Lạng Sơn: Tuyên truyền, triển khai Luật Tài nguyên nước 2023, nâng cao hiệu lực quản lý trong giai đoạn mới

Ngày 17/4, tại Lạng Sơn, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh đã tổ chức Hội nghị tuyên truyền, phổ biến Luật Tài nguyên nước năm 2023 và các văn bản quy định chi tiết thi hành.

 

Hội nghị thu hút sự tham gia của đông đảo của 160 đại biểu là lãnh đạo UBND và chuyên viên phụ trách lĩnh vực tài nguyên nước tại các xã, phường; đại diện một số doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn.

Tham dự Hội nghị có Phó Cục trưởng Cục Quản lý tài nguyên nước Nguyễn Minh Khuyến; lãnh đạo, báo cáo viên các đơn vị chuyên môn thuộc Cục.

Làm rõ nội dung cốt lõi, thống nhất triển khai Luật

Tại Hội nghị, các đại biểu đã được nghe giới thiệu tổng quan những nội dung trọng tâm của Luật Tài nguyên nước năm 2023, cùng các nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành. Các báo cáo viên đã tập trung phân tích những điểm mới của Luật, đồng thời giải đáp nhiều khó khăn, vướng mắc thực tiễn trong quá trình triển khai tại địa phương.

Phát biểu tại Hội nghị, Phó Cục trưởng Nguyễn Minh Khuyến nhấn mạnh, Luật Tài nguyên nước năm 2023 là bước tiến quan trọng về tư duy và phương thức quản lý, đặc biệt trong bối cảnh tài nguyên nước đang chịu nhiều áp lực từ biến đổi khí hậu, phát triển kinh tế - xã hội và gia tăng nhu cầu sử dụng nước.

Điểm nổi bật của Luật là chuyển đổi từ phương thức quản lý chủ yếu dựa vào công cụ hành chính sang kết hợp hài hòa giữa công cụ hành chính và công cụ kinh tế. Cách tiếp cận này phù hợp với xu thế quốc tế, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên nước, đồng thời thúc đẩy xã hội hóa trong lĩnh vực nước.
Luật được xây dựng trên nền tảng 4 nhóm chính sách xuyên suốt, bao gồm: bảo đảm an ninh nguồn nước; thúc đẩy xã hội hóa ngành nước; phát triển kinh tế tài nguyên nước; và tăng cường bảo vệ tài nguyên nước, phòng chống tác hại do nước gây ra. Đây được xem là trụ cột định hướng cho toàn bộ hoạt động quản lý, khai thác và sử dụng tài nguyên nước trong giai đoạn tới.

Một trong những nguyên tắc cốt lõi của Luật là quản lý tài nguyên nước theo hướng tổng hợp, thống nhất giữa số lượng và chất lượng, giữa nước mặt và nước dưới đất, giữa thượng nguồn và hạ lưu. Đồng thời, Luật cũng làm rõ ranh giới trách nhiệm giữa quản lý tài nguyên nước và quản lý công trình khai thác, sử dụng nước, qua đó khắc phục tình trạng chồng chéo, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước.

Bảo đảm an ninh nguồn nước quốc gia được xác định là mục tiêu xuyên suốt. Theo đó, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 nâng cao mức độ bảo đảm an ninh nguồn nước, tiệm cận nhóm các quốc gia có năng lực quản trị nước hiệu quả trong khu vực Đông Nam Á.

Luật cũng bổ sung các quy định quan trọng về điều hòa, phân phối nguồn nước - một công cụ then chốt trong quản lý. Việc xây dựng và công bố kịch bản nguồn nước hằng năm sẽ là cơ sở để các bộ, ngành và địa phương chủ động lập kế hoạch khai thác, sử dụng nước phù hợp, đồng thời ứng phó hiệu quả với các tình huống hạn hán, thiếu nước.

Một điểm nhấn đáng chú ý của Luật Tài nguyên nước năm 2023 là định hướng hiện đại hóa công tác quản lý trên nền tảng công nghệ số. Theo đó, việc xây dựng hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu tài nguyên nước quốc gia và các công cụ hỗ trợ ra quyết định sẽ đóng vai trò trung tâm trong quản trị tài nguyên nước.

Các hệ thống này cho phép tích hợp, phân tích dữ liệu phục vụ điều hành nguồn nước, vận hành hồ chứa, dự báo và cảnh báo sớm các rủi ro thiên tai liên quan đến nước. Qua đó, không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn giúp giảm chi phí, nhân lực, hướng tới nền quản trị thông minh, hiện đại.

