Phát động chương trình hành động vì không khí sạch: Trao quyền cho thế hệ trẻ kiến tạo tương lai bền vững
Sáng 21/3, tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với UNICEF Việt Nam chính thức phát động chương trình “Trẻ em và Thanh niên hành động vì không khí sạch và tương lai bền vững”, đồng thời khởi động cuộc thi “Sáng tạo trẻ vì bầu không khí trong lành”. Sự kiện được tổ chức trong khuôn khổ các hoạt động hưởng ứng Ngày Nước Thế giới 2026, Ngày Khí tượng Thế giới 2026 và Chiến dịch Giờ Trái đất 2026.
Đây là một trong những hoạt động quy mô lớn, mang tính kết nối và lan tỏa mạnh mẽ, nhằm huy động sự tham gia của thế hệ trẻ trong nỗ lực cải thiện chất lượng không khí, ứng phó với biến đổi khí hậu và thúc đẩy phát triển bền vững tại Việt Nam.
Thanh thiếu niên – lực lượng tiên phong trong hành động vì môi trường
Phát biểu tại lễ phát động, Bí thư Đoàn Thanh niên Bộ Nông nghiệp và Môi trường Tạ Hồng Sơn nhấn mạnh, ô nhiễm không khí và các áp lực môi trường tại các đô thị lớn, trong đó có Hà Nội, đang đặt ra những thách thức ngày càng rõ rệt. Những con số về chất lượng không khí, mức độ ô nhiễm gia tăng cùng với các hiện tượng thời tiết cực đoan đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về tính cấp bách của hành động.
Trong bối cảnh đó, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng như chiến lược bảo vệ môi trường quốc gia, các kế hoạch hành động về chất lượng không khí và cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Tuy nhiên, để hiện thực hóa các mục tiêu này, cần có sự tham gia chủ động của toàn xã hội, đặc biệt là lực lượng thanh niên.
Với lợi thế về sức trẻ, tinh thần xung kích, khả năng sáng tạo và thích ứng nhanh với công nghệ, thanh niên được xác định không chỉ là đối tượng tham gia mà còn là chủ thể hành động, là lực lượng dẫn dắt các sáng kiến và giải pháp vì môi trường. Từ thực tiễn đó, chương trình “Trẻ em và Thanh niên hành động vì không khí sạch và tương lai bền vững” được xây dựng như một nền tảng để kết nối, trao quyền và phát huy vai trò của giới trẻ.
Xây dựng nền tảng hành động và hệ sinh thái sáng kiến xanh
Theo Ban tổ chức, chương trình không dừng lại ở hoạt động truyền thông, mà hướng tới hình thành một hệ sinh thái hành động bền vững, nơi thanh thiếu niên có thể tham gia từ khâu đề xuất ý tưởng đến triển khai thực tiễn.
Mục tiêu xuyên suốt của chương trình là nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi của thanh thiếu niên về bảo vệ môi trường, đồng thời tạo không gian để các em tham gia đối thoại, kết nối và hành động trong các vấn đề liên quan đến khí hậu và chất lượng không khí. Qua đó, chương trình góp phần thúc đẩy việc thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững tại Việt Nam.
Trong năm 2026, chương trình sẽ được triển khai trên phạm vi toàn quốc với bốn nhóm hoạt động chính, có sự liên kết chặt chẽ.
Thứ nhất là nhóm hoạt động khởi động và lan tỏa, bao gồm tổ chức lễ phát động cấp quốc gia, triển khai các chiến dịch hưởng ứng các ngày môi trường lớn và phát động thông điệp hành động vì không khí sạch.
Thứ hai là nhóm hoạt động hành động cộng đồng, tập trung vào các hoạt động cụ thể như đi bộ vì môi trường, giảm phát thải, xây dựng mô hình sống xanh và huy động đoàn viên, thanh niên tham gia trực tiếp tại địa phương.
Thứ ba là nhóm thúc đẩy sáng tạo và truyền thông, với các cuộc thi, thử thách trực tuyến, sản phẩm truyền thông đa nền tảng, đồng thời duy trì các chuyên mục truyền thông nhằm lan tỏa thông điệp sống xanh.
