Nguồn nước lưu vực sông Đồng Nai đầu mùa cạn năm 2026: Duy trì trạng thái bình thường, phù hợp kịch bản nguồn nước đã công bố

Thực hiện nhiệm vụ được giao tại Quyết định số 238/QĐ-BNNMT ngày 20/01/2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về công bố Kịch bản nguồn nước (KBNN) trên lưu vực sông Đồng Nai mùa cạn năm 2026, mới đây, Cục Quản lý tài nguyên nước đã có báo cáo đánh giá hiện trạng nguồn nước, diễn biến thủy văn và tình hình triển khai KBNN đến hết ngày 31/3/2026. Kết quả cho thấy, nguồn nước trên LVS Đồng Nai trong những tháng đầu mùa cạn năm 2026 duy trì ở “Trạng thái bình thường”, cơ bản phù hợp và có xu thế tốt hơn so với KBNN đã công bố.

 

Nguồn nước duy trì trạng thái ổn định, phù hợp kịch bản đã công bố

Theo kết quả theo dõi, giám sát và tổng hợp từ các địa phương, đơn vị vận hành công trình khai thác nước, cùng với đánh giá khí tượng thủy văn tháng 3/2026, diễn biến nguồn nước trên lưu vực sông Đồng Nai trong những tháng đầu mùa cạn được đánh giá là tương đối thuận lợi. Các yếu tố về lượng mưa, dòng chảy, dung tích trữ hồ chứa và mực nước dưới đất đều cơ bản phù hợp với nhận định trong KBNN.

Trong ba tháng đầu năm 2026, khu vực Nam Bộ ghi nhận một số đợt mưa trái mùa với cường độ đáng kể, đặc biệt trong tháng 2 và đầu tháng 3. Một số trạm quan trắc ghi nhận lượng mưa ngày và tổng lượng mưa tháng vượt giá trị lịch sử cùng kỳ. Tuy nhiên, xét tổng thể, lượng mưa trên toàn lưu vực vẫn phổ biến ở mức xấp xỉ hoặc thấp hơn trung bình nhiều năm từ 10–40 mm, phù hợp với xu thế đã được dự báo.

Diễn biến dòng chảy trên các hệ thống sông chính có xu hướng tích cực. Trong tháng 1/2026, dòng chảy đến các hồ chứa lớn như Thác Mơ, Đơn Dương, Trị An, Hàm Thuận, Dầu Tiếng… đều cao hơn trung bình nhiều năm, có nơi tăng từ 18% đến hơn 60%. Sang tháng 2, mặc dù có xu hướng giảm nhẹ so với tháng trước, dòng chảy vẫn duy trì ở mức cao. Đến tháng 3, dòng chảy tiếp tục cải thiện tại nhiều khu vực, đặc biệt trên các sông Đồng Nai, La Ngà và Sài Gòn.

Nhìn chung, lượng dòng chảy từ tháng 01-3/2026 có xu hướng tốt hơn so với KBNN đã công bố, đặc biệt là trên các sông Đồng Nai, La Ngà và Sài Gòn.

Dung tích hồ chứa đảm bảo an toàn cấp nước

Một trong những yếu tố then chốt trong điều hành nguồn nước là khả năng tích trữ của các hồ chứa lớn. Theo báo cáo, đến ngày 31/3/2026, tổng dung tích trữ của 10 hồ chứa lớn, quan trọng trên lưu vực đạt khoảng 6.549 triệu m³, cơ bản tương đương với dự báo trong KBNN và nằm trong vùng an toàn cấp nước.
Các hồ chứa thủy lợi có dung tích từ 3 triệu m³ trở lên cũng duy trì mức tích trữ tương đối khả quan. Tính đến ngày 31/3/2026, tổng dung tích trữ của các hồ khoảng 1156,4 triệu m3 đạt khoảng 72% so với dung tích toàn bộ (Cụ thể trên các tiểu vùng: thượng lưu sông Đồng Nai khoảng 108,3 triệu m3; hạ lưu sông Đồng Nai khoảng 36 triệu m3; Sông Sài Gòn - Thượng Vàm Cỏ khoảng 21,1 triệu m3; Sông Bé khoảng 36,2 triệu m3; sông La Ngà khoảng 53,8 triệu m3; Phụ cận ven biển khoảng 901,1 triệu m3).

Nước dưới đất ổn định nhưng cần giám sát chặt chẽ

Bên cạnh nguồn nước mặt, nguồn nước dưới đất trên lưu vực sông Đồng Nai tiếp tục giữ vai trò quan trọng, đặc biệt tại các khu vực đô thị và công nghiệp.

Số liệu quan trắc cho thấy, trong tháng 3/2026, mực nước dưới đất trong các tầng chứa nước dao động trong khoảng cho phép và có xu hướng ổn định. Tuy nhiên, tại một số khu vực khai thác tập trung như TP. Hồ Chí Minh, Tây Ninh, Đồng Nai, mực nước động tại các công trình khai thác lớn đã tiệm cận ngưỡng giới hạn cho phép.

Điều này đặt ra yêu cầu cần tăng cường giám sát, kiểm soát khai thác nước dưới đất nhằm tránh nguy cơ suy giảm mực nước, sụt lún đất và các tác động tiêu cực đến môi trường.

