Lưu vực sông Hồng - Thái Bình: Nguồn nước duy trì trạng thái bình thường, chủ động chuẩn bị cho mùa cạn 2026-2027

Theo báo cáo của Cục Quản lý tài nguyên nước, đến ngày 30/6/2026, nguồn nước trên lưu vực sông Hồng - Thái Bình trong mùa cạn năm 2025-2026 duy trì “trạng thái bình thường”, cơ bản phù hợp và có xu thế tốt hơn so với KBNN đã công bố.

 

Nguồn nước cơ bản phù hợp với Kịch bản

Kết quả theo dõi hiện trạng nguồn nước, tình hình khai thác, sử dụng nước và diễn biến khí tượng, thủy văn cho thấy nguồn nước trên lưu vực sông Hồng - Thái Bình đến hết tháng 6/2026 cơ bản đáp ứng nhu cầu sử dụng nước, đồng thời diễn biến nguồn nước nhìn chung phù hợp với các nhận định trong KBNN mùa cạn năm 2025-2026.

Đáng chú ý, tổng lượng mưa trên lưu vực có diễn biến tương đối phù hợp với xu thế được dự báo trong KBNN. Trong tháng 6/2026, khu vực Bắc Bộ xuất hiện 4 đợt mưa, lần lượt vào các thời kỳ từ ngày 4-6/6, 8-12/6, 15-22/6 và 26-30/6.

Trong đó, đợt mưa từ ngày 26-30/6 tại khu vực Đông Bắc Bộ đã gây mưa vừa, mưa to trên diện rộng, có nơi mưa rất to. Tổng lượng mưa phổ biến từ 120-240 mm, một số nơi trên 250 mm. Tuy nhiên, xét trên phạm vi toàn lưu vực, tổng lượng mưa trong tháng 6 phổ biến vẫn thấp hơn từ 15-50% so với trung bình nhiều năm cùng thời kỳ. Riêng một số khu vực vùng núi phía Đông Bắc Bộ ghi nhận lượng mưa cao hơn từ 30-55% so với trung bình nhiều năm.

Cùng với diễn biến lượng mưa, dòng chảy trên lưu vực sông Hồng - Thái Bình tiếp tục là yếu tố tích cực. Theo đánh giá của Cục Quản lý tài nguyên nước, dòng chảy phổ biến cao hơn trung bình thời kỳ cùng thời kỳ và phù hợp với xu hướng đã được nhận định trong KBNN.

Qua theo dõi, giám sát từ đầu mùa cạn đến thời điểm kết thúc mùa cạn, toàn bộ phạm vi lưu vực sông Hồng - Thái Bình chưa xuất hiện tình trạng hạn hán, thiếu nước. Đây là tín hiệu tích cực, cho thấy nguồn nước trong mùa cạn năm 2025-2026 cơ bản đáp ứng yêu cầu khai thác, sử dụng nước trên lưu vực.

Các hồ chứa duy trì lượng nước trong vùng an toàn

Đối với các hồ chứa lớn, quan trọng, đến ngày 30/6/2026, tổng lượng nước tại 7 hồ gồm Lai Châu, Sơn La, Hòa Bình, Bản Chát, Huội Quảng, Thác Bà và Tuyên Quang đạt khoảng 16.693,53 triệu m³, tương đương khoảng 59,9% dung tích toàn bộ.

Theo đánh giá, lượng nước tích trữ tại các hồ cơ bản nằm trong vùng an toàn cấp nước và xấp xỉ mức đã được nhận định trong KBNN mùa cạn năm 2025-2026. Đây là cơ sở quan trọng để bảo đảm các yêu cầu sử dụng nước trong giai đoạn cuối mùa cạn, đồng thời tạo dư địa cho công tác điều tiết nguồn nước khi bước vào mùa lũ.

Đối với 30 hồ, cụm hồ chứa thủy lợi có dung tích từ 5 triệu m³ trở lên, tổng lượng nước trữ đến ngày 30/6/2026 đạt khoảng 540,6 triệu m³, tương đương khoảng 67,4% dung tích toàn bộ. Nhìn tổng thể, hệ thống hồ chứa trên lưu vực đang duy trì lượng nước tương đối thuận lợi.