Luật Tài nguyên nước năm 2023 cũng dành nhiều nội dung quan trọng cho việc bảo vệ và phục hồi nguồn nước. Các cơ chế, chính sách ưu đãi đã được bổ sung nhằm khuyến khích các hoạt động phục hồi các nguồn nước bị suy thoái, cạn kiệt, ô nhiễm, đặc biệt là Phục hồi, làm sống lại các “dòng sông chết”.

Bên cạnh đó, Luật thúc đẩy phát triển kinh tế tài nguyên nước thông qua các quy định về hạch toán, định giá tài nguyên nước, dịch vụ về nước và các cơ chế tài chính liên quan.

Làm rõ trách nhiệm các cấp, nâng cao hiệu quả thực thi

Tại Hội nghị, các đại biểu cũng được phổ biến cụ thể trách nhiệm của từng cấp, từ tỉnh đến xã, cũng như nghĩa vụ của các tổ chức, cá nhân khai thác, sử dụng nước.

Đối với cấp tỉnh, các nhiệm vụ trọng tâm bao gồm: ban hành văn bản quản lý theo thẩm quyền; tổ chức điều tra cơ bản; cập nhật sở dữ liệu TNN vào hệ thống chung do Bộ NN&MT thực hiện; công bố chức năng nguồn nước; xây dựng kế hoạch khai thác, sử dụng nước phù hợp với kịch bản nguồn nước; ban hành kế hoạch bảo vệ nước dưới đất; rà soát, điều chỉnh danh mục nguồn nước và các khu vực cần bảo vệ.

Đáng chú ý, tỉnh cần đẩy nhanh tiến độ đăng ký, cấp phép khai thác tài nguyên nước đối với các công trình thủy lợi, đặc biệt là các công trình đã khai thác trước ngày 01 tháng 01 năm 2013 mà chưa được đăng ký, cấp phép. Theo quy định, các công trình này phải hoàn thành đăng ký, cấp phép chậm nhất trước ngày 30/6/2027. Các hồ, ao, kênh, mương, rạch để tạo không gian thu, trữ nước, dẫn nước, tạo cảnh quan và sử dụng mặt nước sông, suối, kênh, mương, rạch, hồ chứa để nuôi trồng thủy sản, kinh doanh, dịch vụ phải hoàn thành thủ tục đăng ký sử dụng TNN trước 30/6/2026.

Ngoài ra, địa phương cũng cần tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, nhất là khai thác không phép hoặc vượt quá lưu lượng cho phép.

Đối với cấp xã, vai trò được nhấn mạnh trong việc tiếp nhận, xác nhận đăng ký khai thác nước dưới đất cho hộ gia đình; quản lý, bảo vệ hành lang nguồn nước; phối hợp trong công tác quan trắc, giám sát và thực hiện các nhiệm vụ quản lý theo phân cấp.

Nâng cao trách nhiệm của tổ chức, cá nhân khai thác nước

Luật cũng quy định rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân trong hoạt động khai thác, sử dụng tài nguyên nước. Theo đó, các đơn vị phải thực hiện đầy đủ thủ tục đăng ký hoặc cấp phép theo quy định; tuân thủ các điều kiện trong giấy phép; thực hiện quan trắc, giám sát lưu lượng, chất lượng nước; lắp đặt thiết bị kết nối dữ liệu với Hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu TNN quốc gia.

Đồng thời, các tổ chức, cá nhân phải thực hiện nghĩa vụ tài chính, báo cáo định kỳ và chịu trách nhiệm bảo vệ nguồn nước do mình khai thác. Trường hợp vi phạm, ngoài xử phạt hành chính, còn có thể bị truy thu khoản lợi bất hợp pháp; nếu mức vi phạm nghiêm trọng có thể bị xử lý hình sự theo quy định.

Gắn tuyên truyền với thực tiễn địa phương

Thông qua Hội nghị, tỉnh Lạng Sơn cũng rà soát, đánh giá tiềm năng và hiện trạng tài nguyên nước trên địa bàn. Với hệ thống sông liên tỉnh, liên quốc gia như Kỳ Cùng, Bắc Giang, Bắc Khê, Thương…, cùng trữ lượng nước mặt và nước dưới đất tương đối lớn, việc quản lý, khai thác hiệu quả nguồn nước có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.

 

Bên cạnh đó, tỉnh hiện có hàng trăm công trình khai thác nước, bao gồm hồ chứa, đập dâng, trạm bơm và các công trình cấp nước sinh hoạt. Việc hoàn thiện thủ tục pháp lý, tăng cường quản lý, giám sát các công trình này là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả và bền vững.

DWRM