Cục Quản lý tài nguyên nước chủ động điều hòa nguồn nước trước nguy cơ El Niño

Trong tháng 8/2026, Cục Quản lý tài nguyên nước tiếp tục theo dõi chặt chẽ diễn biến nguồn nước trên các lưu vực sông, giám sát việc vận hành hồ chứa và phối hợp với các địa phương triển khai giải pháp điều hòa, phân phối nước. Trong bối cảnh dòng chảy trên nhiều lưu vực suy giảm, nguy cơ thiếu hụt nguồn nước do tác động của El Niño ngày càng rõ nét, công tác dự báo, điều hành từ sớm được xác định là nhiệm vụ quan trọng nhằm bảo đảm nguồn nước phục vụ dân sinh và phát triển kinh tế – xã hội.

 

Nguồn nước suy giảm trên nhiều lưu vực sông

Theo Báo cáo số 232/BC-TNN ngày 25/8/2026, Cục Quản lý tài nguyên nước đã duy trì việc theo dõi diễn biến nguồn nước trên các sông, suối và hồ chứa lớn thông qua hệ thống giám sát vận hành theo quy trình liên hồ chứa, hệ thống thông tin tài nguyên nước trên các lưu vực sông, kết hợp cập nhật bản tin dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn. Cục đồng thời phối hợp chặt chẽ với các địa phương, các đơn vị quản lý, vận hành công trình khai thác, sử dụng nước để kịp thời hướng dẫn, giải quyết những khó khăn vướng mắc trong công tác quản lý cũng như hoạt động khai thác, sử dụng tài nguyên nước.

Kết quả theo dõi trong tháng 8 cho thấy tình hình nguồn nước có sự phân hóa giữa các khu vực, song xu thế suy giảm dòng chảy chiếm ưu thế trên phần lớn các lưu vực sông. Tại nhiều sông, suối chính ở thượng nguồn các hồ chứa thuộc quy trình vận hành liên hồ chứa, dòng chảy thấp hơn hoặc xấp xỉ cùng kỳ tháng 8/2025. So với giai đoạn 2015–2025, dòng chảy tháng 8 trên phần lớn các sông chính thuộc 11 lưu vực sông lớn, quan trọng thấp hơn trung bình nhiều năm từ 10% đến 95%.

Tình trạng thiếu hụt thể hiện rõ tại khu vực miền Trung và Tây Nguyên. Lượng nước trong tháng tại sông Cả, sông Chu, sông Bồ, sông Hương, sông Thu Bồn và sông Vu Gia giảm khoảng 50–86% so với cùng kỳ năm trước; đồng thời thấp hơn trung bình giai đoạn 2022–2025 từ khoảng 7–58%. Đây là những tín hiệu cần được theo dõi chặt chẽ, bởi suy giảm dòng chảy có thể làm giảm khả năng đáp ứng nhu cầu khai thác, sử dụng nước, nhất là trong thời kỳ nhu cầu nước cho sinh hoạt và sản xuất tăng cao.

Tính từ đầu năm đến hết tháng 8/2026, nhiều lưu vực tiếp tục ghi nhận tổng lượng nước thấp hơn trung bình giai đoạn 2022–2025. Mức thiếu hụt lớn tập trung tại sông Ba, giảm 50%; sông Bồ giảm 38,7%; sông Hương giảm 34,5%; sông Srêpốk giảm 25,1%; sông Vu Gia giảm 19,8%; sông Thu Bồn giảm 17,9%; sông Trà Khúc giảm 17,8%; sông Chu giảm 15,1% và sông Cả giảm 10,4%.

Đáng chú ý, sông Ba là lưu vực có mức thiếu hụt lớn nhất trong số các lưu vực được báo cáo. Diễn biến này cho thấy nguy cơ thiếu nước vẫn hiện hữu tại miền Trung và Tây Nguyên, đòi hỏi các địa phương cần chủ động rà soát nhu cầu sử dụng nước, xây dựng kế hoạch khai thác phù hợp và có phương án ưu tiên trong trường hợp nguồn nước tiếp tục suy giảm.

Ở chiều ngược lại, một số khu vực vẫn duy trì điều kiện nguồn nước tương đối thuận lợi. Tổng lượng nước trên sông Hồng tính đến tháng 8 cao hơn trung bình giai đoạn 2022–2025 khoảng 2,7%. Hệ thống sông Cửu Long tiếp tục có nguồn nước dồi dào: tổng lượng nước tại trạm Tân Châu và Châu Đốc lần lượt cao hơn trung bình nhiều năm 13,3% và 15,9%. Tuy nhiên, tại hệ thống sông Đồng Nai, tổng lượng nước cao hơn cùng kỳ năm trước 1,7% nhưng vẫn thấp hơn trung bình nhiều năm 19,1%. Những khác biệt này cho thấy việc điều hành nguồn nước cần dựa trên đặc điểm từng lưu vực, không thể áp dụng một phương án chung cho tất cả các khu vực.

