Nguồn nước lưu vực sông Hồng – Thái Bình duy trì trạng thái bình thường trong mùa cạn 2025–2026
Cục Quản lý tài nguyên nước (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) vừa có báo cáo gửi Bộ về hiện trạng nguồn nước, đánh giá trạng thái nguồn nước và tình hình triển khai Kịch bản nguồn nước trên lưu vực sông Hồng – Thái Bình trong mùa cạn năm 2025 - 2026. Kết quả theo dõi đến hết tháng 1/2026 cho thấy, nguồn nước trên toàn lưu vực cơ bản duy trì ở trạng thái bình thường, nhiều chỉ số diễn biến tích cực hơn so với dự báo trong Kịch bản đã công bố.
Nguồn nước ổn định, cơ bản phù hợp với kịch bản được công bố
Báo cáo được xây dựng trên cơ sở triển khai Quyết định số 4822/QĐ-BNNMT ngày 14/11/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về công bố Kịch bản nguồn nước mùa cạn 2025-2026. Theo đó, Cục Quản lý tài nguyên nước đã tổ chức theo dõi chặt chẽ diễn biến nguồn nước, tình hình khai thác, sử dụng nước trên toàn lưu vực; đồng thời tổng hợp thông tin từ các địa phương, đơn vị vận hành công trình và dữ liệu khí tượng thủy văn.
Kết quả cho thấy, các nhận định về xu thế lượng mưa, dòng chảy, dung tích trữ hồ chứa và mực nước dưới đất trong Kịch bản nguồn nước cơ bản phù hợp với thực tế. Đáng chú ý, trong những tháng đầu mùa cạn, nhiều yếu tố còn có xu hướng thuận lợi hơn so với dự báo ban đầu.
Cụ thể, về lượng mưa, trong tháng 1/2026, khu vực Bắc Bộ chịu ảnh hưởng của 4 đợt không khí lạnh, gây ra 3 đợt mưa diện rộng. Tổng lượng mưa phổ biến xấp xỉ đến thấp hơn trung bình nhiều năm (TBNN) khoảng 10–30mm, trong đó vùng Tây Bắc thấp nhất, phổ biến từ 20–30mm. Diễn biến này phù hợp với kịch bản đã công bố.
Về dòng chảy, lưu lượng nước về các hồ chứa lớn trên lưu vực ghi nhận mức cao hơn đáng kể so với TBNN. Cụ thể, dòng chảy đến hồ Hòa Bình và Tuyên Quang cao hơn khoảng 40%, hồ Thác Bà cao hơn khoảng 75%, trong khi hồ Bản Chát và Lai Châu xấp xỉ TBNN. Nhìn chung, dòng chảy trên các hệ thống sông Đà, sông Chảy và sông Gâm có xu hướng tích cực, góp phần cải thiện khả năng cấp nước.
Dung tích hồ chứa bảo đảm an toàn, nước dưới đất ổn định
Tính đến ngày 31/1/2026, diễn biến lượng nước trữ trong 07 hồ chứa lớn, quan trọng cơ bản phù hợp với nhận định xu thế diễn biến dung tích trữ các hồ, đều trong vùng an toàn cấp nước như trong KBNN đã công bố. Tổng lượng nước tích trữ trong 07 hồ chứa lớn, quan trọng tính đến ngày 31/01/2026 khoảng 25.659 triệu m3 (xấp xỉ so với tổng lượng nước trữ các hồ đã được nhận định trong KBNN).
Diễn biến tổng lượng trữ các hồ chứa thuỷ lợi có dung tích từ 5 triệu m3 trở lên trên LVS Hồng - Thái Bình (thuộc lãnh thổ Việt Nam): tính đến ngày 31/01/2026, tổng dung tích trữ của các hồ, cụm hồ đạt khoảng 89% so với dung tích toàn bộ, khoảng 704,6 triệu m3 (LVS Đà khoảng 11,6 triệu m3; LVS Thao khoảng 51,6 triệu m3; LVS Lô - Gâm khoảng 10,66 triệu m3; LVS Cầu - Thương khoảng 463 triệu m3 và vùng ĐBSH khoảng 167.8 triệu m3).
Nguồn nước dưới đất trong tháng 1/2026 nhìn chung ổn định, có xu hướng dâng so với cùng kỳ năm trước tại nhiều khu vực. Tuy nhiên, tại một số điểm khai thác lớn, mực nước vẫn ở mức sâu, tiệm cận ngưỡng khai thác, đòi hỏi tiếp tục giám sát chặt chẽ nhằm tránh suy giảm cục bộ.
Tại Hà Nội, mực nước tầng chứa nước qp dao động từ 13,2–34,9m; tại Bắc Ninh từ 1,8–33,7m; và tại Hưng Yên từ 2,4–18,9m. Các thông số này vẫn bảo đảm khả năng cấp nước, song cần kiểm soát hợp lý hoạt động khai thác trong bối cảnh nhu cầu sử dụng nước ngày càng gia tăng.
Chưa xuất hiện hạn hán, nguy cơ vẫn tiềm ẩn cục bộ
Theo KBNN trên LVS Hồng - Thái Bình đã cảnh báo 05 vùng, tiểu vùng; 69 xã, phường trong phạm vi 8 tỉnh có nguy cơ xảy ra tình trạng hạn hán, thiếu nước cục bộ làm cơ sở để các ngành có khai thác, sử dụng nước (như: trồng trọt, thủy sản, thủy điện, cấp nước sinh hoạt,...) và các địa phương chủ động được cơ cấu mùa vụ, cây trồng,... chủ động ứng phó với hạn mặn từ sớm, từ xa, hạn chế được các thiệt hại và góp phần bảo đảm an ninh nguồn nước, an ninh lương thực, an ninh năng lượng, các nhu cầu thiết yếu khác của người dân.
