Cục Quản lý tài nguyên nước: Nhiều kết quả nổi bật trong quản lý, điều hòa tài nguyên nước tháng 5/2026

Theo báo cáo công tác tháng 5/2026, Cục Quản lý tài nguyên nước tiếp tục triển khai đồng bộ các nhiệm vụ quản lý nhà nước về tài nguyên nước, tập trung hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, tăng cường điều hòa, phân phối nguồn nước và bảo đảm an ninh nguồn nước trong bối cảnh nguy cơ El Niño quay trở lại.

 

Hoàn thiện thể chế, chính sách và các nhiệm vụ trọng tâm năm 2026

Trong tháng 5, Cục Quản lý tài nguyên nước đã chủ động tổ chức triển các nhiệm vụ trọng tâm thuộc Chương trình công tác năm 2026 và các nhiệm vụ quan trọng đột xuất, phát sinh theo chỉ đạo của Bộ, Lãnh đạo Bộ và yêu cầu của thực tiễn.

Đáng chú ý, Cục đã xây dựng và ban hành Kế hoạch thực hiện Kế hoạch số 31-KH/ĐU ngày 30/3/2026 của Đảng ủy Bộ Nông nghiệp và Môi trường về triển khai thực hiện Kết luận số 213-KL/TW ngày 21/11/2025 của Ban Bí thư về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 42-CT/TW ngày 24/3/2020 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng ngừa, ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai.

Công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật về tài nguyên nước và các nhiệm vụ theo Chương trình công tác luôn được Ban Chấp hành Đảng ủy Cục, Lãnh đạo Cục quan tâm. Triển khai Chương trình công tác năm 2026 của Bộ NN&MT, theo đó Cục Quản lý tài nguyên nước được giao chủ trì 08 nhiệm vụ. Tính đến hết tháng 5, Cục đã hoàn thành và trình cấp có thẩm quyền ban hành 4 nhiệm vụ. Nổi bật là việc hoàn thiện hồ sơ trình Bộ trình Thủ tướng Chính phủ Đề án thí điểm phục hồi các nguồn nước bị suy thoái, cạn kiệt và ô nhiễm các sông Bắc Hưng Hải, Nhuệ - Đáy, Ngũ Huyện Khê.

Đối với 04 nhiệm vụ còn lại đang được Cục khẩn trương triển khai, gồm xây dựng Quy hoạch tổng hợp lưu vực sông Ba và lưu vực sông Vu Gia – Thu Bồn thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050; xây dựng Chiến lược quốc gia về tài nguyên nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050; và xây dựng Nghị định sửa đổi, bổ sung một số quy định trong lĩnh vực tài nguyên nước theo hướng cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh.

Cục cũng đã tham gia xây dựng nội dung về tài nguyên nước trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật thuộc lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.

Đẩy mạnh cải cách hành chính, phân cấp và đơn giản hóa thủ tục

Công tác cải cách hành chính tiếp tục được đẩy mạnh. Trong tháng 5/2026, Cục đã tham mưu giải quyết 8 thủ tục hành chính đúng thời hạn, đồng thời phối hợp với các địa phương thực hiện phân cấp theo quy định mới. Đến nay, đã hoàn thành bàn giao 323 bộ hồ sơ thủ tục hành chính cho các địa phương.

Thực hiện chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, Cục đã rà soát toàn bộ thủ tục hành chính trong lĩnh vực tài nguyên nước, đề xuất bãi bỏ 8 thủ tục hành chính không còn phù hợp và cắt giảm 50% thời gian giải quyết đối với 37 thủ tục hành chính, tương đương giảm từ 1.186 ngày xuống còn 593 ngày. Chi phí tuân thủ thủ tục hành chính cũng được đề xuất cắt giảm hơn 50%.

Bên cạnh đó, Cục đã tham mưu ban hành các quyết định công bố thủ tục hành chính mới, sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ trong lĩnh vực tài nguyên nước; đồng thời đề xuất cắt giảm 30% ngành nghề kinh doanh có điều kiện, từ 3 ngành nghề xuống còn 2 ngành nghề.