Nước dưới đất cơ bản ổn định

Nguồn nước dưới đất trên lưu vực sông Hồng - Thái Bình trong tháng 6/2026 cũng duy trì trạng thái ổn định và phù hợp với KBNN đã công bố, cơ bản bảo đảm khả năng cấp nước cho các công trình khai thác nước dưới đất.

Tại các lỗ khoan quan trắc thuộc mạng quan trắc quốc gia tài nguyên nước trong tầng chứa nước qp ở khu vực Đồng bằng sông Hồng, mực nước dưới đất dao động trong khoảng từ 0,06-28,6 m.

So với cùng kỳ năm 2025, mực nước dưới đất có xu thế dâng hoặc hạ tùy theo vị trí quan trắc. Biên độ dâng dao động từ 0,02-2,32 m, trung bình 0,53 m; biên độ hạ từ 0,01-1,68 m, trung bình 0,39 m.

Trên các lưu vực sông Đà, Thao, Lô - Gâm và Cầu - Thương, mực nước trong các tầng chứa nước khe nứt, karst dao động từ 2,42-14,36 m. So với cùng kỳ năm 2025, mực nước cũng có sự khác biệt theo từng vị trí quan trắc, với biên độ dâng từ 0,14-0,84 m, trung bình 0,47 m; biên độ hạ từ 0,21-1,72 m, trung bình 0,73 m.

Dù nguồn nước dưới đất nhìn chung ổn định, tại một số điểm có công trình khai thác quy mô lớn trên địa bàn Hà Nội, Hưng Yên và Bắc Ninh, mực nước dưới đất đang nằm khá sâu. Một số lỗ khoan có mực nước gần ngưỡng giới hạn khai thác. Do đó, việc giám sát khai thác nước dưới đất tại các khu vực này vẫn cần được duy trì chặt chẽ nhằm kiểm soát nguy cơ suy giảm mực nước.

Tăng cường triển khai Kịch bản nguồn nước tại địa phương

Đến kỳ báo cáo, 12/15 tỉnh, thành phố trên lưu vực đã đăng tải KBNN trên cổng thông tin điện tử của địa phương, gồm Lai Châu, Sơn La, Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình, Lào Cai, Lạng Sơn, Phú Thọ, Quảng Ninh, Hà Nội, Hải Phòng và Điện Biên.

Đối với việc ban hành kế hoạch khai thác, sử dụng nước, đã có 11/15 tỉnh, thành phố thực hiện, gồm Điện Biên, Lạng Sơn, Lai Châu, Sơn La, Tuyên Quang, Hải Phòng, Bắc Ninh, Ninh Bình, Thái Nguyên, Phú Thọ và Quảng Ninh.

Trong khi đó, Hà Nội, Lào Cai, Cao Bằng và Hưng Yên chưa ban hành kế hoạch khai thác, sử dụng nước theo KBNN.

Việc công bố KBNN và xây dựng kế hoạch khai thác, sử dụng nước có ý nghĩa quan trọng trong điều hòa, phân phối nguồn nước theo từng trạng thái, đồng thời giúp các địa phương chủ động hơn trong quản lý nguồn nước, nhất là khi điều kiện khí tượng, thủy văn có những biến động khó dự báo.

Chuyển sang mùa lũ, nguồn nước được dự báo gia tăng

Theo KBNN trên lưu vực sông Hồng - Thái Bình mùa cạn năm 2025-2026, thời kỳ mùa cạn kết thúc vào tháng 6/2026. Trên cơ sở hiện trạng nguồn nước và nhận định khí tượng, thủy văn, khi lưu vực chuyển sang thời kỳ mùa lũ, nguồn nước được dự báo sẽ gia tăng đáng kể dưới tác động của lượng mưa.

