Nguồn nước lưu vực sông Đồng Nai cơ bản ổn định, tiếp tục cảnh giác nguy cơ hạn hán do El Nino

Thực hiện nhiệm vụ Bộ giao tại Quyết định số 238/QĐ-BNNMT ngày 20 tháng 01 năm 2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về việc công bố Kịch bản nguồn nước trên lưu vực sông (LVS) Đồng Nai mùa cạn năm 2026, Cục Quản lý tài nguyên nước vừa có báo cáo gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường về hiện trạng nguồn nước, đánh giá trạng thái nguồn nước và tình hình thực hiện Kịch bản nguồn nước (KBNN) đã công bố đến ngày 30/04/2026.

Theo đánh giá của Cục Quản lý tài nguyên nước, tính đến ngày 30/4/2026, nguồn nước trên lưu vực sông Đồng Nai tiếp tục duy trì ở “trạng thái bình thường”, cơ bản phù hợp và có xu hướng tích cực hơn so với Kịch bản nguồn nước đã được công bố trước đó. Đây là tín hiệu thuận lợi trong bối cảnh nhu cầu sử dụng nước phục vụ nhu cầu phát điện, sản xuất và sinh hoạt gia tăng trong mùa khô năm nay.

Nguồn nước duy trì trạng thái ổn định

Kết quả theo dõi diễn biến nguồn nước được tổng hợp trên cơ sở giám sát tình hình khai thác, sử dụng nước trên lưu vực; trao đổi thông tin với các địa phương, đơn vị vận hành công trình khai thác nước; đồng thời cập nhật dữ liệu khí tượng thủy văn tháng 4/2026 của Cục Khí tượng Thủy văn.

Theo đó, tổng lượng mưa trên lưu vực trong tháng 4/2026 phổ biến từ 10-40 mm, thấp hơn trung bình nhiều năm từ 20-50 mm. Riêng khu vực Nam Bộ xuất hiện ít mưa hơn so với thông lệ. Mặc dù vậy, diễn biến lượng mưa cơ bản vẫn phù hợp với xu thế dự báo trong Kịch bản nguồn nước đã công bố.

Dòng chảy trên các sông chính nhìn chung thấp hơn trung bình nhiều năm cùng kỳ, song vẫn được đánh giá tích cực hơn so với dự báo trước đó, đặc biệt trên sông Đồng Nai và sông Sài Gòn.

Đối với hệ thống hồ chứa lớn, tính đến ngày 30/4/2026, tổng lượng nước trữ tại 10 hồ chứa quan trọng trên lưu vực gồm Đơn Dương, Đại Ninh, Đồng Nai 2, Đồng Nai 3, Đăk R’Tih, Hàm Thuận, Trị An, Thác Mơ, Cần Đơn và Dầu Tiếng đạt khoảng 5.224 triệu m³, tương đương khoảng 57% dung tích toàn bộ và bằng khoảng 94% so với cùng kỳ năm 2025.

Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn, lượng nước trữ hiện nay vẫn nằm trong vùng an toàn cấp nước và cơ bản phù hợp với nhận định trong Kịch bản nguồn nước mùa cạn năm 2026.

Bên cạnh đó, 71 hồ chứa và cụm hồ chứa thủy lợi có dung tích từ 3 triệu m³ trở lên trên lưu vực hiện tích trữ khoảng 736,1 triệu m³ nước, đạt khoảng 47% dung tích thiết kế.

Nguồn nước dưới đất ổn định nhưng cần giám sát chặt

Đối với nguồn nước dưới đất, báo cáo cho thấy trong tháng 4/2026, mực nước tại các tầng chứa nước nhìn chung ổn định, bảo đảm khả năng cấp nước cho các công trình khai thác nước dưới đất.

Theo số liệu quan trắc thuộc mạng quan trắc tài nguyên nước quốc gia, mực nước dưới đất tại các tầng chứa nước lỗ hổng dao động từ 0,42 m đến 20,9 m; tại các tầng chứa nước khe nứt - lỗ hổng trong đá bazan phun trào dao động từ 0,68 m đến 44,7 m.

Tuy nhiên, cơ quan quản lý cũng cảnh báo tại một số khu vực có hoạt động khai thác nước dưới đất quy mô lớn, mực nước đang ở mức khá sâu, thậm chí tiệm cận ngưỡng khai thác cho phép. Một số điểm được xác định cần tăng cường giám sát gồm khu vực Thành phố Hồ Chí Minh, Tây Ninh và Đồng Nai nhằm hạn chế nguy cơ suy giảm nguồn nước dưới đất trong dài hạn.

Theo ghi nhận, từ đầu mùa cạn đến nay, trên toàn lưu vực sông Đồng Nai chưa xuất hiện tình trạng hạn hán hoặc thiếu nước nghiêm trọng.