Hiện nay, Cục đang tập trung rà soát hệ thống pháp luật chuyên ngành liên quan đến các nội dung đã được phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền để kịp thời sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật và có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/3/2027.

Tăng tốc chuyển đổi số và ứng dụng khoa học công nghệ

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Cục đã rà soát các nhiệm vụ được giao, đánh giá những khó khăn, vướng mắc và đề xuất giải pháp tháo gỡ nhằm đẩy nhanh tiến độ triển khai.

Cục tiếp tục phối hợp xây dựng Kế hoạch khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giai đoạn 2026–2030 trong lĩnh vực tài nguyên nước; tham gia góp ý cho kế hoạch phát triển khoa học công nghệ của Bộ và danh mục nhiệm vụ khoa học công nghệ mở mới năm 2027.

Song song đó, Cục đề xuất đầu tư xây dựng các hệ thống thông tin, mô hình số phục vụ điều hòa, phân phối nguồn nước và giám sát vận hành liên hồ chứa theo thời gian thực trên các lưu vực sông lớn, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên nước trong điều kiện biến đổi khí hậu và thiên tai ngày càng phức tạp.

Trong tháng 5, Cục tiếp tục triển khai các hoạt động hợp tác quốc tế quan trọng, đặc biệt là các dự án thuộc Quỹ Môi trường toàn cầu (GEF). Cục đã phối hợp tổ chức thành công cuộc họp tham vấn dự án GEF-8 về nâng cao an ninh nguồn nước, phục hồi hệ sinh thái và bảo tồn đa dạng sinh học trên lưu vực sông Hồng – Thái Bình.

Bên cạnh đó, Cục tiếp tục hợp tác với Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) xây dựng bộ tiêu chí đánh giá nguồn nước bị ô nhiễm, suy thoái, cạn kiệt; phối hợp với Cơ quan hợp tác ngành Nước Australia (AWP triển khai thực hiện hỗ trợ kỹ thuật về xây dựng kịch bản nguồn nước trên lưu vực sông Sê San - Srepốk; đồng thời làm việc với Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) nghiên cứu phương pháp hạch toán tài nguyên nước phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Chủ động điều hòa, phân phối nguồn nước mùa cạn

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Cục trong tháng 5 là theo dõi, điều hòa và phân phối tài nguyên nước trên các lưu vực sông.

Trên cơ sở 8 kịch bản nguồn nước đã được công bố, Cục đã đôn đốc các địa phương xây dựng kế hoạch khai thác, sử dụng nước phù hợp. Đến nay đã có 22 tỉnh, thành phố ban hành kế hoạch sử dụng nước theo kịch bản nguồn nước được phê duyệt.

Cục thường xuyên theo dõi diễn biến nguồn nước trên 11 lưu vực sông lớn thông qua hệ thống giám sát vận hành hồ chứa, hệ thống thông tin tài nguyên nước và các bản tin khí tượng thủy văn. Qua đánh giá cho thấy, hầu hết các lưu vực đang trong thời kỳ mùa cạn và bắt đầu chịu tác động của hiện tượng El Niño.

Dòng chảy trên nhiều sông, suối thấp hơn cùng kỳ năm 2025 từ 10–66% và thấp hơn trung bình nhiều năm từ 6–79%. Tuy nhiên, một số lưu vực như sông Đà, sông Chảy, sông Chu, sông Mã và sông Ba vẫn có lượng dòng chảy cao hơn so với cùng kỳ năm trước từ 6-38%.

Trong 5 tháng đầu, tình hình tài nguyên nước trên các lưu vực sông lớn có sự phân hóa rõ rệt giữa các vùng. Nhóm các sông có dòng chảy tăng so với trung bình nhiều năm và cùng kỳ năm 2025 tập trung chủ yếu tại khu vực Bắc Bộ và Tây Nguyên, gồm sông Hồng, sông Chu, sông Cả, sông Sê San và hệ thống sông Cửu Long.

Mặc dù vậy, nhờ chủ động phối hợp điều tiết các hồ chứa thủy lợi và thủy điện, nguồn nước cơ bản vẫn đáp ứng nhu cầu sử dụng nước ở hạ du.