Giám sát hồ chứa, bảo đảm nhu cầu nước hạ du

Cùng với theo dõi dòng chảy, Cục Quản lý tài nguyên nước tăng cường giám sát vận hành 134 hồ chứa lớn, quan trọng thuộc 11 quy trình vận hành liên hồ chứa trên 11 lưu vực sông. Trong tháng 8, nhiều hồ chứa đã vận hành linh hoạt nhằm tiết kiệm nước trong thời gian thấp điểm, đồng thời dự phòng nguồn nước phục vụ phát điện trong các thời kỳ nắng nóng cao điểm. Nhìn chung, hoạt động vận hành cơ bản vẫn bảo đảm nhu cầu nước ở hạ du và tuân thủ quy trình vận hành liên hồ chứa.

Từ đầu tháng 8 đến thời điểm báo cáo, tổng lượng nước các hồ chứa điều tiết xả về hạ du đạt khoảng 27,7 tỷ m³. Tính đến ngày 26/8/2026, tổng dung tích nước tại các hồ thuộc 11 lưu vực sông đạt khoảng 32,6 tỷ m³, trong đó dung tích có thể điều tiết cấp nước cho hạ du khoảng 17,6 tỷ m³. Theo đánh giá của Cục, lượng nước tích trữ về cơ bản đáp ứng nhu cầu dân sinh và kinh tế ở hạ du hồ chứa, đồng thời còn khả năng điều tiết, bảo đảm cấp nước trong thời gian còn lại của mùa cạn.

Tuy nhiên, khả năng đáp ứng nhu cầu nước trong thời gian tới còn phụ thuộc vào diễn biến thời tiết, lượng mưa, dòng chảy đến hồ và mức độ suy giảm nguồn nước trên từng lưu vực. Vì vậy, Cục tiếp tục theo dõi sát lượng nước tích trữ tại các hồ, đánh giá khả năng cấp nước và kịp thời báo cáo Bộ Nông nghiệp và Môi trường phương án điều chỉnh vận hành khi cần thiết.

Đối với nước dưới đất, công tác giám sát được duy trì tại 111 công trình khai thác quy mô lớn của các tổ chức, cá nhân và 910 công trình thuộc mạng quan trắc tài nguyên nước quốc gia. Kết quả trong tháng 8 cho thấy mực nước dưới đất trung bình có xu thế dâng hoặc hạ nhẹ tùy từng khu vực tầng chứa nước. Tại các khu vực tập trung khai thác lớn ở đồng bằng Bắc Bộ, Nam Bộ và duyên hải miền Trung, mực nước tại các giếng quan trắc và giếng khai thác được báo cáo vẫn nằm trong ngưỡng giới hạn khai thác theo quy định. Kết quả quan trắc là cơ sở phục vụ dự báo, cảnh báo và điều phối hoạt động khai thác, sử dụng nước dưới đất.

Chuẩn bị kịch bản nguồn nước mùa cạn 2026–2027

Trước nguy cơ El Niño tác động rõ hơn đến nguồn nước, Cục Quản lý tài nguyên nước xác định cần chủ động điều hòa, phân phối nước từ sớm, ngay trong mùa lũ năm 2026, thay vì chờ đến khi xảy ra thiếu hụt mới triển khai giải pháp. Việc điều hành phải căn cứ quy hoạch tài nguyên nước, kịch bản nguồn nước, hiện trạng và nhu cầu khai thác, sử dụng nước, hạn ngạch khai thác, đồng thời xem xét tác động của biến đổi khí hậu và nhu cầu của các ngành kinh tế.

Trên cơ sở 8 kịch bản nguồn nước đã được công bố trong mùa cạn năm 2025–2026 đối với các lưu vực sông liên tỉnh đã được phê duyệt quy hoạch tổng hợp, Cục đã đôn đốc các Sở Nông nghiệp và Môi trường tham mưu UBND các tỉnh, thành phố xây dựng kế hoạch khai thác, sử dụng nước phù hợp với trạng thái nguồn nước được công bố. Cục cũng đang chuẩn bị xây dựng kịch bản nguồn nước mùa cạn năm 2026–2027, trong đó ưu tiên sớm hoàn thiện kịch bản cho các lưu vực sông khu vực Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ.

Ba nhóm nhiệm vụ được tập trung triển khai gồm: xây dựng, trình Bộ công bố kịch bản nguồn nước mùa cạn 2026–2027; rà soát, hoàn thiện quy trình vận hành liên hồ chứa trên 11 lưu vực sông; xây dựng phương án điều hòa, phân phối tài nguyên nước và báo cáo Bộ về hiện trạng nguồn nước, nguy cơ thiếu hụt do El Niño để chủ động ứng phó trong các tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027.

Song song với công tác dự báo, Cục tiếp tục phối hợp với các địa phương và đơn vị quản lý, vận hành công trình để hướng dẫn khai thác, sử dụng nước phù hợp; tháo gỡ vướng mắc trong quá trình thực hiện quy định về tài nguyên nước. Trong tháng 8, Cục đã ban hành 54 văn bản trả lời các địa phương, tổ chức, cá nhân về thủ tục hành chính, quản lý hoạt động khai thác và sử dụng nước, tiền cấp quyền khai thác, giám sát tài nguyên nước và các vấn đề liên quan.

Trong điều kiện nguồn nước biến động ngày càng khó lường, chủ động theo dõi, dự báo và điều hành theo từng lưu vực là giải pháp then chốt để giảm thiểu rủi ro thiếu nước.

 

 

 

nongnghiepmoitruong.vn