Chưa xuất hiện hạn hán, thiếu nước trên diện rộng

Theo KBNN đã công bố, lưu vực sông Đồng Nai có 4 vùng, tiểu vùng với 24 xã, phường được cảnh báo có nguy cơ xảy ra hạn hán, thiếu nước cục bộ trong mùa cạn năm 2026.

Tuy nhiên, qua theo dõi thực tế đến hết tháng 3/2026, toàn lưu vực chưa ghi nhận tình trạng hạn hán hoặc thiếu nước đáng kể. Nguồn nước trên các sông chính và hệ thống công trình thủy lợi vẫn đáp ứng tốt nhu cầu khai thác, sử dụng nước của người dân và doanh nghiệp.

Kết quả này cho thấy hiệu quả bước đầu của việc xây dựng và triển khai KBNN, giúp các địa phương chủ động trong điều hành sản xuất, cơ cấu mùa vụ và ứng phó với các tình huống bất lợi.

Cảnh báo nguy cơ từ biến động khí hậu, đặc biệt là El Nino

Mặc dù hiện trạng nguồn nước đang ở mức thuận lợi, song các cơ quan chuyên môn cảnh báo nguy cơ biến động trong thời gian tới, đặc biệt liên quan đến hiện tượng ENSO.

Dự báo trong 3 tháng tới, ENSO có xu hướng duy trì trạng thái trung tính, sau đó chuyển dần sang El Nino với xác suất từ 55–65%. Đáng lưu ý, từ tháng 6 đến tháng 8/2026, khả năng xuất hiện El Nino tăng lên 80–90% và có thể đạt cường độ trung bình đến mạnh vào cuối năm.

Trong điều kiện El Nino, nguy cơ giảm lượng mưa, gia tăng nắng nóng và thiếu hụt dòng chảy là rất lớn, đặc biệt tại các khu vực xa nguồn nước hoặc có hạ tầng khai thác chưa đồng bộ. Đây là yếu tố cần được tính toán kỹ trong công tác điều hành nguồn nước và vận hành hồ chứa.

Tiến độ triển khai Kịch bản nguồn nước còn chậm

Một trong những vấn đề đáng lưu ý là tiến độ triển khai KBNN tại các địa phương trên lưu vực sông Đồng Nai còn hạn chế.

Theo thống kê, đến nay chưa có địa phương nào đăng tải KBNN trên cổng thông tin điện tử để phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành và cung cấp thông tin cho người dân, doanh nghiệp. Đồng thời, mới chỉ có tỉnh Lâm Đồng ban hành kế hoạch khai thác, sử dụng nước theo KBNN, trong khi các địa phương khác vẫn đang trong quá trình xây dựng hoặc chưa triển khai.

Thực tế này cho thấy cần tăng cường chỉ đạo, đôn đốc để đảm bảo KBNN được triển khai đồng bộ, hiệu quả, phát huy vai trò là công cụ quan trọng trong quản lý tài nguyên nước.

Kiến nghị tăng cường điều hành linh hoạt, hiện đại hóa quản lý

Trước những diễn biến của nguồn nước và bối cảnh biến đổi khí hậu, Cục Quản lý tài nguyên nước đã kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường một số giải pháp trọng tâm.

Trước mắt, cần tiếp tục theo dõi, giám sát chặt chẽ việc vận hành các hồ chứa, đặc biệt trong trường hợp được phép điều chỉnh linh hoạt nhằm đáp ứng nhu cầu cấp nước và phát điện. Việc điều chỉnh phải đảm bảo hài hòa lợi ích giữa các ngành, hạn chế tối đa tác động đến vùng hạ du.

Về lâu dài, cần tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý tài nguyên nước, thông qua việc xây dựng hệ thống thông tin, mô hình số hỗ trợ ra quyết định điều hòa, phân bổ nguồn nước theo thời gian thực. Đây được xem là công cụ quan trọng để nâng cao hiệu quả quản trị, đặc biệt trong bối cảnh biến động nguồn nước ngày càng phức tạp.

Bên cạnh đó, cần đẩy nhanh tiến độ phê duyệt và triển khai các nhiệm vụ trọng điểm, trong đó có việc cập nhật, công bố KBNN định kỳ và xây dựng các phương án điều hành phù hợp với từng kịch bản khí hậu.

Có thể thấy, trong những tháng đầu mùa cạn năm 2026, nguồn nước trên lưu vực sông Đồng Nai đang ở trạng thái tương đối thuận lợi, tạo điều kiện cho phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, những biến động khó lường của khí hậu, đặc biệt là nguy cơ El Nino, đòi hỏi công tác quản lý phải chuyển từ bị động sang chủ động, từ ứng phó sang thích ứng.

Việc triển khai hiệu quả Kịch bản nguồn nước, kết hợp với các giải pháp điều hành linh hoạt, ứng dụng công nghệ và tăng cường phối hợp liên ngành sẽ là chìa khóa để đảm bảo an ninh nguồn nước, phục vụ phát triển bền vững trong giai đoạn tới.

DWRM