Thứ tư là nhóm kết nối và nhân rộng, thông qua các diễn đàn, tọa đàm lắng nghe tiếng nói thanh niên, kết nối và hỗ trợ phát triển các sáng kiến hiệu quả, tạo điều kiện để các mô hình tốt được nhân rộng.
“Sáng tạo trẻ vì bầu không khí trong lành” – thúc đẩy ý tưởng thành giải pháp
Một điểm nhấn quan trọng của chương trình là cuộc thi “Sáng tạo trẻ vì bầu không khí trong lành” – sân chơi sáng tạo quy mô toàn quốc dành cho học sinh, sinh viên, đoàn viên thanh niên và các nhóm trẻ.
Cuộc thi được kỳ vọng sẽ khơi dậy tinh thần đổi mới sáng tạo, đồng thời tìm kiếm các giải pháp có tính ứng dụng cao trong việc giảm phát thải, cải thiện chất lượng không khí và bảo vệ môi trường. Các ý tưởng tham gia tập trung vào nhiều lĩnh vực như mô hình sống xanh, kinh tế tuần hoàn, sản phẩm truyền thông sáng tạo và ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý môi trường.
Không chỉ dừng lại ở việc trao giải, cuộc thi còn hướng tới mục tiêu kết nối các sáng kiến với doanh nghiệp, tổ chức để hỗ trợ triển khai trong thực tiễn, góp phần biến ý tưởng thành hành động cụ thể.
Ban tổ chức dự kiến trao một giải Nhất trị giá 15 triệu đồng, một giải Nhì 10 triệu đồng, một giải Ba 8 triệu đồng cùng ba giải Khuyến khích. Đặc biệt, đội đạt giải Nhất sẽ có cơ hội tham gia các diễn đàn, sự kiện môi trường lớn để chia sẻ sáng kiến và thông điệp của giới trẻ tới các nhà hoạch định chính sách.
Chương trình đặt ra những mục tiêu cụ thể, thể hiện quyết tâm tạo ra sự thay đổi thực chất. Dự kiến sẽ có hơn 10.000 thanh thiếu niên tham gia trực tiếp, ít nhất 1.000 sáng kiến xanh được đề xuất và hàng triệu lượt tiếp cận trên các nền tảng số.
Thông qua các hoạt động đồng bộ, chương trình hướng tới chuyển biến từ nhận thức sang hành động, từ cá nhân đến cộng đồng và từ phong trào sang hệ sinh thái bền vững. Đây cũng là bước đi quan trọng nhằm hình thành mạng lưới thanh niên hành động vì môi trường trên phạm vi toàn quốc.
Kêu gọi toàn xã hội đồng hành cùng thế hệ trẻ
Tại lễ phát động, Ban tổ chức kêu gọi các cấp bộ Đoàn chủ động triển khai chương trình phù hợp với điều kiện thực tiễn tại địa phương, đồng thời huy động nguồn lực xã hội để nhân rộng các mô hình hiệu quả.
Các cơ sở giáo dục, tổ chức và doanh nghiệp cũng được kêu gọi đồng hành, tạo điều kiện để các sáng kiến của thanh thiếu niên được phát triển và áp dụng trong thực tế. Sự kết nối giữa nhà trường – xã hội – doanh nghiệp được xác định là yếu tố then chốt để xây dựng hệ sinh thái sáng tạo vì môi trường.
Bí thư Đoàn Thanh niên Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh, tương lai của bầu không khí cũng chính là tương lai của mỗi người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ. Vì vậy, cần bắt đầu từ những hành động thiết thực như sống xanh, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và tích cực tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường.
Thông điệp được đưa ra tại sự kiện không chỉ dừng lại ở lời kêu gọi, mà là cam kết hành động lâu dài: biến mỗi cá nhân thành một tác nhân thay đổi, mỗi sáng kiến thành một giải pháp và mỗi hoạt động thành một bước tiến hướng tới tương lai bền vững.
Chương trình “Trẻ em và Thanh niên hành động vì không khí sạch và tương lai bền vững” được kỳ vọng sẽ trở thành nền tảng quan trọng để phát huy vai trò của thế hệ trẻ, góp phần cải thiện chất lượng môi trường sống và xây dựng một Việt Nam xanh, sạch, bền vững trong tương lai.
DWRM