Giám sát chặt chẽ nguồn nước dưới đất và vận hành hồ chứa

Cục Quản lý tài nguyên nước thường xuyên theo dõi giám sát diễn biến mực nước tại 111 công trình khai thác nước dưới đất của các tổ chức, cá nhân khai thác với quy mô lớn và tại 910 công trình quan trắc thuộc mạng quan trắc tài nguyên nước quốc gia để phục vụ công tác dự báo, cảnh báo về nguồn nước và điều phối quá trình khai thác, sử dụng nước dưới đất.

Kết quả theo dõi cho thấy, mực nước dưới đất trong tháng 5 biến động không lớn và vẫn nằm trong giới hạn khai thác cho phép tại các khu vực trọng điểm như đồng bằng Bắc Bộ, Nam Bộ, duyên hải miền Trung và Tây Nguyên.

Đối với các hồ chứa, Cục giám sát 134 hồ lớn thuộc 11 quy trình vận hành liên hồ chứa. Mặc dù nhiều hồ thực hiện vận hành linh hoạt nhằm tiết kiệm nước phục vụ phát điện trong các đợt nắng nóng cao điểm, nhưng vẫn bảo đảm cấp nước cho hạ du theo quy định.

Tính đến cuối tháng 5/2026, tổng lượng nước điều tiết từ các hồ chứa về hạ du đạt khoảng 15,9 tỷ m³. Tổng dung tích tích trữ tại các hồ đạt khoảng 31,1 tỷ m³, trong đó có khoảng 15,4 tỷ m³ có thể tiếp tục điều tiết phục vụ cấp nước.

Chủ động ứng phó nguy cơ El Niño và bảo đảm an ninh nguồn nước

Trước nguy cơ El Niño có thể xuất hiện từ tháng 6 đến cuối năm 2026 và kéo dài sang năm 2027, Cục tiếp tục theo dõi sát diễn biến nguồn nước và lượng nước tích trữ tại các hồ chứa để kịp thời tham mưu điều chỉnh kịch bản nguồn nước hoặc phương án vận hành hồ chứa khi cần thiết.

Đồng thời, trước những biến động địa chính trị quốc tế ảnh hưởng đến an ninh năng lượng, Cục đã tham mưu Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Công Thương và các địa phương triển khai phương án vận hành linh hoạt các hồ chứa thủy điện trong mùa cạn nhằm vừa bảo đảm cung cấp điện, vừa tiết kiệm nguồn nước và duy trì cấp nước cho hạ du.

Trong tháng 5, Cục đã ban hành 24 văn bản hướng dẫn, giải đáp khó khăn, vướng mắc cho các địa phương, tổ chức và doanh nghiệp liên quan đến thực hiện Luật Tài nguyên nước, thủ tục hành chính, hành lang bảo vệ nguồn nước, quản lý khai thác sử dụng nước, tiền cấp quyền khai thác tài nguyên nước và các quy định mới về phân cấp, phân quyền.

Cục cũng triển khai Kế hoạch kiểm tra năm 2026 của Bộ, thành lập 4 đoàn kiểm tra đối với 17 tổ chức khai thác, sử dụng tài nguyên nước tại 6 tỉnh, thành phố nhằm đánh giá việc chấp hành các quy định pháp luật về tài nguyên nước.

Nhiệm vụ trọng tâm tháng 6/2026

Trong thời gian tới, Cục tập trung đề xuất bổ sung nguồn lực để triển khai Tổng kiểm kê tài nguyên nước quốc gia và rà soát, điều chỉnh 11 quy trình vận hành liên hồ chứa; đẩy nhanh phê duyệt các dự án chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu tài nguyên nước quốc gia và các nhiệm vụ điều tra, đánh giá tài nguyên nước.

Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện các công cụ quản lý hiện đại, phục vụ điều hòa, phân phối nguồn nước theo thời gian thực, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên nước, bảo đảm an ninh nguồn nước quốc gia và phát triển bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng.

DWRM