Tập trung xác định các tác động của El Nino với nền kinh tế

Đây là khẳng định của Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành tại buổi làm việc với Cục Khí tượng Thủy văn chiều 16/6 về xu thế khí hậu nửa cuối năm 2026 và tình hình hiện tượng El Nino.

 

El Nino hình thành nhanh và có thể đạt cường độ rất mạnh
 

Ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết, theo số liệu quan trắc, nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực Nino 3.4 đã ấm hơn 0,5 độ C so với mức trung bình nhiều năm vào tháng 5 và tăng vọt lên 0,9 độ C vào tuần giữa tháng 6.

 

Các trung tâm khí hậu lớn trên thế giới như Trung tâm Khí hậu Tokyo (TCC), Trung tâm Khí hậu CPC-NOAA, Trung tâm Khí hậu châu Á - Thái Bình Dương (APCC) đều khẳng định El Nino đã hình thành và dự báo về xu thế thiếu hụt lượng mưa, nhiệt độ tăng. Các dự báo hiện nay cho thấy, El Nino sẽ tiếp tục mạnh thêm từ nay đến cuối năm 2026 và có thể kéo dài sang đầu năm 2027. Hiện nay, xác suất xuất hiện El Nino với cường độ rất mạnh là khoảng 60-65% và đợt El Nino này có thể nằm trong nhóm có cường độ mạnh nhất kể từ năm 1950 đến nay.
 

Nếu kịch bản này xảy ra, Việt Nam có nguy cơ đối mặt với nền nhiệt cao hơn trung bình nhiều năm, số đợt không khí lạnh giảm, lượng mưa thiếu hụt trên diện rộng, đặc biệt tại Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ, làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trong các tháng cuối năm 2026 và đầu 2027.

 

Lượng mưa dự báo thiếu hụt trong tháng chính mùa mưa tại khu vực Trung Bộ, tuy nhiên không ngoại trừ có thể xuất hiện các trận mưa lớn cực đoan xảy ra trong phạm vi hẹp và thời gian ngắn. Mùa mưa có khả năng kết thúc sớm ở các khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ, Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ.

 

Trong tháng 7-9/2026, nguy cơ xảy ra hạn hán thiếu nước cục bộ ở những nơi ngoài vùng cấp nước của các công trình thủy lợi tại các tỉnh ven biển biển từ Quảng Trị đến Khánh Hòa, Lâm Đồng. Trong mùa lũ năm 2026, dòng chảy trên các lưu vực sông và hồ chứa có xu thế thấp hơn TBNN. Mặc dù số lượng bão và áp thấp nhiệt đới ảnh hưởng đến Việt Nam thường ít hơn trong các năm El Nino, nhưng vẫn có thể xuất hiện các cơn bão rất mạnh và gây thiệt hại lớn. Vì vậy, không thể chủ quan với nguy cơ thiên tai trong thời gian tới.

Theo ông Khiêm, nhờ theo sát diễn biến El Nino, Cục Khí tượng Thủy văn đã tham mưa cho Bộ Nông nghiệp và Môi trường có công văn thông tin về hiện tượng El Nino ngay từ giữa tháng 4, và nhận định sớm về khả năng thiếu hụt nguồn nước gửi tới Ban chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia. Ngày 4/6, Bộ tiếp tục có công văn về việc tăng cường chủ động phòng ngừa, ứng phó mưa lớn cục bộ, lũ quét, sạt lở đất trong mùa mưa bão năm 2026, nguy cơ xảy ra hạn hán, xâm nhập mặn trong mùa khô 2026-2027.

 

Cục Khí tượng Thủy văn cũng đã liên tục cập nhật thông tin về El Nino gửi các cơ quan báo chí. Dự kiến trong tháng 6, Cục sẽ tổ chức hội thảo dự báo cảnh báo sớm khí tượng thủy văn, thiên tai năm 2025, trong đó trọng tâm thảo luận về El Nino và tác động liên quan tới cộng đồng.

 

Biến thông tin khí hậu thành thông tin kinh tế
 

Trước các dự báo về tình hình El Nino, Thứ trưởng Lê Công Thành thẳng thắn chỉ ra vấn đề hiện nay của ngành KTTV là mới chỉ tập trung vào dự báo phục vụ công tác phòng, tránh thiên tai như nắng nóng, sạt lở, bão lũ. Trong khi đó, việc giảm thiểu thiệt hại kinh tế sâu rộng cho các ngành sản xuất và phát hiện ra các cơ hội tăng trưởng mới chính là giá trị cốt lõi mà ngành chưa chạm tới.