Báo cáo cũng cho thấy, trong số các địa phương trên lưu vực, hiện có 4/5 tỉnh, thành phố đã ban hành kế hoạch khai thác, sử dụng nước phù hợp với Kịch bản nguồn nước, gồm Lâm Đồng, Đồng Nai, Tây Ninh và Thành phố Hồ Chí Minh. Riêng Khánh Hòa đang tiếp tục chỉ đạo xây dựng kế hoạch phù hợp với thực tế nguồn nước trên địa bàn.

Theo Cục Quản lý tài nguyên nước, việc các địa phương sớm hoàn thiện kế hoạch khai thác, sử dụng nước và công khai thông tin Kịch bản nguồn nước có ý nghĩa quan trọng trong công tác điều hòa, phân phối nguồn nước, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu sử dụng nước và nguy cơ thiếu nước có thể gia tăng trong các tháng tới.

Tiềm ẩn nguy cơ hạn hán do El Nino quay trở lại

Dù nguồn nước hiện vẫn duy trì trạng thái bình thường, cơ quan chuyên môn nhận định nguy cơ hạn hán, thiếu nước trong thời gian tới vẫn hiện hữu, nhất là trong bối cảnh hệ thống khí hậu ENSO đang có xu hướng chuyển pha.

Theo dự báo, từ tháng 5 đến tháng 7/2026, tổng lượng mưa trên lưu vực sẽ tăng dần. Cụ thể, tháng 5 phổ biến từ 180-250 mm; tháng 6 từ 200-300 mm; và tháng 7 từ 250-350 mm, có nơi cao hơn.

Từ tháng 5 trở đi, mực nước trên sông Đồng Nai có khả năng xuất hiện 1-2 đợt lũ. Tuy nhiên, về dài hạn, hệ thống ENSO đang chuyển từ trạng thái La Nina sang trung tính và có khả năng cao chuyển sang El Nino trong giai đoạn từ tháng 6-8/2026 với xác suất 80-90%.

Đáng chú ý, El Nino được dự báo tiếp tục phát triển và có thể đạt cường độ trung bình đến mạnh vào cuối năm 2026. Trong đó, khả năng xuất hiện El Nino rất mạnh trong giai đoạn tháng 10-12/2026 được dự báo ở mức 20-25%, thậm chí có thể kéo dài sang năm 2027.

Theo nhận định của Cục Quản lý tài nguyên nước, nắng nóng kéo dài kết hợp với nhu cầu huy động thủy điện phục vụ an ninh năng lượng quốc gia có thể làm gia tăng nguy cơ thiếu nước tại một số khu vực trên lưu vực sông Đồng Nai.

Tăng cường giám sát vận hành hồ chứa và điều hòa nguồn nước

Trên cơ sở đánh giá hiện trạng nguồn nước và dự báo các tháng tiếp theo, Cục Quản lý tài nguyên nước kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục giao đơn vị này theo dõi, giám sát chặt chẽ diễn biến nguồn nước và việc vận hành các hồ chứa trên lưu vực.

Đặc biệt, việc vận hành liên hồ chứa cần được thực hiện linh hoạt theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng tại Văn bản số 3764/VPCP-NN ngày 28/4/2026 nhằm vừa bảo đảm an ninh năng lượng, vừa đáp ứng nhu cầu cấp nước cho hạ du.

Trong trường hợp việc vận hành hồ chứa có nguy cơ ảnh hưởng lớn đến nhu cầu sử dụng nước của người dân và các ngành kinh tế ở hạ du, Cục Quản lý tài nguyên nước sẽ phối hợp với các đơn vị chức năng đề xuất điều chỉnh phương án vận hành phù hợp.

Cùng với đó, Cục Khí tượng Thủy văn được đề nghị tiếp tục cập nhật thường xuyên diễn biến khí tượng, thủy văn và khả năng xuất hiện El Nino để phục vụ công tác điều hành nguồn nước.

Cục Quản lý và Xây dựng công trình thủy lợi, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cùng các đơn vị liên quan cũng được yêu cầu rà soát phương án sản xuất, vận hành công trình thủy lợi, điều chỉnh lịch gieo trồng và cơ cấu cây trồng phù hợp với khả năng nguồn nước thực tế.

Cục Quản lý tài nguyên nước đồng thời kiến nghị sớm phê duyệt các nhiệm vụ quan trọng liên quan đến xây dựng hệ thống thông tin, mô hình số hỗ trợ điều hòa, phân phối nguồn nước và cập nhật Kịch bản nguồn nước trên các lưu vực sông lớn nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên nước trong bối cảnh biến đổi khí hậu và gia tăng nguy cơ hạn hán trong những năm tới.

DWRM