Dự báo tổng lượng mưa tháng 7/2026 khoảng 280-380 mm, phổ biến cao hơn 5-15% so với trung bình nhiều năm. Trong tháng 8, tổng lượng mưa dự báo khoảng 280-430 mm, phổ biến cao hơn 10-30% so với trung bình nhiều năm; riêng khu vực Đông Bắc Bộ có nơi cao hơn 25-50%. Sang tháng 9, lượng mưa phổ biến khoảng 150-300 mm, thấp hơn từ 5-20% so với trung bình nhiều năm.

Về dòng chảy, trong giai đoạn từ tháng 7-9/2026, trên lưu vực dự báo xuất hiện khoảng 2-3 đợt lũ. Đỉnh lũ trên các sông nhỏ và khu vực thượng nguồn hệ thống sông Hồng - Thái Bình có khả năng ở mức báo động 2 đến báo động 3; khu vực hạ lưu sông Hồng - Thái Bình dao động ở mức báo động 1 và trên báo động 1.

Những diễn biến này đòi hỏi công tác vận hành hồ chứa phải được thực hiện linh hoạt, bám sát diễn biến thực tế của mưa, lũ và dòng chảy, bảo đảm đồng thời các yêu cầu về an toàn công trình, phòng chống lũ và tích nước.

Chủ động ứng phó nguy cơ thiếu nước mùa cạn 2026-2027

Một yếu tố cần đặc biệt lưu ý trong giai đoạn tới là diễn biến của hệ thống ENSO. Theo nhận định khí tượng, thủy văn, ENSO đã chuyển sang trạng thái El Niño, với chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển khu vực trung tâm Thái Bình Dương, khu vực NINO3.4, trong tuần đầu tháng 6/2026 cao hơn trung bình nhiều năm 0,9°C.

Trong điều kiện El Niño, nắng nóng có khả năng gia tăng và gay gắt hơn, trong khi mùa mưa có thể kết thúc sớm và lượng mưa có khả năng thiếu hụt. Nếu diễn biến này xảy ra, khả năng tích nước của các hồ chứa có thể bị ảnh hưởng, làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt nguồn nước trong mùa cạn tiếp theo.

Vì vậy, dù mùa cạn 2025-2026 kết thúc trong trạng thái nguồn nước bình thường, công tác quản lý không thể dừng ở việc đánh giá trạng thái hiện tại mà cần chuyển sang chuẩn bị sớm cho mùa cạn 2026-2027.

Cục Quản lý tài nguyên nước đang triển khai xây dựng KBNN trên lưu vực sông Hồng - Thái Bình cho mùa cạn năm 2026-2027. Trong thời gian tới, Cục sẽ tiếp tục theo dõi chặt chẽ diễn biến nguồn nước và việc vận hành các hồ chứa thuộc Quy trình vận hành liên hồ chứa, đặc biệt trong mùa lũ, nhằm chủ động ứng phó với các diễn biến bất thường của mưa, lũ, bảo đảm an toàn công trình và vùng hạ du.

Cùng với đó, việc theo dõi lượng nước tích trữ tại các hồ sẽ được tăng cường để kịp thời nghiên cứu phương án tích nước. Trong trường hợp mùa mưa kết thúc sớm, lượng mưa thiếu hụt và nguy cơ không tích đủ nước cho mùa cạn năm 2027 gia tăng, các phương án vận hành cần được chuẩn bị từ sớm, nhưng phải bảo đảm an toàn công trình, an toàn chống lũ cho hạ du và tránh xả thừa gây lãng phí nguồn nước.

Cục Khí tượng Thủy văn được đề nghị tiếp tục theo dõi, dự báo và cập nhật thường xuyên tình hình khí tượng, thủy văn, đặc biệt là trạng thái El Niño và diễn biến mưa, lũ trong các tháng tiếp theo. Cơ quan quản lý công trình thủy lợi tiếp tục chỉ đạo khai thác, sử dụng nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, sinh hoạt nông thôn; bảo đảm an toàn hồ chứa, hệ thống công trình thủy lợi trong mùa mưa lũ và chủ động phương án tích nước cho mùa cạn năm 2027.

DWRM