 

Lấy ví dụ, đợt El Nino lần này sẽ ảnh hưởng thế nào đến sản xuất cà phê ở Việt Nam, sản xuất cà phê ở Brazil và một số nước xuất khẩu cà phê lớn trên thế giới. El Nino gây hạn hán diện rộng làm sụt giảm sản lượng nông sản toàn cầu, nếu Việt Nam dự báo sớm và chủ động các giải pháp để giữ vững vùng sản xuất, chúng ta sẽ có lợi thế lớn khi giá gạo, giá cà phê thế giới tăng cao, tạo bước đột phá trong thương mại nông sản. Mặt khác, xu thế ít mưa do El Nino cũng là điều kiện thuận lợi để đẩy nhanh tiến độ xây dựng các công trình hạ tầng trọng điểm của quốc gia, của địa phương.

 

Thứ trưởng Lê Công Thành nhấn mạnh, việc định hình tác động của El Nino ảnh hưởng ra sao đến các ngành kinh tế sẽ đóng góp rất lớn cho mục tiêu tăng trưởng hai con số của đất nước. Do đó, Cục Khí tượng Thủy văn cần nghiên cứu khả năng ứng dụng các mô hình đánh giá tác động kinh tế của biến đổi khí hậu nhằm lượng hóa ảnh hưởng của El Nino đối với tăng trưởng kinh tế, an ninh nguồn nước, sản xuất nông nghiệp và các hoạt động dân sinh. Kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở để tham mưu Bộ Nông nghiệp và Môi trường xây dựng kế hoạch ứng phó của ngành, đồng thời đề xuất Chính phủ ban hành các chương trình hành động liên ngành nhằm giảm thiểu rủi ro và tận dụng cơ hội từ các điều kiện khí hậu bất thường.

Về lâu dài, Thứ trưởng định hướng ngành KTTV cần xây dựng hệ thống cảnh báo sớm các tác động kinh tế - xã hội của các hiện tượng khí hậu quy mô lớn như El Nino và La Nina. Qua đó, ngành KTTV sẽ từng bước khẳng định vai trò là đơn vị cung cấp thông tin nền tảng phục vụ quản trị rủi ro khí hậu và phát triển bền vững đất nước. Đồng thời, hình thành và phát triển mô hình “dịch vụ khí hậu” đúng nghĩa tại Việt Nam, một lĩnh vực mà các nước tiên tiến trên thế giới đã triển khai rất thành công và được Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) đúc kết bài bản trong các tài liệu chuyên ngành.
 

Tiếp thu chỉ đạo của Thứ trưởng, Cục trưởng Cục Khí tượng Thủy văn Nguyễn Thượng Hiền khẳng định, đơn vị sẽ đổi mới tư duy trong công tác dự báo, cảnh báo và tham mưu ứng phó với các hiện tượng khí hậu cực đoan, đặc biệt là El Nino năm 2026. Trên cơ sở các kết quả quan trắc, dự báo hiện có, ngành khí tượng thủy văn có đủ căn cứ khoa học để chủ động tham mưu Bộ Nông nghiệp và Môi trường báo cáo Chính phủ triển khai các giải pháp ứng phó đồng bộ, kịp thời nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực và tận dụng các cơ hội phát triển kinh tế - xã hội trong điều kiện khí hậu bất thường.

 

Cục trưởng cho biết, lãnh đạo Cục sẽ chỉ đạo các đơn vị chuyên môn khẩn trương hoàn thiện các đánh giá tác động và đề xuất giải pháp cụ thể đối với từng ngành, lĩnh vực. Trong đó, tập trung tham mưu các giải pháp bảo đảm an ninh nguồn nước, an ninh năng lượng, điều chỉnh cơ cấu sản xuất nông nghiệp, quản lý vận hành hệ thống thủy lợi và nâng cao khả năng thích ứng của các ngành kinh tế trước nguy cơ hạn hán, thiếu nước do El Nino gây ra. Đồng thời, nghiên cứu đề xuất các cơ chế phối hợp liên ngành nhằm tận dụng các cơ hội từ biến động của thị trường nông sản và các điều kiện khí hậu đặc thù.

 

 

 

nongnghiepmoitruong.vn