KBNN cũng đã nhận định bên cạnh nguyên nhân thiếu hụt lượng mưa (dự báo chủ yếu xảy ra vào tháng 01, 02 và 5/2026), thiếu hụt lượng dòng chảy dẫn đến nguy cơ thiếu nước cục bộ trên một số tiểu vùng thì năng lực lấy nước của các công trình và số lượng của các công trình khai thác, công trình, hệ thống công trình thủy lợi còn thiếu, chưa đồng bộ.
Qua theo dõi, giám sát, thấy rằng, trên toàn bộ phạm vi LVS Hồng - Thái Bình từ đầu mùa cạn đến nay chưa xuất hiện tình trạng hạn hán, thiếu nước. Nguồn nước cơ bản đang ở “Trạng thái bình thường”, dòng chảy trên các sông chính và mực nước tại các hệ thống công trình thủy lợi vẫn đảm bảo năng lực phục vụ cho các nhu cầu khai thác, sử dụng nước của người dân và các hoạt động sản xuất. Như vậy, có thể thấy tình hình hạn hán, thiếu nước phù hợp so với dự báo trong KBNN đã công bố.
Dự báo duy trì trạng thái bình thường, song cần chủ động ứng phó
Trong thời gian tới, theo dự báo khí tượng thủy văn, trạng thái nguồn nước trên lưu vực sông Hồng – Thái Bình nhiều khả năng tiếp tục duy trì ở mức bình thường. Xác suất duy trì trạng thái trung tính của hiện tượng ENSO chiếm khoảng 75–85%, trong khi La Nina chỉ ở mức 15–25%.
Lượng mưa tại Bắc Bộ trong các tháng tiếp theo dự kiến tăng dần: tháng 2 phổ biến 15–35mm, tháng 3 từ 40–80mm, tháng 4 từ 60–120mm. Tuy nhiên, dòng chảy trên một số sông như sông Thao và sông Lô có thể thiếu hụt lớn so với TBNN, trong khi nhu cầu nước cho phát điện và sản xuất tăng cao.
Do đó, nguy cơ thiếu nước cục bộ, đặc biệt tại các khu vực đã được cảnh báo, vẫn cần được theo dõi sát và có giải pháp ứng phó kịp thời.
Triển khai Kịch bản nguồn nước đạt kết quả tích cực
Về tổ chức thực hiện, đến nay đã có 11/15 tỉnh, thành phố trên lưu vực đăng tải Kịch bản nguồn nước trên cổng thông tin điện tử; 6 địa phương ban hành kế hoạch khai thác, sử dụng nước. Các địa phương còn lại đang tiếp tục rà soát, hoàn thiện kế hoạch.
Trong công tác cấp nước phục vụ gieo cấy vụ Đông Xuân 2025–2026, các bộ, ngành và địa phương đã phối hợp chặt chẽ, triển khai hiệu quả kế hoạch xả nước từ các hồ thủy điện. Tổng lượng nước xả từ các hồ Hòa Bình, Thác Bà và Tuyên Quang đạt khoảng 3,35 tỷ m³, đáp ứng yêu cầu sản xuất, đồng thời tối ưu hóa việc sử dụng nguồn nước.
Mực nước tại các trạm thủy văn và công trình lấy nước nhìn chung phù hợp với dự báo trong Kịch bản, góp phần bảo đảm tiến độ gieo cấy và tiết kiệm nguồn nước.
Trước bối cảnh thời tiết còn tiềm ẩn nhiều biến động, Cục Quản lý tài nguyên nước kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục chỉ đạo các đơn vị liên quan theo dõi sát diễn biến nguồn nước, cập nhật kịp thời thông tin dự báo khí tượng thủy văn, đồng thời chủ động điều chỉnh kế hoạch ứng phó tại các khu vực có nguy cơ.
Cục cũng đề xuất sớm phê duyệt một số nhiệm vụ trọng tâm như: Cập nhật và công bố kịch bản nguồn nước trên lưu vực sông đã lập quy hoạch tổng hợp lưu vực sông liên tỉnh; Rà soát, điều chỉnh các quy trình vận hành liên hồ chứa; Xây dựng, vận hành hệ thống thông tin, mô hình số để hỗ trợ ra quyết định điều hòa phân bổ nguồn nước và theo dõi, giám sát việc phối hợp vận hành liên hồ chứa theo thời gian thực trên các lưu vực sông lớn của Việt Nam.
Đây được xem là những công cụ quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên nước, tăng cường khả năng ứng phó với hạn hán, thiếu nước, đồng thời bảo đảm an ninh nguồn nước trong dài hạn.
Nhìn chung, với sự chủ động trong công tác điều hành và sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành, địa phương, tình hình nguồn nước trên lưu vực sông Hồng – Thái Bình trong mùa cạn 2025–2026 đang được kiểm soát tốt. Tuy nhiên, trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, việc tiếp tục nâng cao năng lực dự báo, quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn nước vẫn là yêu cầu cấp thiết, góp phần bảo đảm phát triển bền vững cho khu vực và cả nước.
DWRM