chất thủy văn của từng địa phương.

Việc nghiên cứu, triển khai MAR cần được thực hiện theo lộ trình phù hợp, bắt đầu từ đánh giá sơ bộ, khảo sát và nghiên cứu tính khả thi tại địa điểm cụ thể, sau đó thiết kế, thử nghiệm, quan trắc và đánh giá trước khi xem xét vận hành ở quy mô đầy đủ. Cách tiếp cận này góp phần kiểm soát rủi ro, bảo đảm hiệu quả kỹ thuật và tính bền vững của giải pháp.

DWRM